Dad (ض) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler

Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Dad (ض) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir.

İki harfli kök/Kelime: -

Üç harfli kök: 18

Dört harfli kök: -

Toplam kök sayısı: 18

Toplam kelime: 63

Dad (ض) kök harfi ile başlayan kelimeler

Kelime	Anlamı	Örnek Cümle
Dad-Be-Be (1)
Dabb	Keler, kertenkele	Arapça "dabb" denilen bir susmar, yani keler elindeydi.
Dad-Be-Tı (5)
Mazbut	Zaptedilmiş, kayıt altında	Hayat; muhassal-ı mazbuttur, görünür.
Zabt/Zapt	Tutma, tespit	Bazısı su gibidir, elle alınır, fakat zapt altına alınmaz.
Zâbit	Binbaşıya kadar subay	Bu müddet içinde kendisiyle beraber esarette bulunan zabitlere dersler veriyordu.
Zabıta	(Belediye) polis(i)	Yirmi sekiz sene zarfında hükûmetin resmî adamlarından bana rast gelenler, hep sıkıntı verdikleri halde, zabıtanın bana hiç sıkıntı vermediği gibi,...
Dad-Ha-Kef (1)
Mudhike	Gülünen kişi	Çünkü, zaafiyetini gösteren tekebbürünle, aczini gösteren gururunla, riyayı gösteren tasannuunla kendine mudhike yaparsın.
Dad-Ha-Vav (1)
Duha	Kuşluk	Duhâ vaktinden, öğleden biraz sonraya kadardır.
Dad-Dal-Dal (3)
Ezdad	Zıtlar	Ezdad, sûretlerini mübadele etmişler.
Tezad	Karşıtlık	Temasül, tezadın sebebidir.
Zıt/Zıd	Karşıt	Tarik-i gayr-ı meşru ile bir maksadı takip eden, galiben maksudunun zıddıyla ceza görür.
Dad-Ra-Be (6)
Darb	Verme; Vurma	Yani, temsillerin darbı ve darb-ı meseller, sikkenin darbı kadar kelâma kıymet veriyor.
Darbe	Vuruş	...kalbleri kışırlanarak felsefenin çıkmaz çığırlarına sapan gafil ve âsilere şiddetle darbe-i müthişe ve mühlikesini çarpan o Söz,...
Dârib	Vuran	Nasıl ki, madrup, elbette dâribe delâlet eder.
Durub	Darbeler; Vermeler	Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan, hakikatleri durub-u emsal ile beyan ediyor.
Izdırap	Maddî veya mânevî acı	Değil dünyevî ızdıraplar, cehennemî azaplar da verilse, bıçaklarla da doğransak, en müthiş ölümlere de maruz bırakılsak, asırlar boyunca milyonlar mübarek ecdadımızın feda-yı can ettikleri bu kudsî hakikata, bizim cânımız da feda olsun.
Madrub	Vurulan	Nasıl ki, madrup, elbette dâribe delâlet eder.
Dad-Ra-Ra (9)
Darr	Zarar	Hüsnün içinde kubhu, nef'in içinde dârrı, nimet içinde nıkmet, nurun içinde nârı, bilir misin ki sırrı?
Izrar	Zarar verme	...hodfuruş, şöhretperest, riyâkâr insanlar ve az birşeyle iktidarlarını göstermek ve ihâfe ve ızrar cihetinden bir mevki kazanmak için ehl-i hakka muhalefet vaziyetine girerler.
Iztırar	Çâresizlik, mecbûriyet	Abd, bir ağaç gibi bütün bütün ıztırar ve cebir altında değildir.
Mazarrat	Zarar, ziyan	Muhakkak bir maslahat, mazarrat-ı mevhume için feda edilmez.
Muzır	Zararlı	O zaman, o seyahat-i ruhiyede, mehâsin-i medeniyet ve fünun-u nâfiadan başka olan mâlâyâni ve muzır felsefeyi ve muzır ve sefih medeniyeti elinde tutan Avrupa'nın şahs-ı mânevîsine karşı demiştim:
Muztar	Zorda kalmış, mecbur kalmış	Belki nevâmis-i fıtratta "kuvâ-yı sâriye" diye bir cihette tasdike muztar olmuşlar.
Muztarib	Iztırap içinde kıvranan	En bedbaht, en muztarip, en sıkıntılı, işsiz adamdır.
Zarar	Kötü sonuç, ziyan	Hâlbuki bu imkân ve bu ihtimal, ilm-i yakinimize zarar vermez.
Zaruret	Mecburiyet; fakirlik	Âhirete iman ettiği halde, "Zaruret var" diye ve zaruret zannıyla dünya menfaati ve maişet derdi için dünyayı âhirete tercih ediyor.
Zarurî	Mecburi	Öyleyse, zarurî vazifeniz, şeâiri ihyâ ve muhafaza etmektir.
Dad-Ra-Ayn (3)
Dari'	Acı ve dikenli ağaç	Cehennem gibi, midesinde acı, dikenli darî gibi tesir eder.
Muzari	Geniş zaman	Fiil-i muzâri, teceddüd ve istimrara delâlet ettiğinden, yirmi üç sene devam eden nüzul-ü Kur'ân'ın parça parça teceddüdü nisbetinde,
Tazarru	Yalvarıp yakarma	Benim hissem, yalnız şiddet-i ihtiyacımla taleptir ve gayet aczimle tazarruumdur.
Dad-Ayn-Fe (6)
İzafî	Göreceli	İki mizaca göre mesâil-i fer'îde hakikat sabit değil; izafî ve mürekkep.
Muzaaf	Kat kat	Muzaaf meyil ihtiyaçtır. Muzaaf ihtiyaç iştiyaktır. Muzaaf iştiyak incizaptır.
Tezauf	Fazlalık	Bu babda ne dense tezauf değil.
Zaaf/Za'f	Zayıflık	Zaaf, gururun madenidir.
Zaif/Zayıf	Güçsüz	Zaif ve âciz omuzuma çok ağır gelen vazife-i Kur'âniyeyi, o kuvvetli omuzlara bindirdi, kemâl-i kereminden yükümü hafifleştirdi.
Zuafâ	Zayıflar	Ve fukaralar ve zuafalar kısmını en ziyade ezen ve müteessir eden hayatın ağır tekâlifi, Kur'ân-ı Hakîmin hakaik-i imaniyesiyle hafifleştirildi.
Dad-Lam-Lam (8)
Dalal	Sapıklık, dinsizlik	Küfr ü dalâl yıldı, sindi;
Dalalet	Dinsizlik	...Cehennemin gayzını ve öfkesini ve sair mevcudatın ehl-i küfür ve dalâlete karşı hiddetini gösterip ilân ederek gayet müthiş bir tarzda ve i'câzkârâne ehl-i dalâlet ve isyanı zecrediyor.
Dall(e)	Sapmış	Fakat kendisini şakî, dâll, ahmaklardan addetmeyen adam, Kur'ân'ın şu beşaretini dinlesin:
Dallîn	Sapkınlar	Sırat-ı müstakimin o meslek-i nuranî, mağdub ve dâllînin o tarik-i zulmanî, tam farklarını görmek eğer istersen, ey aziz,
İdlal	Saptırma	Bâtıl şeyleri tasvir, sâfi zihinleri idlâldir ve cerhdir.
Mudıl/Mudil(le)	Saptıran	İşte medeniyet-i sefihe-i dâllenin şakirdleri ve felsefe-i sakime-i mudıllenin talebeleri,
Tadlil	Dalalette olduğu iddiası	Onu tenkit ve tahtie ve tadlil eden Haricîleri ve Emevîlerin mütecaviz taraftarlarını sükûta davet ediyor.
Dad-Mim-Ra (1)
Zamir	İsmin yerini tutan	...âyet-i Nur'un مَثَلُ نُورِهِ kelimesindeki zamir, üç vecihten birisiyle Muhammed aleyhissalâtü vesselâma râci olmak haysiyetiyle, ...
Dad-Mim-Mim (3)
İnzimam	Eklenme	Evet, ene ve enaniyetin eşkâl-i habîsesi olan hodgâmlık, hodbinlik, hodendişlik, gurur ve inat o meyle inzimam etse, öyle ekberü'l-kebâiri icad eder ki, daha beşer ona isim bulmamış.
Zam	İlave	Binlerce velî hem yine yapmış buna bin zam.
Zamme/Damme	Ötre harekesi	Hem fail kuvvetlidir, kavî olan zammeyi kendine gasp eder.
Dad-Mim-Nun (5)
Tazammun	İçerme	Tazammun ettiği ve tesis ettiği dîn-i İslâmdır ki, onun misline ne mazi muktedir olmuş, ne müstakbel muktedir olabilir.
Tazmin(at)	Zararını karşılama	...ya kitaplarımın hepsinin iadesini veyahut bu husustaki zarar ve ziyanımın müsebbiplerinden tazminini dâvâ ediyorum.
Zâmin	Kefil	Fakat garaz ve maksada mutlaka zâmindir.
Zımn(en)	Dolaylı olarak	Kur'ân'da sarîhan ve zımnen ve işareten, âhiret ve tevhidi ve beşerin mükâfat ve mücâzâtını binler defa ispat edip nazara vermenin ve her sûrede, her sahifede, her makamda ders vermenin hikmeti nedir?
Zımnî(yye)	Örtülü göstererek	Elbette, âyetin delâlet-i zımniyeyle Risale-i Nur'a kuvvetli karinelerle işareti kat'îdir;...
Dad-Nun-Nun (3)
Maznun	Sanık	Hem mahkemelere senin eczaların bir mücrim, bir maznun sıfatıyla değil, belki bir muallim, bir mürebbî ve bir mürşid olarak girmiştir.
Zan	Gerçeğini bilmeden ihtimal üzerine hüküm verme	Dördüncü hastalık: "Sû-i zan"dır.
Zannî	Zanna dayanan	Ve o davayı veya hükmü aşağıya indirir, hakikate yapıştırmakla o hükmün hayalî veya zannî veya mevzu veya hurafe hükümlerden olmadığını ve ancak hakaik-i sabiteden olduğunu ispat eder.
Dad-Ye-Elif (3)
İstizae	Bir şeyle aydınlanmak	Ve hem kendisi, o Malik-i Zülcelalini seviyor, hem de onu insanlara sevdirmeye çalışıyor. Hem kendisi o Malik'ten istizae ediyor, (yani envar-ı hidayetten nurlar alıyor,) ...
İzae	Aydınlatmak	...nev-i beşerin humsunu ihyâ, ebedî ve dâimî bir nurla tenvir ve izâe eylediği gibi, ...
Ziya	Işık	...vahdânî fiiller, ziya güneşi gösterdiği gibi, birtek Zât-ı Hakîm, Kerîm, Rahîm, Rezzâk, Hayy ve Muhyîyi bilbedâhe gösteriyorlar....
Dad-Ye-Ayn (1)
İzaa	Kaybetmek; geçirmek	Halbuki, Yeni Said, insanoğullarıyla izâa-i vakt etmemeli.
Dad-Ye-Fe (3)
İzafe	Atıfta bulunma, bağlama	Bu isnad ve izafe, Kürdistan'da doğup büyüyen ve bu lâkapla mâruf ve meşhur olan bu zâtın Risaletun-Nur'un tercümanı olduğunu sırf âleme ilân etmek içindir;...
Muzaf	İzafe edilen, bağlanan	Muzafun ileyhsiz zikredildiğinden, umumî bir tevessümü ifade eden اَىُّ kelimesi, hitabın umum kâinata şâmil olup, yalnız farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir.
Ziyafet	İkram, ağırlama	Yani, nasıl bir zât, ziyafete misafirleri dâvet eder.
Dad-Ye-Kaf (3)
Dıyk/Dîk	Darlık	Rızk-ı helâl iktidar ile alınmadığına, belki iftikara binaen verildiğine delil-i kat'î, iktidarsız yavruların hüsn-ü maişeti ve muktedir canavarların dıyk-ı maişeti, hem zekâvetsiz balıkların semizliği ve zekâvetli, hileli tilki ve maymunun derd-i maişetle vücutça zayıflığıdır.
Müzayaka	Darlık	Risale-i Nur şakirtlerine bu noktada benzeyen eskiden bir zât, haremiyle beraber büyük bir makamda bulundukları halde, maişet müzayakası yüzünden haremi, demiş zevcine: "İhtiyacımız şedittir."
Tazyik(at)	Baskı	İkincisi, hususî rububiyetidir ve has iltifat ve imdad-ı Rahmânîsidir ki, umumî kanunların tazyikatı altında tahammül edemeyen fertlerin imdadına, Rahmânü'r-Rahîm isimleri imdada yetişirler, hususî bir surette muavenet ederler, o tazyikattan kurtarırlar.