Zariyat Suresi

Önceki Sure: Kaf Suresi ← Kur'ân → Tur Suresi: Sonraki Sure

Bu sureyi Zariyat suresi okuma sayfasında mealiyle beraber okuyabilirsiniz

Zariyat (الذاريات) Suresi Kur'ân-ı Kerim'in 51. suresi olup Kaf ve Tur sureleri arasında yer alır. Zâriyât sûresi İslâm akaidinin üç temel esasını teşkil eden Allah’ın birliği, âhiret hayatı ve risâlet konularını içerir. Sûrenin ilk dört âyetini teşkil eden “zâriyât, hâmilât, câriyât, mukassimât” kelimeleri âlimlerin çoğu tarafından rüzgârlar, bulutlar, gemiler, melekler (yahut nimetler) diye yorumlanmışsa da “zâriyât”tan sonra gelen kelimeleri “rüzgârın tesirleri” mânasında veya pozitif ilim alanına giren başka etkenlerle de açıklamak mümkündür. Zâriyât, Resûlullah’ın diğer peygamberlerden üstün olmasına vesile teşkil eden “mufassal” sûreler grubu içinde yer alır. Ayrıca Zâriyât, Resûl-i Ekrem’in gece namazlarında aralarında benzerlik bulunan Rahmân-Necm, Müzzemmil-Müddessir gibi sûrelerden ikisini bir rek‘atta okuduğu (Tûr ile birlikte) sûrelerden biridir (Buhârî).

Risale-i Nur'da Zariyat Suresi ve ayetleri hakkındaki dersler:

• Kur'an'ın 3'te biri addedilen İhlas suresinin harflerinin Ebcedî makamı olan bin üç (1003) rakamı 14-15 surenin 1.000 küsur kelime adedine tevafuk ettiği gibi 11 surenin de (Sebe, Hakka, Mümtehine, İnsan, Tur, Secde, Zariyat, Rahman, Tahrim, Talak ve Duhan) 1.000 küsur harf adedine tevafuk etmesi hikmetsiz tesadüfün işi değildir.
• Kur'an'ın ilk inen suresi olan Alak suresinin medde, şedde, tenvin ve besmele dâhil olmakla beraber 328 harfi vardır. Zariyat suresi dahil 13 surenin 300 küsur kelime sayısına ve ayrıca 4 surenin harf sayısına tevafuk eder. Bu 17 sure, Alak suresinin 300 tarihinden 351 tarihine kadar hâdisat-ı İslâmiyeye işaret ettiğine şahit olup onu teyit eder.
• Birçok sure kelime sayısıyla o tarihlerdeki hadiselere işaret eder. Zariyat suresinin de 1.280 olan kelime sayısı 1280 tarihinden sonraki fırtınalı hadiselerden harfleriyle haber veriyor.
• Kur'an'ın bahislerindeki camiiyyet 25. Söz'de izah edilirken Zariyat suresinin 1. ayetindeki kasemle işaret olunan rüzgârların esmesindeki vazifelerinden bahsedilmesi misal olarak zikredilir.
• Hz. Ali Risale-i Nur ile çok meşguldür. Peygamberimize aslı vahiy ile gelen ve onun emriyle Hz. Ali'nin nazım şeklinde kaleme aldığı Celcelutiye kasidesinin 30. mertebesinde وَبِالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا ifadesi ile zerrelerin hareketlerini ve vazifelerini emsalsiz bir tarzda ispat eden 30. Söz namındaki Zerrat Risalesi’ne işaret edilir. İzahı 8. Şua'dadır.
• 29. Mektup'ta Kur'an'daki yeminler hakkında bir ders vardır. Mesela Zariyat ve Murselat Surelerinin ilk ayetlerindeki yeminlerde havanın dalgalanması ve tasrifatı içinde mühim hikmetleri ihtar etmek için rüzgârlara memur melaikelere kasem (yemin) ile nazar-ı dikkati celbediyor ki tesadüfî zannolunan unsurların çok nazik hikmetleri ve ehemmiyetli vazifeleri gördükleri anlaşılsın.
• Bediüzzaman 33. Söz'ün enfüsi olan insan (31.) penceresinde "Kesin olarak inananlar için yeryüzünde âyetler vardır." mealindeki Zariyat suresinin 20. ayeti ile "Kendi nefislerinizde de öyle. Görmüyor musunuz?" mealindeki Zariyat suresinin 21. ayetini tefsir eder.
• Latif Nükteler'de sekiz tür mübarek hayvanın Cennetten ni'met olarak indirildiğinin izah edildiği yerde bazı müfessirlerin bu hayvanların başlangıçlarının semadan geldikleri şeklindeki izahlarında kast ettikleri şöyle izah edilir: hayvananların bekaları rızık iledir, rızıkları ottur, otların rızkı da yağmurdur. Yağmur ise âb-ı hayat ve rahmettir. Rızık da semavattan gelir ki Zariyat suresinin 22. ayetinde geçen "Semada da rızkınız vardır." mealindeki ibare buna da işaret eder.
• Bediüzzaman ism-i azamdan Kuddüs ismini izah ettiği 30. Lema'nın başında "Yeri de döşedik. (Bak) ne güzel döşeyiciyiz!" mealindeki Zariyat suresinin 48. ayetini zikreder ve bu dersin bu ayetin bir nüktesi olduğunu söyler.
• Zariyat suresinin 49. ayetinde ve daha pek çok ayette Kur'an kudsî havaleler ile aklı şahit tutuyor, ikaz ediyor ve akla havale ediyor. Bu konudaki bahisleri bu sayfada topluca okuyabilirsiniz.
• Katre risalesinde (Mesnevi-i Nuriye) Zariyat suresinin 50. ayetinde geçen "O halde Allah'a koşun." mealindeki ibarenin izahı kapsamında dalaletlerden hasıl olan ızdırapların bütün akılları ve ruhları Vâcibü’l-vücud’a firar ve iltica etmeye mecbur ettiği ve kurtuluşun ancak Allah’a iltica ile olduğu dersi verilir.
• Bediüzzaman 7. Şua'da "Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım." mealindeki Zariyat suresinin 56. ayetinin sırrıyla insanın bu dünyaya gönderilmesinin hikmeti ve gayesinin Hâlık-ı kâinat’ı tanımak ve ona iman edip ibadet etmek olduğunu, insanın vazife-i fıtratı ve farîza-i zimmetinin marifetullah, iman-ı billah ve iz’an ve yakîn ile vücudunu ve vahdetini tasdik etmek olduğunu ders verir.
• Bediüzzaman 28. Lema'da "Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım. Ben onlardan rızık istemiyorum. Beni doyurmalarını da istemiyorum. Şüphesiz rızık veren, güç ve kuvvet sahibi olan ancak Allah'tır." mealindeki Zariyat suresinin 56., 57. ve 58. ayetlerinin birçok tefsirde beyan edilen zahir manasının Kur'an'ın yüksek mucizeli ifadesi göstermediğini belirtir ve Kur’an’ın feyzinden gelen gayet güzel ve yüksek manalarından üç vechini icmalen beyan eder.
• 22. Mektup'un 2. mebhasında hırsın ne kadar zararlı olduğu "Nice canlı var ki, rızkını (yanında) taşımıyor. Onlara da size de rızık veren Allah'tır." mealindeki Ankebut suresinin 60. ayeti ile "Şüphesiz rızık veren, güç ve kuvvet sahibi olan ancak Allah'tır." mealindeki Zariyat suresinin 58. ayeti tefsir edilerek izah edilir.

Bilgiler

İsminin Anlamı ve Kaynağı: Adını “savuran rüzgârlar” anlamındaki ilk kelimesinden alır.

Diğer İsimleri: “Ve’z-zâriyât” diye de anılır.

Kur'ân'daki Sırası: 51

Kur'ân'daki Yeri: 26. cüz, 519. sayfa

Mekkî/Medenî: Mekkî

Nuzül (İnme) Sırası: 67

Kendisinden Önce Nazil Olan Sure: Ahkaf Suresi

Kendisinden Sonra Nazil Olan Sure: Gaşiye Suresi

Nuzülü (İnme) Hakkındaki Bilgiler: Nübüvvetin Mekke döneminin ortalarında nâzil olmuştur.

Uzunluğu: 2,7 sayfa

Ayet Sayısı: 60

Satır Sayısı: 40

Kelime Sayısı: 360 (Rumuzat-ı Semaniye), 360

Harf Sayısı: 1.287 (Rumuzat-ı Semaniye), 1.523

Fasıla Harfleri: Elif, Ayn, Fe, Kaf, Kef, Mim, Nun

Bölüm (Ayn Durakları) Sayısı: 3

Secde Ayeti: -

Allah lafzı sayısı (Besmele hariç): 3

Rahman ismi sayısı (Besmele dahil): 1

Rahim ismi sayısı (Besmele dahil): 1

Rab ismi sayısı: 5

İçinde Kur'an kelimesi geçen ayetler: -

Hizb-ül Kur'an'da Geçen Ayetler Listesi: Zariyat Suresindeki Hizb-ül Kur'an Ayetleri (14 ayet)

Bu ayetleri okumak için: Hizb-i Azam-ı Kur'an, Zariyat Kısmı

Münâcât-ül Kur'an'da İktibas Edilen Ayetler: 40., 41.-42. ve 58. ayetler (4 ayet)

Risale-i Nur'da Geçen Ayet Sayısı: 10 (Bkz. Zariyat Suresinin Risale-i Nur'da Geçen Ayetleri listesi)

Risale-i Nur'da Tamamı Geçen Ayetler: 1., 20., 21., 56., 57. ve 58. ayetler (Toplam 6 ayet)

Risale-i Nur'da Nerede ve Nasıl Bahsedildiği

Sure-i اِقْرَاْ بِاسْمِ رَبِّكَ nasıl ki hurufatıyla sair suver-i Kur'aniyeye işaret ediyor. Öyle de kelimatıyla da çok esrara işaret ile beraber, suver-i Kur'aniyenin bir kısmına dahi manidar işaret ediyor.

...

Hem şu surede medde, şedde, tenvin, besmele dâhil olmakla beraber, El-Alak'ın üç yüz yirmi sekiz (328) hurufatı bulunduğundan on üç surenin aded-i kelimatı olan üç yüz adedinde tevafuk etmekle beraber, dört surenin hurufatıyla ve her biri üç yüz hurufatıyla tevafuk noktasında mühim işaretler ediyor. 300 tarihinden 351'e kadar hâdisat-ı İslâmiyeye şu surenin işaret ettiğine şahit olarak, on yedi sureyi tevafuk sırrıyla şahit gösteriyor ve işaretini teyid ediyor. O şahit sureler de şunlardır:

Tenvirü'l-Mikbas tefsirine göre: El-Furkan kelimatı üç yüz yetmiş (370), Vakıa üç yüz yetmiş sekiz (378), Rahman üç yüz elli bir (351), Kamer üç yüz kırk üç (343), Necm üç yüz (300), Tûr üç yüz on iki (312), Zariyat üç yüz altmış (360), Kaf üç yüz doksan (390), Hucurat üç yüz kırk üç (343), Duhan üç yüz kırk altı (346), Mümtehine üç yüz sekiz (308), Mülk üç yüz otuz beş (335), Kalem üç yüz (300).

Ve hurufat itibarıyla İnfitar üç yüz elli dokuz (359), Gaşiye üç yüz seksen bir (381), Beled üç yüz yirmi (320), Leyl üç yüz yirmi (320), her biri üç yüz küsur harftir.

Şu surelerin kelimatlarının ve harflerinin adedi, tefsir-i İbn-i Abbas'a istinaden Tenvirü'l-Mikbas namındaki meşhur tefsirin tahkikatına binaendir ki o tefsir hem Hazret-i İbn-i Abbas'a (ra) hem rivayete istinad ettiği için onun tahkikatı muteberdir.

Çendan bazı yerde kelimat-ı nahviyeyi kısmen sayar, bazen sırf kelimat-ı örfiyeye bina etmiştir.

Madem rivayete istinad eder, onu tenkit edemeyiz. Fakat bazen matbaa yanlışları vardır. Hem hurufatta kısmen şedde ve tenvin ve gayr-ı melfuz hemze-i vaslı nadiren sayar, dâhil eder. Ekseriyetle yalnız melfuz hurufatı hesap etmiştir.

Onun için bazı tahkikatımız ona muhalif çıkıyor. Bir hikmeti vardır ki iki suretle gidiyor diye ilişmiyorum.

(Rumuzat-ı Semaniye)

---

İhlas'ın ebcedî makam-ı hurufîsi bin üçtür (1003). Küsurdan kat'-ı nazar Sure-i Nur, Sure-i Hacc, Enfal, Nahl ve İsra ve Kehf ve Enbiya ve Mü'minûn ve Zümer ve Yusuf ve Hûd ve Yunus ve Neml ve Şuara ve Tâhâ surelerinin her birinin bin küsur kelimat adetlerine tevafukuyla beraber;

Huruf cihetinde Sure-i Sebe' ve El-Hàkka ve Mümtehine ve İnsan ve Tûr ve Secde ve ve'z-Zariyat ve Rahman ve Tahrim ve Talak ve Duhan surelerinin her birinin bin adet küsur hurufuna manidar tevafuku elbette bir sülüs-ü Kur'an addedilen Sure-i İhlas'ın hikmettar bir nüktesidir ve bir sırr-ı azîmi var ve şuursuz ve hikmetsiz tesadüfün işi değildir.

Mezkûr surelerin küsuratı çendan bir kısmı büyükçedir, fakat Tenvirü'l-Mikbas tefsirine göre birbirine yakındırlar. Mesela; Sure-i Tûr ve Secde ve Mümtehine ve Sebe'in kesirleri beş yüzde müttefiktirler, yalnız küçük farkları var.

(Rumuzat-ı Semaniye)

---

Üçüncü Misal: Sure-i İhlas'ın ebcedî makam-ı hurufîsi 1003'tür. Böyle büyük yekûndeki tevafuka zarar vermeyen küçük küsurattan kat'-ı nazar Sure-i Nur, Hacc, Enfal, Nahl, İsra, Kehf, Enbiya, Mü'minûn, Zümer, Yunus, Yusuf, Neml, Şuara, Tâhâ olan 14 surelerin her birinin 1000 küsur kelimat adetlerine tevafuku ile beraber; huruf cihetinde Sure-i Sebe', El-Hàkka, Mümtahine, Sure-i İnsan, Tûr, Secde, Ez-Zariyat, Rahman, Tahrim, Talak, Duhan surelerinin her birinin 1000 küsur aded-i huruflarına manidar tevafuk, elbette bir sülüs-ü Kur'an addedilen Sure-i İhlas'ın hikmettar bir nüktesidir. Ve bu tevafukun bir sırr-ı azîmi var ve şuursuz, hikmetsiz tesadüfün işi değildir. Belki şuaat-ı i'caziyenin in'ikasıdır.

(Rumuzat-ı Semaniye)

---

Mesela: Tenvirü'l-Mikbas tefsirine binaen nasıl ki Sure-i Ahzab 1282'ye nazar-ı dikkati celb ettiriyor, Sure-i Zümer 1192'ye nazarı çeviriyor. Sure-i Hacc 1291'de zelzeleli kıyamet-nümun hâdisatına ve Rus'un dehşetli hücuma hazırlandığı vakte nazar-ı dikkati celb ediyor. Sure-i Enbiya 1138 hâdisatına işaret ediyor. Sure-i Şuara 1267'den öteki muvafıklarının şehadetiyle haber veriyor. Sure-i Ez-Zariyat 1280 tarihinden sonraki fırtınalı vukuata hurufatıyla haber veriyor ve muvafıklarını şahit gösteriyor. Sure-i Neml 1149 tarihindeki vukuata baktırıyor. Ve Sure-i El-Kalem 1256 vukuatına işaret ediyor. Sure-i El-Müddessir 1010 tarihine yani elf-i sânînin başında başlayan hâdisat-ı İslâmiyeye قُمْ فَاَنْذِرْ fermanıyla evvel-i vahiydeki emri tekrar eder gibi bir surette şiddetli, ehl-i İslâm'ı teyakkuza davet ediyor. Ve hâkeza...

(Rumuzat-ı Semaniye)

---

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ

Aziz, sıddık kardeşlerim!

Ben şimdi Celcelutiye’yi okurken بِحَقِّ تَبَارَكَ ثُمَّ نُونٍ وَ سَائِلٍ cümlesinde Risale-i Kader’e işaret eden ve yirmi altıncı mertebede ثُمَّ نُونْ Suresi Kader Sözü’yle münasebeti nedir, kalbime gelmesi anında ihtar edildi: “O surenin başını oku!”

Ben de okurken gördüm ki: نٓ وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ âyeti bütün kalemlerin ve tastir ve kitabetlerin aslı, esası, ezelî me’hazi ve sermedî üstadı, kaderin kalemi ve Nur ve ilm-i ezelînin nuruna işaret eden ن kelimesidir. Demek وَالذَّارِيَاتِ Zerrat Risalesi’ne işareti gibi kuvvetli bir münasebetle ن kelimesi Risale-i Kader’e kuvvetli işaretle bakar.

Said Nursî

(Risale:14._Şuâ#68._Par.C3.A7a|14. Şua)

---

Hem tahavvülat-ı zerratta boğulan maddiyyunları susturan ve zerratın tahavvülatı ve harekâtını, vazife ve intizamlarını emsalsiz bir tarzda ispat eden Otuzuncu Söz namındaki Zerrat Risalesi’ne Hazret-i İmam-ı Ali radıyallahu anh, otuzuncu mertebede وَبِالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا kasemiyle ona işaret eder. Evet, bu işarette lafzen ve sureten Sure-i وَالذَّارِيَاتِ ذَرْوًا ve Risale-i Zerrat, birbirine müşabehet ile beraber mana cihetiyle dahi münasebet var. Çünkü Sure-i وَالذَّارِيَات ın başında tesadüfî ve intizamsız zannedilen temevvücat-ı havaiye, gayet hikmetli ve vazifedar olarak rububiyetin tekvinî emirlerini etrafa yetiştirir diye ifade ettiği gibi Risale-i Zerrat dahi maddiyyunlar tarafından tesadüfî ve intizamsız telakki edilen harekât-ı zerrat dahi gayet hikmetli ve o zerreler muntazam vazifelerle vazifedar olduklarını gayet kuvvetli ve kat’î bürhanlar ile ispat ediyor.

Hem mi’rac-ı Muhammedî aleyhissalâtü vesselâmı delail-i akliye ile gayet makul ve kat’î bir surette ispat eden ve Otuz Birinci Söz namında ve mertebesinde bulunan Risale-i Mi’rac’a, Hazret-i İmam-ı Ali (ra) otuz birinci mertebede mi’rac-ı Ahmedî (asm) ve Kab-ı Kavseyn’deki müşahede ve mükâlemeyi sarîh bir surette başlayan Sure-i وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى nın başında bulunan وَ النَّجْمِ اِذَا هَوٰى cümlesi ile sarahate yakın bir tarzda o risaleye işaret eder ve Sure-i وَ الطُّورِ yi bırakarak وَ الذَّارِيَات den sonra وَ النَّجْمِ Suresi’ni zikretmesi bu işareti kuvvetlendirir.

(8. Şua)

Ayetlerdeki Kelime ve Harf Sayıları

Zariyat Suresinin Ayetlerindeki Kelime ve Harf Sayısı

Genel Ayet No	Sure No	Sure Ayet No	Kelime Sayısı	Harf Sayısı
4676	51	1	2	11
4677	51	2	2	11
4678	51	3	2	11
4679	51	4	2	12
4680	51	5	3	15
4681	51	6	3	12
4682	51	7	3	15
4683	51	8	4	15
4684	51	9	4	12
4685	51	10	2	10
4686	51	11	5	18
4687	51	12	4	18
4688	51	13	5	19
4689	51	14	7	32
4690	51	15	5	19
4691	51	16	9	39
4692	51	17	6	24
4693	51	18	3	19
4694	51	19	5	25
4695	51	20	4	20
4696	51	21	4	19
4697	51	22	5	23
4698	51	23	9	37
4699	51	24	6	27
4700	51	25	9	36
4701	51	26	6	23
4702	51	27	5	22
4703	51	28	9	37
4704	51	29	9	39
4705	51	30	8	32
4706	51	31	5	23
4707	51	32	6	26
4708	51	33	5	20
4709	51	34	4	19
4710	51	35	6	26
4711	51	36	7	28
4712	51	37	7	37
4713	51	38	8	32
4714	51	39	6	24
4715	51	40	7	32
4716	51	41	7	30
4717	51	42	9	32
4718	51	43	8	27
4719	51	44	8	36
4720	51	45	7	31
4721	51	46	8	30
4722	51	47	5	29
4723	51	48	4	23
4724	51	49	7	29
4725	51	50	8	29
4726	51	51	11	40
4727	51	52	13	46
4728	51	53	6	21
4729	51	54	5	19
4730	51	55	5	25
4731	51	56	6	27
4732	51	57	9	30
4733	51	58	7	27
4734	51	59	9	42
4735	51	60	7	31
Toplam	-	60	360	1.523

İlgili Maddeler/Sayfalar

• Zariyat Suresinin Münacat-ül Kur'an'da İktibas Edilen Ayetleri

İlgili Kategoriler

• Zariyat Suresindeki Hizb-ül Kur'an Ayetleri
• Zariyat Suresinin Risale-i Nur'da Geçen Ayetleri