Dad (ض) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler

Önceki Harf: Sad (ص) ← Arapça Kökenli Kelimeler Ana Sayfası → Tı (ط): Sonraki Harf

Bu sayfada Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Dad (ض) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir.

İlk Kök Harfe Göre Kelime Sayısı

Arapça Harf	Türkçe Okunuşu	2 Harfli Kelime Sayısı	3 Harfli Kök Sayısı	3 Kök Harfli Kelime Sayısı	4 Harfli Kök Sayısı	4 Kök Harfli Kelime Sayısı	Risalelerdeki Toplam Kök Sayısı	Kur'an'daki Toplam Kök Sayısı	Kur'an'daki Köklerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı	Risalelerdeki Toplam Kelime Sayısı	Kur'an'daki Toplam Kelime Sayısı	Kur'an'daki Kelimelerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı
ض	Dad	-	17	68	-	-	17	25	15	68	64	19

Kelime	Anlamı	Kur'an'da Geçiyor mu?	Örnek Cümle
Dad-Be-Be (1)
Dabb	Keler, kertenkele		Arapça "dabb" denilen bir susmar, yani keler elindeydi.
Dad-Be-Tı (4)
Mazbut	Zaptedilmiş, kayıt altında		Hayat; muhassal-ı mazbuttur, görünür.
Zabt/Zapt	Tutma, tespit		Bazısı su gibidir, elle alınır, fakat zapt altına alınmaz.
Zabit	Binbaşıya kadar subay		Bu müddet içinde kendisiyle beraber esarette bulunan zabitlere dersler veriyordu.
Zabıta	(Belediye) polis(i)		Yirmi sekiz sene zarfında hükûmetin resmî adamlarından bana rast gelenler, hep sıkıntı verdikleri halde, zabıtanın bana hiç sıkıntı vermediği gibi,...
Dad-Ha-Kef (1)		+
Mudhike	Gülünen kişi		Çünkü, zaafiyetini gösteren tekebbürünle, aczini gösteren gururunla, riyayı gösteren tasannuunla kendine mudhike yaparsın.
Dad-Ha-Vav (1)		+
Duha	Kuşluk	+	Duhâ vaktinden, öğleden biraz sonraya kadardır.
Dad-Dal-Dal (4)		+
Ezdad	Zıtlar		Ezdad, sûretlerini mübadele etmişler.
Mütezadd	Birbirine zıt		Umûr-u mütenasibede temayül ve tecazüb ve mütezâdde olan eşyalarda tenafür ve tedafü kaide-i meşhuresi, maddiyatta nasıl cereyan ediyor; maneviyat ve ahlâkta dahi cereyan eder.
Tezad/Tezat	Karşıtlık		Temasül, tezadın sebebidir.
Zıt/Zıd	Karşıt	+	Tarik-i gayr-ı meşru ile bir maksadı takip eden, galiben maksudunun zıddıyla ceza görür.
Dad-Ra-Be (7)		+
Darb/Darp	Verme; Vurma	+	Yani, temsillerin darbı ve darb-ı meseller, sikkenin darbı kadar kelâma kıymet veriyor.
Darbe	Vuruş		...kalbleri kışırlanarak felsefenin çıkmaz çığırlarına sapan gafil ve âsilere şiddetle darbe-i müthişe ve mühlikesini çarpan o Söz,...
Darib	Vuran		Nasıl ki, madrup, elbette dâribe delâlet eder.
Durub	Darbeler; Vermeler		Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan, hakikatleri durub-u emsal ile beyan ediyor.
Izdırap/Iztırap	Maddî veya mânevî acı		Değil dünyevî ızdıraplar, cehennemî azaplar da verilse, bıçaklarla da doğransak, en müthiş ölümlere de maruz bırakılsak, asırlar boyunca milyonlar mübarek ecdadımızın feda-yı can ettikleri bu kudsî hakikata, bizim cânımız da feda olsun.
Madrub	Vurulan		Nasıl ki, madrup, elbette dâribe delâlet eder.
Muztarib/Muztarip	Iztırap içinde kıvranan		En bedbaht, en muztarip, en sıkıntılı, işsiz adamdır.
Dad-Ra-Ra (9)		+
Darr	Zarar	+	Hüsnün içinde kubhu, nef'in içinde dârrı, nimet içinde nıkmet, nurun içinde nârı, bilir misin ki sırrı?
Izrar	Zarar verme		...hodfuruş, şöhretperest, riyâkâr insanlar ve az birşeyle iktidarlarını göstermek ve ihâfe ve ızrar cihetinden bir mevki kazanmak için ehl-i hakka muhalefet vaziyetine girerler.
Iztırar	Çâresizlik, mecbûriyet		Abd, bir ağaç gibi bütün bütün ıztırar ve cebir altında değildir.
Mazarrat	Zarar, ziyan		Muhakkak bir maslahat, mazarrat-ı mevhume için feda edilmez.
Muzır	Zararlı		O zaman, o seyahat-i ruhiyede, mehâsin-i medeniyet ve fünun-u nâfiadan başka olan mâlâyâni ve muzır felsefeyi ve muzır ve sefih medeniyeti elinde tutan Avrupa'nın şahs-ı mânevîsine karşı demiştim:
Muztar	Zorda kalmış, mecbur kalmış	+	Belki nevâmis-i fıtratta "kuvâ-yı sâriye" diye bir cihette tasdike muztar olmuşlar.
Zarar	Kötü sonuç, ziyan	+	Hâlbuki bu imkân ve bu ihtimal, ilm-i yakinimize zarar vermez.
Zaruret	Mecburiyet; fakirlik		Âhirete iman ettiği halde, "Zaruret var" diye ve zaruret zannıyla dünya menfaati ve maişet derdi için dünyayı âhirete tercih ediyor.
Zaruri	Mecburi		Öyleyse, zarurî vazifeniz, şeâiri ihyâ ve muhafaza etmektir.
Dad-Ra-Ayn (4)		+
Dari'	Acı ve dikenli ağaç	+	Cehennem gibi, midesinde acı, dikenli darî gibi tesir eder.
Mutazarrı	Tazarru eden		...ve hazin bir mahbubiyet içerisinde derin bir hüzün ile mutazarriâne yalvarıyor,...
Muzari	Geniş zaman		Fiil-i muzâri, teceddüd ve istimrara delâlet ettiğinden, yirmi üç sene devam eden nüzul-ü Kur'ân'ın parça parça teceddüdü nisbetinde,
Tazarru	Yalvarıp yakarma	+	Benim hissem, yalnız şiddet-i ihtiyacımla taleptir ve gayet aczimle tazarruumdur.
Dad-Ayn-Fe (9)		+
Ez'af/Ezaf	Daha zayıf; en zayıf	+	Ez'afü'l-ibad - Hâfız Hâlid
İzafi	Göreceli		İki mizaca göre mesâil-i fer'îde hakikat sabit değil; izafî ve mürekkep.
Muzaaf	Kat kat	+ (Muzaafe)	Muzaaf meyil ihtiyaçtır. Muzaaf ihtiyaç iştiyaktır. Muzaaf iştiyak incizaptır.
Taz'if/Tazif	Artırmak		...o dünyanın hem cümudetini ziyade edip gafleti kalınlaştırmış hem küdûretle bulanmasını taz'îf edip Sâni'i ve âhireti unutturuyor.
Tezauf	Fazlalık		Bu babda ne dense tezauf değil.
Tezyif	Küçümseme		...bütün esma-i İlahiyeye karşı bir tezyif ve mevcudatın vahdaniyete olan şehadetlerini reddettiğinden, ...
Zaaf/Za'f	Zayıflık	+	Zaaf, gururun madenidir.
Zaif/Zayıf	Güçsüz	+	Zaif ve âciz omuzuma çok ağır gelen vazife-i Kur'âniyeyi, o kuvvetli omuzlara bindirdi, kemâl-i kereminden yükümü hafifleştirdi.
Zuafa	Zayıflar		Ve fukaralar ve zuafalar kısmını en ziyade ezen ve müteessir eden hayatın ağır tekâlifi, Kur'ân-ı Hakîmin hakaik-i imaniyesiyle hafifleştirildi.
Dad-Lam-Lam (7)		+
Dalal	Sapıklık, dinsizlik	+	Küfr ü dalâl yıldı, sindi;
Dalalet	Dinsizlik	+	...Cehennemin gayzını ve öfkesini ve sair mevcudatın ehl-i küfür ve dalâlete karşı hiddetini gösterip ilân ederek gayet müthiş bir tarzda ve i'câzkârâne ehl-i dalâlet ve isyanı zecrediyor.
Dall (Dalle)	Sapmış	+	Fakat kendisini şakî, dâll, ahmaklardan addetmeyen adam, Kur'ân'ın şu beşaretini dinlesin:
Dallin	Sapkınlar		Sırat-ı müstakimin o meslek-i nuranî, mağdub ve dâllînin o tarik-i zulmanî, tam farklarını görmek eğer istersen, ey aziz,
İdlal	Saptırma		Bâtıl şeyleri tasvir, sâfi zihinleri idlâldir ve cerhdir.
Mudıl/Mudil (Mudille)	Saptıran	+	İşte medeniyet-i sefihe-i dâllenin şakirdleri ve felsefe-i sakime-i mudıllenin talebeleri,
Tadlil	Dalalette olduğu iddiası	+	Onu tenkit ve tahtie ve tadlil eden Haricîleri ve Emevîlerin mütecaviz taraftarlarını sükûta davet ediyor.
Dad-Mim-Ra (1)		+
Zamir	İsmin yerini tutan		...âyet-i Nur'un مَثَلُ نُورِهِ kelimesindeki zamir, üç vecihten birisiyle Muhammed aleyhissalâtü vesselâma râci olmak haysiyetiyle, ...
Dad-Mim-Mim (3)		+
İnzimam	Eklenme		Evet, ene ve enaniyetin eşkâl-i habîsesi olan hodgâmlık, hodbinlik, hodendişlik, gurur ve inat o meyle inzimam etse, öyle ekberü'l-kebâiri icad eder ki, daha beşer ona isim bulmamış.
Zam	İlave		Binlerce velî hem yine yapmış buna bin zam.
Zamme/Damme	Ötre harekesi		Hem fail kuvvetlidir, kavî olan zammeyi kendine gasp eder.
Dad-Mim-Nun (5)
Tazammun	İçerme		Tazammun ettiği ve tesis ettiği dîn-i İslâmdır ki, onun misline ne mazi muktedir olmuş, ne müstakbel muktedir olabilir.
Tazmin (Tazminat)	Zararını karşılama		...ya kitaplarımın hepsinin iadesini veyahut bu husustaki zarar ve ziyanımın müsebbiplerinden tazminini dâvâ ediyorum.
Zamin	Kefil		Fakat garaz ve maksada mutlaka zâmindir.
Zımn (Zımnen)	Dolaylı (olarak)		Kur'ân'da sarîhan ve zımnen ve işareten, âhiret ve tevhidi ve beşerin mükâfat ve mücâzâtını binler defa ispat edip nazara vermenin ve her sûrede, her sahifede, her makamda ders vermenin hikmeti nedir?
Zımni (Zımniyye)	Örtülü göstererek		Elbette, âyetin delâlet-i zımniyeyle Risale-i Nur'a kuvvetli karinelerle işareti kat'îdir;...
Dad-Ye-Elif (4)		+
İstizae	Bir şeyle aydınlanmak		Ve hem kendisi, o Malik-i Zülcelalini seviyor, hem de onu insanlara sevdirmeye çalışıyor. Hem kendisi o Malik'ten istizae ediyor, (yani envar-ı hidayetten nurlar alıyor,) ...
İzae	Aydınlatmak		...nev-i beşerin humsunu ihyâ, ebedî ve dâimî bir nurla tenvir ve izâe eylediği gibi, ...
Müstazi'	Aydınlanan		Müstazî bilir, müstear âyine-misâl tanır, nûru güneşten gelir.
Ziya	Işık	+	...vahdânî fiiller, ziya güneşi gösterdiği gibi, birtek Zât-ı Hakîm, Kerîm, Rahîm, Rezzâk, Hayy ve Muhyîyi bilbedâhe gösteriyorlar....
Dad-Ye-Ayn (1)		+
İzaa	Kaybetmek; geçirmek		Halbuki, Yeni Said, insanoğullarıyla izâa-i vakt etmemeli.
Dad-Ye-Fe (4)		+
İzafe	Atıfta bulunma, bağlama		Bu isnad ve izafe, Kürdistan'da doğup büyüyen ve bu lâkapla mâruf ve meşhur olan bu zâtın Risaletun-Nur'un tercümanı olduğunu sırf âleme ilân etmek içindir;...
Muzaf	İzafe edilen, bağlanan		Muzafun ileyhsiz zikredildiğinden, umumî bir tevessümü ifade eden اَىُّ kelimesi, hitabın umum kâinata şâmil olup, yalnız farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir.
Zayi	Kayıp		Kumara mumara verip zayi eder, bir tek altını kalır.
Ziyafet	İkram, ağırlama		Yani, nasıl bir zât, ziyafete misafirleri dâvet eder.
Dad-Ye-Kaf (3)		+
Dıyk/Dik	Darlık	+	Rızk-ı helâl iktidar ile alınmadığına, belki iftikara binaen verildiğine delil-i kat'î, iktidarsız yavruların hüsn-ü maişeti ve muktedir canavarların dıyk-ı maişeti, hem zekâvetsiz balıkların semizliği ve zekâvetli, hileli tilki ve maymunun derd-i maişetle vücutça zayıflığıdır.
Müzayaka	Darlık		Risale-i Nur şakirtlerine bu noktada benzeyen eskiden bir zât, haremiyle beraber büyük bir makamda bulundukları halde, maişet müzayakası yüzünden haremi, demiş zevcine: "İhtiyacımız şedittir."
Tazyik (Tazyikat)	Baskı		İkincisi, hususî rububiyetidir ve has iltifat ve imdad-ı Rahmânîsidir ki, umumî kanunların tazyikatı altında tahammül edemeyen fertlerin imdadına, Rahmânü'r-Rahîm isimleri imdada yetişirler, hususî bir surette muavenet ederler, o tazyikattan kurtarırlar.