Ye (ي) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler: Revizyonlar arasındaki fark
Gezinti kısmına atla
Arama kısmına atla
Değişiklik özeti yok |
Değişiklik özeti yok |
||
| 2. satır: | 2. satır: | ||
Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Ye ({{Arabi|ي}}) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir. | Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Ye ({{Arabi|ي}}) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir. | ||
Toplam ''' | {|class="wikitable" | ||
|+İlk Kök Harfe Göre Kelime Sayısı | |||
!Arapça Harf | |||
!Türkçe Okunuşu | |||
!2 Harfli Kelime Sayısı | |||
!3 Harfli Kök Sayısı | |||
!3 Kök Harfli Kelime Sayısı | |||
!4 Harfli Kök Sayısı | |||
!4 Kök Harfli Kelime Sayısı | |||
!Toplam Kök Sayısı | |||
!Kur'an'da Geçen Kök Sayısı | |||
!Toplam Kelime Sayısı | |||
!Kur'an'da Geçen Kelime Sayısı | |||
|- | |||
|align=center|{{Arabi|ي}} | |||
|align=center|Ye | |||
|align=center|1 | |||
|align=center|14 | |||
|align=center|31 | |||
|align=center|2 | |||
|align=center|2 | |||
|align=center|17 | |||
|align=center|13 | |||
|align=center|'''34''' | |||
|align=center|'''13''' | |||
|-} | |||
align=center|'''+''' | |||
align=center|+ | |||
{|class="wikitable" | {|class="wikitable" | ||
| 8. satır: | 37. satır: | ||
!Kelime | !Kelime | ||
!Anlamı | !Anlamı | ||
!Kur'an'da<br />Geçiyor mu? | |||
!Örnek Cümle | !Örnek Cümle | ||
|- | |- | ||
|'''Ye- | |'''Ye-Ye (1)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Yâ | ||
| | |Çağırma edatı | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bidâyette hırhırları arkasında "Yâ Rahîm" fark edilir. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Elif-Sin (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Ye's/Yeis | |||
|Ümitsizlik | |||
| | | | ||
| | |Yaşasın sıdk! Ölsün yeis! | ||
|- | |- | ||
|Me'yus | |||
|Ümitsiz | |||
| | | | ||
| | |...feryad edip me'yus olmayınız. | ||
|- | |- | ||
|'''Ye-Be-Se (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Yâbis | ||
| | |Kuru | ||
| | |align=center|+ | ||
|Zîrâ hiçbir ratb ve yabis yoktur ki; o tenezzühgâhta ya çiçek veya gonca halinde bulunmasın. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-- ()''' | |'''Ye-Te-Mim (2)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Eytam | |||
|Yetimler | |||
| | | | ||
| | |Hayvan ve insanlar, eytam gibi zeval ve firakın korkusundan vâveylâlara düşeceklerdi. | ||
|- | |- | ||
| | |Yetim | ||
| | |Babası ölmüş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bu ahbabı yetim gördüm. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Dal-Ye (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Eyadî | |||
|Eller | |||
| | | | ||
| | |...pek çok semereleri olan bir ağaç yed-i vâhide, tek bir semerenin yapılışı da eyâdi-i kesireye tevdi edildiği zaman, her iki tarafın yapılışları suhuletçe bir olur. | ||
|- | |- | ||
| | |Yed | ||
| | |El | ||
| | |align=center|+ | ||
|...pek çok semereleri olan bir ağaç yed-i vâhide, tek bir semerenin yapılışı da eyâdi-i kesireye tevdi edildiği zaman, her iki tarafın yapılışları suhuletçe bir olur. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-- ()''' | |'''Ye-Sin-Ra (5)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Meysur | ||
| | |Kolay | ||
| | |align=center|+ | ||
|Ey mümeyyiz akl-ı vâhid, söyleyen meysurunu | |||
|- | |- | ||
|Müyesser | |||
|Kolay(laşmış) | |||
| | | | ||
| | |Şimdiye kadar emsaline tesadüf etmediğim bu güzel ve yüksek Sözler'i birden bire kavramak herkese müyesser olamayacağı için, affımı rica ediyorum. | ||
|- | |- | ||
|Teysir | |||
|Kolaylaştırma | |||
| | | | ||
| | |Yâ Rab, şu Kitab-ı Mübînin infaz-ı ahkâmını teshil ve teysir ve dellâl-ı Kur'ân'ı da, âmâl ve makasıdında muvaffak ve cemi' ihvanımla beraber bu kemter kulunu da, hulûl-i ecelime değin, Kitab-ı Mübîne hâdim buyur | ||
|- | |- | ||
|Yesar | |||
|Sol taraf | |||
| | | | ||
| | |Mecazât ve teşbihât, ne vakit cehlin yesar-ı muzlimanesi, ilmin yemin-i nuranîsinden kaçırıp gasbetse veyahut mecaz ile teşbih bir uzun ömür sürseler, ... | ||
|- | |- | ||
| | |Yüsr | ||
| | |Kolaylık | ||
| | |align=center|+ | ||
| | |Şu hâl, harecdir. Yüsr-ü dine münafidir. | ||
| | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Ayn-Be-Mim (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Ya'sûb | |||
|Arı beyi (kraliçe) | |||
| | | | ||
| | |Karıncayı emirsiz, arıyı ya'subsuz bırakmayan Kudret-i Fâtıra, beşeri nebîsiz bırakmaz. | ||
|- | |- | ||
|'''Ye-Kaf-Te (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Yâkut | ||
| | |Değerli bir taş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Diğeri kürevî bir yakutu bulur. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Kaf-Tı-Nun (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Yaktîn | ||
| | |Kabak | ||
| | |align=center|+ | ||
|Tâ sahil-i selâmete çıktı, şecere-i yaktîn altında o lûtf-u Rabbânîyi müşahede etti. | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Kaf-Zı (6)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Îkâz | |||
|Uyarı | |||
| | | | ||
| | |Ve dinde lâübali kısmını dahi cidden îkaz edip ... | ||
|- | |- | ||
|Mukîz | |||
|İkaz eden | |||
| | | | ||
| | |Eğer zaruriyat-ı diniyede doğrudan doğruya Kur'ân gösterilse idi, zihin tabiî olarak müşevvik-i imtisal ve mûkız-ı vicdan ve lâzım-ı zâtî olan "kudsiyet"e intikal ederdi. | ||
|- | |- | ||
|Müteyakkız | |||
|Uyanık, dikkatli | |||
| | | | ||
| | |Aziz, sıddık, müteyakkız, samimî, müttehid, mübarek kardeşlerim, | ||
|- | |- | ||
|Teyakkuz | |||
|Uyanıklık | |||
| | | | ||
| | |İfrâta varmamak, hem galebe çalmamak şartıyla, asl-ı vesvese teyakkuza sebeptir, taharrîye dâîdir, ciddiyete vesiledir. | ||
|- | |- | ||
| | |Yakaza | ||
| | |Uyanıklık hali | ||
| | | | ||
|Ben de birden uyandım, belki yakaza ile yeni yattım. Bence yakaza rüyadır. | |||
|- | |- | ||
|Yakzân | |||
|Uyanık | |||
| | | | ||
| | |...hakikî hüşyar ve yakzan olan zâtın gördüğünü, sen kendi rüyanda inkâr değil, tabir et. | ||
|- | |- | ||
|'''Ye-Kaf-Nun (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Îkân | |||
|Tam ve kesin bilme | |||
| | | | ||
| | |Gördüm ve hissettim ve hakkalyakîn zevkettim ki, bekàmın lezzet ve saadeti, aynen ve daha mükemmel bir tarzda Bâki-i Zülkemâlin bekàsına ve benim Rabbim ve İlâhım olduğuna imanımda ve iz'ânımda ve îkanımda vardır. | ||
|- | |- | ||
|İtkân | |||
|Pürüzsüz yapılmak; şüphesiz bilmek | |||
| | | | ||
| | | Ve şu kâinatta bir itkan-ı muhkem, bir insicam-ı ahkem görünüyor. | ||
|- | |- | ||
|İttikân | |||
|Muhkem yapılmak; şüphesiz bilmek | |||
| | | | ||
| | |...harika bir san'at, bir ittikan, bir mükemmeliyet ... | ||
|- | |- | ||
| | |Teyakkun | ||
| | |Şüphesiz bilme | ||
| | | | ||
|...kuvvetli püştibane, fütur götürmez bir mesnede mâlik olmak lâzım geldiğini teyakkun edebildim. | |||
|- | |- | ||
| | |Yakîn(iyat)/Yakînen | ||
| | |Kesin bilgi | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem sırr-ı temsil penceresiyle, hakaik-i gaybiyeye, esâsât-ı İslâmiyeye, şuhuda yakın bir yakîn-i imaniye hâsıl oldu. | |||
| | |||
|- | |||
|- | |- | ||
|'''Ye-Mim-Nun (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Meymenet(siz) | ||
| | |Uğur(suz) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Fakat meymenetsiz bir zamana rastgeldi. | |||
|- | |- | ||
| | |Meymun | ||
| | |Uğurlu | ||
| | | | ||
|Ey maymûn-ü meymûn! | |||
|- | |- | ||
|Teyemmün | |||
|Uğurlu kabul etme | |||
| | | | ||
| | |Ve keza, teyemmün, teberrük ve istiane gibi çok vecihleri hâvi;... | ||
|- | |- | ||
| | |Yemin | ||
| | |Sağ el; ant | ||
| | |align=center|+ | ||
|Zira yemin-i yümn-ü imandır, Verir emn ü eman ile enâma. | |||
|- | |- | ||
|Yümn | |||
|Bereket | |||
| | | | ||
| | |Zira yemin-i yümn-ü imandır, Verir emn ü eman ile enâma. | ||
|- | |- | ||
|'''Ye-Vav-Mim (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Eyyâm | |||
|Günler | |||
| | | | ||
| | |Çünkü eyyâm-ı şer'iyenin, dört saatten elli bin seneye kadar hükmü ve şümulü var. | ||
|- | |- | ||
| | |Yevm(iye) | ||
|Gün(delik) | |||
|align=center|+ | |||
|...neticesinde, yevm-i fasl olan haşri, netice olarak zikrediyor. | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |||
|-} | |-} | ||
17.37, 10 Ekim 2024 tarihindeki hâli
Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Ye (ي) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir.
align=center|+ align=center|+| Arapça Harf | Türkçe Okunuşu | 2 Harfli Kelime Sayısı | 3 Harfli Kök Sayısı | 3 Kök Harfli Kelime Sayısı | 4 Harfli Kök Sayısı | 4 Kök Harfli Kelime Sayısı | Toplam Kök Sayısı | Kur'an'da Geçen Kök Sayısı | Toplam Kelime Sayısı | Kur'an'da Geçen Kelime Sayısı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ي | Ye | 1 | 14 | 31 | 2 | 2 | 17 | 13 | 34 | 13 |
| Kelime | Anlamı | Kur'an'da Geçiyor mu? |
Örnek Cümle |
|---|---|---|---|
| Ye-Ye (1) | + | ||
| Yâ | Çağırma edatı | + | Bidâyette hırhırları arkasında "Yâ Rahîm" fark edilir. |
| Ye-Elif-Sin (2) | + | ||
| Ye's/Yeis | Ümitsizlik | Yaşasın sıdk! Ölsün yeis! | |
| Me'yus | Ümitsiz | ...feryad edip me'yus olmayınız. | |
| Ye-Be-Se (1) | + | ||
| Yâbis | Kuru | + | Zîrâ hiçbir ratb ve yabis yoktur ki; o tenezzühgâhta ya çiçek veya gonca halinde bulunmasın. |
| Ye-Te-Mim (2) | + | ||
| Eytam | Yetimler | Hayvan ve insanlar, eytam gibi zeval ve firakın korkusundan vâveylâlara düşeceklerdi. | |
| Yetim | Babası ölmüş | + | Bu ahbabı yetim gördüm. |
| Ye-Dal-Ye (2) | + | ||
| Eyadî | Eller | ...pek çok semereleri olan bir ağaç yed-i vâhide, tek bir semerenin yapılışı da eyâdi-i kesireye tevdi edildiği zaman, her iki tarafın yapılışları suhuletçe bir olur. | |
| Yed | El | + | ...pek çok semereleri olan bir ağaç yed-i vâhide, tek bir semerenin yapılışı da eyâdi-i kesireye tevdi edildiği zaman, her iki tarafın yapılışları suhuletçe bir olur. |
| Ye-Sin-Ra (5) | + | ||
| Meysur | Kolay | + | Ey mümeyyiz akl-ı vâhid, söyleyen meysurunu |
| Müyesser | Kolay(laşmış) | Şimdiye kadar emsaline tesadüf etmediğim bu güzel ve yüksek Sözler'i birden bire kavramak herkese müyesser olamayacağı için, affımı rica ediyorum. | |
| Teysir | Kolaylaştırma | Yâ Rab, şu Kitab-ı Mübînin infaz-ı ahkâmını teshil ve teysir ve dellâl-ı Kur'ân'ı da, âmâl ve makasıdında muvaffak ve cemi' ihvanımla beraber bu kemter kulunu da, hulûl-i ecelime değin, Kitab-ı Mübîne hâdim buyur | |
| Yesar | Sol taraf | Mecazât ve teşbihât, ne vakit cehlin yesar-ı muzlimanesi, ilmin yemin-i nuranîsinden kaçırıp gasbetse veyahut mecaz ile teşbih bir uzun ömür sürseler, ... | |
| Yüsr | Kolaylık | + | Şu hâl, harecdir. Yüsr-ü dine münafidir. |
| Ye-Ayn-Be-Mim (1) | |||
| Ya'sûb | Arı beyi (kraliçe) | Karıncayı emirsiz, arıyı ya'subsuz bırakmayan Kudret-i Fâtıra, beşeri nebîsiz bırakmaz. | |
| Ye-Kaf-Te (1) | + | ||
| Yâkut | Değerli bir taş | + | Diğeri kürevî bir yakutu bulur. |
| Ye-Kaf-Tı-Nun (1) | + | ||
| Yaktîn | Kabak | + | Tâ sahil-i selâmete çıktı, şecere-i yaktîn altında o lûtf-u Rabbânîyi müşahede etti. |
| Ye-Kaf-Zı (6) | + | ||
| Îkâz | Uyarı | Ve dinde lâübali kısmını dahi cidden îkaz edip ... | |
| Mukîz | İkaz eden | Eğer zaruriyat-ı diniyede doğrudan doğruya Kur'ân gösterilse idi, zihin tabiî olarak müşevvik-i imtisal ve mûkız-ı vicdan ve lâzım-ı zâtî olan "kudsiyet"e intikal ederdi. | |
| Müteyakkız | Uyanık, dikkatli | Aziz, sıddık, müteyakkız, samimî, müttehid, mübarek kardeşlerim, | |
| Teyakkuz | Uyanıklık | İfrâta varmamak, hem galebe çalmamak şartıyla, asl-ı vesvese teyakkuza sebeptir, taharrîye dâîdir, ciddiyete vesiledir. | |
| Yakaza | Uyanıklık hali | Ben de birden uyandım, belki yakaza ile yeni yattım. Bence yakaza rüyadır. | |
| Yakzân | Uyanık | ...hakikî hüşyar ve yakzan olan zâtın gördüğünü, sen kendi rüyanda inkâr değil, tabir et. | |
| Ye-Kaf-Nun (5) | + | ||
| Îkân | Tam ve kesin bilme | Gördüm ve hissettim ve hakkalyakîn zevkettim ki, bekàmın lezzet ve saadeti, aynen ve daha mükemmel bir tarzda Bâki-i Zülkemâlin bekàsına ve benim Rabbim ve İlâhım olduğuna imanımda ve iz'ânımda ve îkanımda vardır. | |
| İtkân | Pürüzsüz yapılmak; şüphesiz bilmek | Ve şu kâinatta bir itkan-ı muhkem, bir insicam-ı ahkem görünüyor. | |
| İttikân | Muhkem yapılmak; şüphesiz bilmek | ...harika bir san'at, bir ittikan, bir mükemmeliyet ... | |
| Teyakkun | Şüphesiz bilme | ...kuvvetli püştibane, fütur götürmez bir mesnede mâlik olmak lâzım geldiğini teyakkun edebildim. | |
| Yakîn(iyat)/Yakînen | Kesin bilgi | + | Hem sırr-ı temsil penceresiyle, hakaik-i gaybiyeye, esâsât-ı İslâmiyeye, şuhuda yakın bir yakîn-i imaniye hâsıl oldu. |
| Ye-Mim-Nun (5) | + | ||
| Meymenet(siz) | Uğur(suz) | + | Fakat meymenetsiz bir zamana rastgeldi. |
| Meymun | Uğurlu | Ey maymûn-ü meymûn! | |
| Teyemmün | Uğurlu kabul etme | Ve keza, teyemmün, teberrük ve istiane gibi çok vecihleri hâvi;... | |
| Yemin | Sağ el; ant | + | Zira yemin-i yümn-ü imandır, Verir emn ü eman ile enâma. |
| Yümn | Bereket | Zira yemin-i yümn-ü imandır, Verir emn ü eman ile enâma. | |
| Ye-Vav-Mim (2) | + | ||
| Eyyâm | Günler | Çünkü eyyâm-ı şer'iyenin, dört saatten elli bin seneye kadar hükmü ve şümulü var. | |
| Yevm(iye) | Gün(delik) | + | ...neticesinde, yevm-i fasl olan haşri, netice olarak zikrediyor. |