Kaf (ق) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler: Revizyonlar arasındaki fark
Gezinti kısmına atla
Arama kısmına atla
Değişiklik özeti yok |
Değişiklik özeti yok |
||
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 5 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
[[Kategori:Arapça | [[Kategori:Risale-i Nur'da Geçen Arapça Kökenli Kelimeler]] | ||
''Önceki Harf: [[Fe (ف) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler|Fe ({{Arabi|ف}})]] ← [[:Kategori:Risale-i Nur'da Geçen Arapça Kökenli Kelimeler|Arapça Kökenli Kelimeler Ana Sayfası]] → [[Kef (ك) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler|Kef ({{Arabi|ك}})]]: Sonraki Harf'' | |||
Bu sayfada Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Kaf ({{Arabi|ق}}) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir. | |||
{|class="wikitable" | {|class="wikitable" | ||
|+ | |+İlk Kök Harfe Göre Kelime Sayısı | ||
!Arapça Harf | |||
!Türkçe Okunuşu | |||
!2 Harfli Kelime Sayısı | |||
!3 Harfli Kök Sayısı | |||
!3 Kök Harfli Kelime Sayısı | |||
!4 Harfli Kök Sayısı | |||
!4 Kök Harfli Kelime Sayısı | |||
!Risalelerdeki Toplam Kök Sayısı | |||
!Kur'an'daki Toplam Kök Sayısı | |||
!Kur'an'daki Köklerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı | |||
!Risalelerdeki Toplam Kelime Sayısı | |||
!Kur'an'daki Toplam Kelime Sayısı | |||
!Kur'an'daki Kelimelerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı | |||
|- | |||
|align=center|{{Arabi|ق}} | |||
|align=center|Kaf | |||
|align=center|- | |||
|align=center|74 | |||
|align=center|300 | |||
|align=center|7 | |||
|align=center|11 | |||
|align=center|81 | |||
|align=center|82 | |||
|align=center|55 | |||
|align=center|'''311''' | |||
|align=center|252 | |||
|align=center|'''90''' | |||
|-} | |||
{|class="wikitable" | |||
|+ | |||
!Kelime | !Kelime | ||
!Anlamı | !Anlamı | ||
!Kur'an'da<br />Geçiyor mu? | |||
!Örnek Cümle | !Örnek Cümle | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Be-Be (1)''' | ||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kubbe | ||
| | |Yarım daire çatı | ||
| | | | ||
|Senin vücudun bin kubbeli harika bir saraya benzer ki, her kubbesinde taşlar, direksiz birbirine baş başa verip muallâkta durdurulmuş. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Be-Ha (4)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kabahat | |||
|Kusur, çirkin iş | |||
| | | | ||
| | |Acaba bahçıvan bir bahçenin kapısını açsa, herkese ibaha etse, sonra da zâyiat vuku bulsa, kabahat kimdedir? | ||
|- | |- | ||
| | |Kabih | ||
| | |Çirkin, kötü | ||
| | | | ||
|Cenâb-ı Hak, birşeye emreder, sonra hüsün olur; nehyeder, sonra kabih olur. | |||
|- | |- | ||
|Kubh/Kubuh | |||
|Çirkinlik, kötülük | |||
| | | | ||
| | |Böyle bir cemâl-i mutlak, böyle bir kubh-u mutlaka, bilbedâhe, müsaade etmez. | ||
|- | |- | ||
|Takbih | |||
|Kötüleme, çirkin görme | |||
| | | | ||
| | |O kıssada, hem Peygamber aleyhissalâtü vesselâmı teskin ve tesellî, hem küffarı tehdit, hem münafıkları takbih, hem Yahudileri tevbih gibi çok makàsıdı, pek çok vücuhu vardır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Be-Ra (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kabir/Kabr | ||
| | |Mezar | ||
| | |align=center|+ | ||
|Kabir var; hiç kimse inkâr edemez. | |||
|- | |- | ||
|Kubur | |||
|Kabirler | |||
| | | | ||
| | |Beşinci tabaka-i hayat: Ehl-i kuburun hayat-ı ruhanîleridir. | ||
|- | |- | ||
| | |Makber (Makberistan) | ||
| | |Mezar | ||
| | | | ||
|Hattâ, şu memleketin maâbid ve medâris-i diniyesinden başka, makberistanın mezar taşları dahi birer telkin edici, birer muallim hükmündedir ki, o maânî-i mukaddeseyi ehl-i imana ihtar ediyorlar. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Be-Sin (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İktibas | |||
|Alıntı (yapma) | |||
| | | | ||
| | |Resâili'n-Nur dahi ne şarkın malûmatından, ulûmundan ve ne de garbın felsefe ve fünunundan gelmiş bir mal ve onlardan iktibas edilmiş bir nur değildir. | ||
|- | |- | ||
|Muktebes | |||
|İktibas edilmiş | |||
| | | | ||
| | |Zira mukarrerdir ki, masnudaki feyz-i kemâl, Sâniin zıll-i tecellîsiden muktebestir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Be-Dad (4)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İnkıbaz | |||
|Darlık | |||
| | | | ||
| | |Maddî hava bozulduğu vakit nasıl ki sıkıntı veriyor; asabî sinelerde inkıbaz hali başlıyor. | ||
|- | |- | ||
| | |Kabz | ||
|(Eliyle) Alma; darlık ve zorluk | |||
| | | | ||
|Kabz-ı ervah vazifesinde Senin ibâdın benden şekva edecekler. | |||
|- | |- | ||
| | |Kabza | ||
| | |El, avuç; Avuç dolusu | ||
| | |align=center|+ | ||
|En ednâ bir mahlûka rububiyet, bütün anasırı kabza-i tasarrufunda tutan Zâta mahsustur. | |||
|- | |- | ||
|Münkabız | |||
|Daralmış | |||
| | | | ||
| | |…ve eskiden beri sıkıntılı ve münkabız olduğum zaman en zâhir hakikatleri dahi beyan edemediğimi, belki bilemediğimi yakın dostlarım biliyorlar. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Be-Lam (18)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İkbal | |||
|Baht açıklığı | |||
| | | | ||
| | |Ve zaman-ı müstakbel, kendi vukuat ve fünunun etvar-ı müdakkikane ile onun mevkib-i ikbâlini istikbâl, ve lisân-ı hakîmâne ile irşadatına teşekkür ediyor. | ||
|- | |- | ||
|İstikbal | |||
|Karşılama; Gelecek (zaman); yüzünü dönme | |||
| | | | ||
| | |Ve zaman-ı müstakbel, kendi vukuat ve fünunun etvar-ı müdakkikane ile onun mevkib-i ikbâlini istikbâl, ve lisân-ı hakîmâne ile irşadatına teşekkür ediyor. | ||
|- | |- | ||
| | |Kabail | ||
| | |Kabileler | ||
| | |align=center|+ | ||
|Aynen öyle de, heyet-i içtimaiye-i İslâmiye büyük bir ordudur; kabâil ve tavâife inkısam edilmiş. | |||
|- | |- | ||
| | |Kabil/Kâbil | ||
| | |Mümkün, kabul eden | ||
|align=center|+ | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kabil/Kabîl | ||
| | |Gibi | ||
| | |align=center|+ (cemaat anlamında) | ||
|Nasıl ki güneşin zâtı bulunup ziyası bulunmamak kàbil değil; öyle de, binler derece ondan ziyade kàbil değildir ki, şu muntazam mevcudatı icad eden Zâtın ilmi, ondan infikâk etsin. | |||
|- | |- | ||
|Kabile | |||
|Aynı soydan gelenlerin topluluğu | |||
| | | | ||
| | |Sizi taife taife, millet millet, kabile kabile yaratmışım, tâ birbirinizi tanımalısınız ve birbirinizdeki hayat-ı içtimaiyeye ait münasebetlerinizi bilesiniz, birbirinize muavenet edesiniz. | ||
|- | |- | ||
|Kabiliyet | |||
|Yetenek | |||
| | | | ||
| | |Ondaki nihayetsiz kabiliyet-i şer, nihayetsiz kabiliyet-i hayra inkılâb eder. | ||
|- | |- | ||
| | |Kabl | ||
| | | -'den önce | ||
| | |align=center|+ | ||
|Risale-i Nur'un zuhuru hiss-i kablelvuku ile küllî bir surette hissedilmesi gibi,… | |||
|- | |- | ||
| | |Kabul | ||
| | |Onaylama | ||
| | |align=center|+ | ||
|Aczim, kusurumun af olunmasını, ve kàsır amelimin kabul olunması için bir vesilem olur | |||
|- | |- | ||
| | |Kıble | ||
| | |Kabe yönü | ||
| | |align=center|+ | ||
|Müçtehidlerce, "istikbâl-i kıble" namazda şart olması ve şart ise bütün erkânda bulunması sırrıyla, secde ve rükûda istikbal-i kıble lâzım geliyor. | |||
|- | |- | ||
|Makbul | |||
|Kabul edilen | |||
| | | | ||
| | |…meyvesi bihakkalyakîn rahmet-i Rahmân ve dâr-ı cinân; makamı ve revacı, bi'l-hadsi's-sadık makbul-ü melek ve ins ve cân bir kitab-ı semavîdir. | ||
|- | |- | ||
|Mukabele | |||
|Karşı koyma, karşılık verme, karşılama, karşılaştırma; Kur'an'ı karşılıklı okuyup dinleme | |||
| | | | ||
| | |Sonra, Sâni-i Hakîmin san'atının mu'cizeleriyle kendini tanıttırmasına karşı, hayret içinde, mârifetle mukabele ettiler. | ||
|- | |- | ||
|Mukabil | |||
|Karşılık | |||
| | | | ||
| | |Sâni-i Zülcelâlin san'atının mu'cizeleriyle kendini tanıttırmasına ve bildirmesine mukabil, iman ve mârifetle mukabele etmektir. | ||
|- | |- | ||
|Müstakbel | |||
|Gelecekteki | |||
| | | | ||
| | |Hem de müstakbeldeki bedihî birşey, mâzide nazarî olabilir. | ||
|- | |- | ||
| | |Mütekabil | ||
| | |Karşılıklı | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bir ailenin saadet-i hayatiyesi, koca ve karı mâbeyninde bir emniyet-i mütekabile ve samimî bir hürmet ve muhabbetle devam eder. | |||
|- | |- | ||
|Tekabbel Allah | |||
|Allah kabul etsin | |||
| | | | ||
| | |Kıymetli Üstadım, siz tavassut buyurunuz, değersiz hizmetimizle pek az ve kısa olan şu dünya hayatı içinde, belki bir katre mesabesindeki hamd ve şükrümüzü, "tekabbelâllah" sırrına mazhar buyursun, inşâallah. | ||
|- | |- | ||
|Tekabül | |||
|Karşılık, karşı olma | |||
| | | | ||
| | |Ey birader! Âlem-i Hıristiyanın rüçhanına sebebiyet veren ihtiyarlaşmış olan esbaba tekabül edecek, genç, dinç esbab bizde inkişafa başlamıştır. | ||
|- | |- | ||
|Takbil | |||
|Öpmek | |||
| | | | ||
| | |Tekrar tekrar mübarek ellerinizi kemâl-i tâzimle takbil eyler, alâkadar kardeşlerimin de selâm, dua ve ihtiramlarını arzederim. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Te-Lam (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Katil/Kâtil | |||
|Öldüren | |||
| | | | ||
| | |Madem sırf lillâh için ve İslâmiyetin menâfii için içtihad edilmiş ve içtihaddan muharebe tevellüt etmiş; elbette hem katil, hem maktul, ikisi de ehl-i Cennettir, ikisi de ehl-i sevaptır diyebiliriz. | ||
|- | |- | ||
|'' | |Katl/Katil | ||
|Öldürme, cinayet | |||
|align=center|+ | |||
|Kebâir çoktur; fakat ekberü'l-kebâir ve mûbikat-ı seb'a tâbir edilen günahlar yedidir: Katl, zina, şarap, ukuk-u vâlideyn (yani kat-ı sıla-i rahim), kumar, yalancı şehadetlik, dine zarar verecek bid'alara taraftar olmaktır. | |||
|- | |- | ||
| | |Kıtal | ||
| | |Savaş, birbirini öldürme | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hayattaki düsturu, cidal kıtal yerine düstur-u teâvündür. O düsturun şe'nidir ittihad ve tesanüd; hayatlanır cemaat. | |||
|- | |- | ||
|Maktul/Maktül | |||
|Öldürülen | |||
| | | | ||
| | |Madem sırf lillâh için ve İslâmiyetin menâfii için içtihad edilmiş ve içtihaddan muharebe tevellüt etmiş; elbette hem katil, hem maktul, ikisi de ehl-i Cennettir, ikisi de ehl-i sevaptır diyebiliriz. | ||
|- | |- | ||
|Mukatele | |||
|Vuruşma | |||
| | | | ||
| | |Ve hem kemal-i tekebbüründen başını semavatın ketfine vuran insanoğlu, bir sivrisineğin süngücüğüyle ona dokunması vaktinde kalaka düşüp, onunla mukatelede zaif düşerek… | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ha-Tı (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kaht | |||
|Kıtlık, yağmursuzluk | |||
| | | | ||
| | |…fakirlere gelen acı, açlık ve kahtın sebebi, orucun tatlı açlığını çekmedikleri ve zenginlere gelen hasârât ve zayiatın sebebi de, zekât yerinde ihtikâr etmeleridir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Ha-Mim (1)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İktiham | ||
| | |Zorluğu aşmak, dayanmak | ||
| | |align=center|+ | ||
|Doğu vilâyetlerimizden olan Van'da böyle bir irfan müessesesinin kurulması için bütün müşkilât iktiham olunmalı ve önümüzdeki bütçe yılında işe başlanmalıdır | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Dal (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Lekad (Kad, Fekad) | ||
| | |(Cümlenin anlamını güçlendirir) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bir gün zâlimlere dedirir Hazret-i Mevlâ, Tallâhi lekad âserakâllahü aleynâ. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Dal-Ha (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kadeh | |||
|Bardak | |||
| | | | ||
| | |Bakarlar ki, bir kadeh süt oraya hediye getirilmiş. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Dal-Ra (15)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İktidar | |||
|Güç, kuvvet | |||
| | | | ||
| | |Evet, bilmüşahede görünüyor ki, rızık, iktidar ve ihtiyar ile mâkûsen mütenasiptir. | ||
|- | |- | ||
|Kadar | |||
|Ölçüde, derecede, gibi | |||
| | | | ||
| | |Bütün eşya bir tek Zâta verilse, bu kâinatın icadı ve tedbiri, bir ağaç kadar kolay;… | ||
|- | |- | ||
| | |Kader | ||
| | |Her şeyin Allah'ın takdiriyle olması | ||
| | |align=center|+ | ||
|Kader, ilim nev'indendir. İlim, malûma tâbidir. | |||
|- | |- | ||
|Kaderiye/Kaderiyye | |||
|Batıl bir fırka | |||
| | | | ||
| | |…hem Kaderiye tâifesini; hem Râfızîleri, hem Hazret-i Ali'nin (r.a.) yüzünden insanlar iki kısım olacaklarını;… | ||
|- | |- | ||
| | |Kadir/Kâdir | ||
| | |Gücü yeten; Her şeye gücü yeten Allah (Esma) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Tecrübeden sonra bakınız; muarazaya kâdir olmadığınız takdirde, acziniz zahir olur ve muarazayı da yapmış olmazsınız. | |||
|- | |- | ||
| | |Kadir/Kadîr | ||
| | |Her şeye gücü yeten Allah (Esma) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Ve kezâ, o kitabın her bir nazmı, kasidesi, Kadîr, Alîm olan Nâzımını takdis ile tahmid eyler. | |||
|- | |- | ||
| | |Kadr (Kadr/Kadir Gecesi) | ||
| | |Değer, kıymet | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bu aşr-i âhir-i Ramazan'da her gece, hususan tek gecelerde Leyle-i Kadrin bulunmak ihtimali kuvvetli olduğunu hadis-i şerif ferman ediyor. | |||
|- | |- | ||
|Kudret | |||
|Yapabilme gücü | |||
| | | | ||
| | |Fâil muktedirdir. Kudrette noksan yoktur. | ||
|- | |- | ||
| | |Makdur (Makdurat) | ||
| | |Takdir edilen | ||
| | |align=center|+ | ||
|Madem ki kudrette meratip olamaz; makdurat dahi bizzarure kudrete nispeti bir olur. | |||
|- | |- | ||
|Mekadir | |||
|Miktarlar | |||
| | | | ||
| | |Amma, vücudundan evvel herşey mukadder ve yazılı olduğuna delil, bütün mebâdi ve çekirdekler ve mekadir ve suretler birer şahittir. | ||
|- | |- | ||
| | |Miktar/Mikdar | ||
| | |Ölçü | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem herşeyin miktar-ı muntazaması, kaderi vâzıhan gösterir. | |||
|- | |- | ||
| | |Mukadder | ||
| | |Takdir edilmiş | ||
| | | | ||
|…Levh-i Kazâ ve Kader vasıtasıyla o mânevî hayatın eseri, mukadderat namıyla görünür, tezahür eder. | |||
|- | |- | ||
|Mukaddir | |||
|Takdir eden (Esma) | |||
| | | | ||
| | |Umumî şekil ve miktarını gösteren heyettir ki, yâ Musavvir, yâ Mukaddir, yâ Munazzım isimlerini yad eder. | ||
|- | |- | ||
| | |Muktedir | ||
| | |Gücü yeten; Esma | ||
| | |align=center|+ | ||
|Tahayyülde safsata hâsıl olur, mezcine eğer olmaz muktedir. | |||
|- | |- | ||
| | |Takdir | ||
| | |Belirleme | ||
| | |align=center|+ | ||
|Herşey Cenâb-ı Hakkın takdiriyledir. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Dal-Sin (7)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kuds (Kudsi, Kudsiyet, Kudsiyan) | |||
|Noksanlardan uzak olma | |||
| | | | ||
| | |Bu gelen gece olan Leyle-i Berat, bütün senede bir kudsî çekirdek hükmünde ve mukadderat-ı beşeriyenin programı nev'inden olması cihetiyle, Leyle-i Kadrin kudsiyetindedir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kuddus | ||
| | |Maddi ve manevi kir ve noksanlıkları olmayan Allah (Esma) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Demek bu saray-ı âlem ve bu fabrika-i kâinat, ism-i Kuddûs'ün bir cilve-i âzamına mazhardır ki,… | |||
|- | |- | ||
|Makdis | |||
|Mukaddes yer (Kudüs) | |||
| | | | ||
| | |Eğer Beytü'l-Makdise gitmişsen, Beytü'l-Makdisin kapılarını ve duvarlarını ve ahvâlini bize tarif et. | ||
|- | |- | ||
| | |Mukaddes | ||
| | |Kudsiyeti olan | ||
| | |align=center|+ | ||
|Mukaddes olan itaat-i askeriye feda edildi. | |||
|- | |- | ||
|Takdis | |||
|Kudsiyetini ilan etme | |||
| | | | ||
| | |Takdis, tekbir, tahmid, tehlil ile küre-i arzı bir zikirhâne-i âzam, bu kâinatı bir mescid-i ekber hükmünde göstermişler. | ||
|- | |- | ||
|Tekaddes/Takaddes | |||
|"Mukaddes ve yüce olsun" | |||
| | | | ||
| | |…iki cihanda aziz olmalarını ve olmanızı Hak Teâlâ ve Tekaddes Hazretlerinden tazarru ve niyaz eyleriz. | ||
|- | |- | ||
|Tekaddüs | |||
|Kudsiyeti olma | |||
| | | | ||
| | |Sübhandır o Zat-ı Zülcelal ki, hudûs ve zevalden münezzeh ve mukaddes ve onun cenab-ı izzetine nâlâyık olan hulûl ve ittihaddan tekaddüs ve tenezzüh eden bir sultandır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Dal-Mim (11)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Akdam/Akdâm | |||
|Ayaklar | |||
| | | | ||
| | |El-fakir, türabu akdâmu'l-ulemâ Safvet (rahmetullâhi aleyh) | ||
|- | |- | ||
|İkdam | |||
|Gayretle çalışma; bir gazete | |||
| | | | ||
| | |İkdam Ceride-i Muteberesine! | ||
|- | |- | ||
| | |Kadem | ||
| | |Ayak, oturuş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bir kademde ve bir sohbette, zâhirden hakikate geçebilirler. | |||
|- | |- | ||
| | |Kadim/Kadîm | ||
| | |Başlangıcı olmayan, sonradan olma (hadis) olmayan; eski | ||
| | |align=center|+ | ||
|İnsanın eliyle zemin sayfasında yazılan mücessem, mütehaccir, mânidar, tarih-i kadimden uzun bir satır olarak okunuyor. | |||
|- | |- | ||
|Kıdem | |||
|Öncelik ve eskilik; en önce olma | |||
| | | | ||
| | |...hem bu zât mektep fenlerinde çok zaman alâkadar olup kıdemli bir muallim ve âlim olması haysiyetiyle, ... | ||
|- | |- | ||
| | |Kudema | ||
| | |İleri gelenler | ||
| | | | ||
|Hattâ çok gençken, Hazret-i Ömer onu ulema ve kudema-yı Sahabe meclisine alıyordu. | |||
|- | |- | ||
|Kudum/Kudüm | |||
|Ayak basma, gelme | |||
| | | | ||
| | |Sanki o Hazretin (a.s.m.) zaman-ı velâdeti, hassas ve keramet sahibi imiş gibi, o zâtın kudüm ve gelmesini şu gibi hadiselerle tebşiratta bulunmuştur. | ||
|- | |- | ||
|Mukaddem | |||
|Önce, evvel | |||
| | | | ||
| | |...Ziyaeddin Mevlânâ Şeyh Hâlid'in (kuddise sirruhu) mektubat ve resâil-i şerifelerinden muktebes nasâyih-i kudsiyenin tercümesine dair bir risaleyi, on üç sene mukaddem, Bursa'da Hoca Hasan Efendiden almıştım. | ||
|- | |- | ||
|Mukaddime/Mukaddeme | |||
|Giriş, önsöz, başlangıç | |||
| | | | ||
| | |...Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyânın göze görünen tevâfuk mu'cizesinin muhafaza ile tab edilmesine mukaddeme olsun. | ||
|- | |- | ||
|Takdim | |||
|Öne alma; sunma | |||
| | | | ||
| | |Bütün mahlûkatın hayatlarıyla Sana takdim ettikleri hediye-i ubûdiyetlerini, ben kendi hesabıma, umumunu Sana takdim ediyorum. | ||
|- | |- | ||
|Tekaddüm | |||
|Önce olma | |||
| | | | ||
| | |...eceller ve rızıklar, ipham perdesi altında kaza ve kader-i ezelînin defterinde mukadderat-ı hayatiye sahifesinde her zîhayatın eceli mukadder ve muayyendir, tekaddüm, teahhur etmez. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Dal-Vav (2)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İktida | |||
|Uyma | |||
| | | | ||
| | |Yani, onun mesleğini ve yırtıcı rejimini bozacak, öldürecek, ancak semâvî ve ulvî hâlis bir din İsevîlerde zuhur edecek ve hakikat-i Kur'âniyeye iktida ve ittihad eden bu İsevî dinidir ki,... | ||
|- | |- | ||
|Mukteda | |||
|Kendisine uyulan | |||
| | | | ||
| | |Halbuki, üstad-ı mutlak, muktedâ-yı küll, rehber-i ekmel olan Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm,... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Zel-Ra (3)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kazurat | |||
|Pislikler | |||
| | | | ||
| | |Evet, vakit yaklaştı. Dünya kazûratından temizlenmek üzere bir gusül lâzımdır. | ||
|- | |- | ||
|İstikzar | |||
|Çirkin görmek | |||
| | | | ||
| | |Yoksa, onlar istikzar ile ikrah edeceklerdir. | ||
|- | |- | ||
| | |Müstakzer | ||
| | |Kirli, pis | ||
| | | | ||
|Şu bostanda çiçek ve yemişlerle beraber, murdar ve müstakzer şeyler de bulunur. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Zel-Fe (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kazf | |||
|(İftira) Atma | |||
| | | | ||
| | |Gıybetin en fena ve en şenîi ve en zâlimâne kısmı, kazf-i muhsanât nev'idir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Elif (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İkra' | ||
| | |"Oku" emre; Sure adı (diğer adı Alak) | ||
| | |align=center|+ | ||
|...sûresinin mânâsını tekrar tekrar soracağını, halbuki bu sûrenin komşusu olan İkrâ sûresinde... | |||
|- | |- | ||
|İstikra' (İstikra-i tam) | |||
|Umumi araştırma (Tümevarım) | |||
| | | | ||
| | |Bu şahitleri tezkiye eden nazar-ı hikmetle istikrâ-i tâmmdır. | ||
|- | |- | ||
| | |Kari/Kâri | ||
| | |Okuyan, okuyucu | ||
| | | | ||
|Kári'den ricam odur ki, lafzın perişaniyetini görüp mânâya karşı ihtiramsızlık, lâkaytlık göstermesin. | |||
|- | |- | ||
|Kıraat/Kıraet | |||
|Okuma | |||
| | | | ||
| | |Nakil ise, kıraat ve kitabet ehline mahsustur. | ||
|- | |- | ||
|Kur'an/Kuran | |||
|Son semavi kitap | |||
| | | | ||
| | |Zamanlar geçtikçe, Kur'ân'ın ulvî sırları inkişaf ediyor | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Be (14)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Akarib | |||
|Akrabalar | |||
| | | | ||
| | |İhtiyarlık sırrıyla, hemen ekseriyet-i mutlaka ile, akran ve ahbabım ve akaribimden yalnız ve garip kaldım. | ||
|- | |- | ||
|Akraba | |||
|soy ve kanca yakın kişiler | |||
| | | | ||
| | |Eğer sen Cehenneme girsen, vücut dairesinde kalsan, senin sevdiklerin ve akrabaların ya Cennette mes'ut veya vücut dairelerinde bir cihette merhametlere mazhar olurlar. | ||
|- | |- | ||
| | |Akreb | ||
| | |En yakın, daha yakın | ||
| | |align=center|+ | ||
|Şu sırr-ı gàmızın esası, akrebiyet-i İlâhiyenin inkişafıdır. | |||
|- | |- | ||
|Karabet | |||
|Yakınlık | |||
| | | | ||
| | |Bütün talebelerim içinde, karabet-i nesliyeden daha ziyade bir karabet kendinde hissetmiş. | ||
|- | |- | ||
| | |Karib/Karîb | ||
| | |Yakın | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem o Sâni-i Kadîr nihayet derecede masnuata karîb olduğu halde, masnuat nihayet derecede Ondan baîddir. | |||
|- | |- | ||
|Kerrubiyyun (bkz. Kef-Ra-Be) | |||
|Allah'a en yakın melekler | |||
| | | | ||
| | |Evet, balarısının ve hayvânâtın ilhâmâtından tut, tâ avâm-ı nâsın ve havâss-ı beşeriyenin ilhâmâtına kadar ve avâm-ı melâikenin ilhâmâtından tâ havâss-ı kerrûbiyyûnun ilhâmâtına kadar bütün ilhâmat, bir nevi kelimât-ı Rabbâniyedir. | ||
|- | |- | ||
|Kırba | |||
|Su tulumu | |||
| | | | ||
| | |Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâm, kırba denilen deriden bir kap sudan abdest aldı,... | ||
|- | |- | ||
|Kurb (Kurbiyet) | |||
|Yakınlık | |||
| | | | ||
| | |Demek, şemsin sana karşı iki ciheti vardır: biri kurb, diğeri bu'd. | ||
|- | |- | ||
| | |Kurban | ||
| | |Allah yolunda kesilen hayvan; dini bayram; feda edilen | ||
| | |align=center|+ | ||
|Öyle de, sanemler dahi ve sanemlere kesilen kurbanlar dahi, Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın risaletini haber vermişler. | |||
|- | |- | ||
| | |Mukarreb (Mukarrebin) | ||
| | |Yakın olanlar | ||
| | |align=center|+ | ||
|Belki o, bütün resullerin seyyididir, bütün enbiyanın imamıdır, bütün asfiyanın serveridir, bütün mukarrebînin akrebidir, bütün mahlûkatın ekmelidir, bütün mürşidlerin sultanıdır. | |||
|- | |- | ||
|Takarrüb/Takarrub | |||
|Yakınlaşma | |||
| | | | ||
| | |Nefsî tefekkürde tafsilâtlı, âfâkî tefekkürde ise icmâlî yaparsan, vahdete takarrüb edersin. | ||
|- | |- | ||
|Takrib | |||
|Yakınlaştırma | |||
| | | | ||
| | |Fakat bazı temsilâtla o hakikatin vücudu fehme takrib edilir. | ||
|- | |- | ||
|Tekarüb/Takarüb | |||
|Birbirine yakınlaşma | |||
| | | | ||
| | |Beşerde bir inkılâp İslâmiyet yaptırdı, beşer tekarüb etti, şer' etti ittihad, vâhid oldu peygamber. | ||
|- | |- | ||
|Takriben | |||
|Yaklaşık olarak | |||
| | | | ||
| | |Arz gibi ağır bir cisim, fenninizce, hareket-i seneviyesiyle bir dakikada takriben yüz seksen sekiz saat mesafeyi keser;... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Ra-Ra (8)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İkrar | |||
|Kabul etme, itiraf etme | |||
| | | | ||
| | |Bunun çare-i yegânesi—ki ne küfrân-ı nimet çıksın, ne de iftihar olsun—meziyet ve kemâlâtları ikrar edip, fakat temellük etmeyerek, Mün'im-i Hakikînin eser-i in'âmı olarak göstermektir. | ||
|- | |- | ||
|İstikrar | |||
|Kararlı duruma gelme | |||
| | | | ||
| | |Güneşin hareketi cazibe içindir, cazibe istikrar-ı manzumesi içindir | ||
|- | |- | ||
| | |Karar (Karardade, karargah) | ||
| | |Değişmez hale gelme; mahkemenin son sözü; kesin yargı | ||
| | |align=center|+ (yerleşme yeri anlamında) | ||
|Birşey hakkında verilen karar, kader demektir. O kararın infazı, kazâ demektir. | |||
|- | |- | ||
|Makarr | |||
|Karar yeri, kalacak yer | |||
| | | | ||
| | |İkinci neş'e, nefsi susturup ruhu, kalbi, aklı, sırrı maâliyâta, vatan-ı aslîlerine, makarr-ı ebedîlerine, ahbab-ı uhrevîlerine yetişmek için lâtif ve edebli, masumâne bir teşviktir ki,... | ||
|- | |- | ||
|Mukarrer (Mukarrere) | |||
|Kesinlik kazanmış | |||
| | | | ||
| | |Halbuki, hakikî lezzet ve muhabbet ve kemâl ve fazilet odur ki, gayrın tasavvuruna bina edilmesin, zâtında bulunsun ve bizzat bir hakikat-i mukarrere olsun. | ||
|- | |- | ||
| | |Müstekar | ||
| | |Kararlı, yerleşmiş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Demek, ona lâyık, daimî, müstekar, zevâlsiz, müstemir, mükemmel, muhteşem umurlar üzerinde duruyor. | |||
|- | |- | ||
|Takarrur | |||
|Kararlaşma, yerleşme, kararlı duruma gelme | |||
| | | | ||
| | |Ve arz ve insanın Hâlıkı ve Rabbi olan Mutasarrıf-ı Hakîmin mezkûr adaleti, hikmeti, rahmeti, saltanatı takarrur edebilsin. | ||
|- | |- | ||
|Takrir | |||
|Kararlaştırma; bildirme | |||
| | | | ||
| | |Te'yid için takrir, tahkik, tekrir lâzımdır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Sad (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kurs | |||
|Gök cisimlerinin yerden görünen dâire şeklindeki yüzeyi | |||
| | | | ||
| | |Şuââtı içinde güneş yüzünde Risale-i Nur naşirinin sureti temessül edip, aynen güneşin kursunda görünüyor. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Dad (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İnkıraz | ||
| | |Sönme, yıkılma | ||
| | | | ||
|Zaman-ı sâlifte, yani galebe-i vahşet vaktinde âlemde hükümfermâ, vahşetin mahsulü ve tedennî ve inkırazın mahkûmu olan kuvvet ve cebrin saltanatı idi. | |||
|- | |- | ||
| | |Karz | ||
| | |Borç | ||
| | |align=center|+ | ||
|Evet, vücub-u zekât ve hurmet-i ribâ, karz-ı hasen şerâit-i sulhiyedir. | |||
|- | |- | ||
|Takriz | |||
|Övücü yazı | |||
| | | | ||
| | |...Nurun bir kısım has ve hâlis şakirtlerinin ve merhum Hasan Feyzi ve şehid Hafız Ali tarzında yazdıkları takrizleriyle... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Ayn (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kar' | |||
|Vurma | |||
| | | | ||
| | |Evet kasemat-ı Kur’aniye , nevm-i gaflette dalanlara kar’u’l-asâdır. | ||
|- | |- | ||
| | |Karia | ||
| | |Sure adı | ||
| | |align=center|+ | ||
|Rumuzat-ı Semaniye tabloları | |||
|- | |- | ||
|' | |Kur'a/Kura | ||
| | |Çekiliş | ||
| | | | ||
|On beş müslim, on beş gayr-ı müslim farz edilerek, birbiri ardına dizilince bunlara yapılacak her kur'ada gayr-ı müslime isabet etmesi matluptur. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Mim-Ze (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kırmızı | |||
|Renk | |||
| | | | ||
| | |Kırmızı boya vursak kırmızı, yeşil boyasak yeşil gösterir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Nun (9)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Akran | |||
|Yaş veya rütbece eş | |||
| | | | ||
| | |İhtiyarlık sırrıyla, hemen ekseriyet-i mutlaka ile, akran ve ahbabım ve akaribimden yalnız ve garip kaldım. | ||
|- | |- | ||
|İktiran | |||
|İki şeyin aynı anda gelmesi | |||
| | | | ||
| | |Esbab-ı zâhiriyeyi perestiş edenleri aldatan, iki şeyin beraber gelmesi veya bulunmasıdır ki, iktiran tabir edilir, birbirine illet zannetmeleridir. | ||
|- | |- | ||
| | |Karain | ||
|Karineler | |||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Karin/Karîn | ||
| | |Yakın | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bazan birtek tevâfuk, bazı karâinle delâlet hükmüne geçer. | |||
|- | |- | ||
|Karine | |||
|İpucu, maksadı gösteren işaret | |||
| | | | ||
| | |Hem madem mânâ-yı mecazî ile ve mefhum-u işârînin murad olmasına bir zayıf karine ve bir gizli emare ve birtek münasebet kâfi geliyor. | ||
|- | |- | ||
| | |Karn | ||
| | |Asır, devir; boynuz | ||
| | |align=center|+ | ||
|...her karnda, hatta her baharda rûy-i zeminde yüz binler ordu-misâl zevi'l-hayatın envâlarını ve tâifelerini îcad eden bir Zât-ı Kadîr-i Alîm... | |||
|- | |- | ||
|Kurun | |||
|Karnlar | |||
| | | | ||
| | |Eğer vakti taayyün etseydi, bütün kurun-u ûlâ ve vustâ gaflet-i mutlakaya dalacak idiler ve kurun-u uhrâ dehşette kalacaktı. | ||
|- | |- | ||
|Mukarenet | |||
|Yakınlık, bitişiklik | |||
| | | | ||
| | |Gafletten neş'et eden dalâlet, pek garip ve aciptir. Mukareneti, illiyete kalb eder. | ||
|- | |- | ||
| | |Mukarin | ||
| | |Yakın, bitişik | ||
| | | | ||
|Nasıl ki zâhir nazarda dağların daire-i ufkunda semânın etekleri muttasıl ve mukarin görünür. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ra-Ye (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Karye | ||
| | |Yerleşim yeri | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem bu Tahir'in yüzünden bugünden itibaren Atabey'de, İslâmköyü, Sav köyü, Kuleönü karyeleri gibi Nurs karyesine arkadaş olup umum manevî kazancımıza hissedar oldu. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ze-Ha (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kuzah/Kuzeh (Kavs-i Kuzeh) | |||
|Renk renk çizgiler (Gökkuşağı) | |||
| | | | ||
| | |...garbın kab-ı kavseyni olan kâbe-i saadetinin tâk-ı muallâsının kavs-ı kuzahının elvan-ı seb'asının lâcivert levninin timsali,... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sin-Sin (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kıssis | ||
|Keşiş | |||
|align=center|+ | |||
|Hem Yehudun meşhur ulemasından ve Nasârânın meşhur kıssislerinden, kütüb-ü sabıkada evsâf-ı Muhammediyeyi (a.s.m.) gördükten sonra inadı terk edip imana gelenler, evsâfını Tevrat ve İncil'de göstermişler,... | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sin-Mim (7)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Aksam | |||
|Kısımlar; yeminler | |||
| | | | ||
| | |Demek, huriler Cennetin aksâm-ı ziynetinden yetmiş tarzını, birtek cinsten olmadığından birbirini setretmeyecek surette giydikleri gibi,... | ||
|- | |- | ||
|İnkısam | |||
|Bölünme | |||
| | | | ||
| | |Yoksa, tefrik ve inkısam, bir bölük bir bölüğe karşı rekabet etsin, bir tabur bir tabura karşı muhasamet etsin, bir fırka bir fırkanın aksine hareket etsin değildir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kasem | ||
| | |Yemin | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bu sırr-ı mânevî-i dua-yı Nebevî ile, Ebu Hüreyre kasem eder: "Ondan sonra hiçbir şey unutmadım." | |||
|- | |- | ||
|Kısm/Kısım | |||
|Bölüm | |||
| | | | ||
| | |Şu remizlerin esası, ilm-i cifrin mühim bir düsturu ve ulûm-u hafiyenin mühim bir anahtarı ve bir kısım esrar-ı gaybiye-i Kur'âniyenin mühim bir miftahı olan tevafuktur. | ||
|- | |- | ||
| | |Kısmet | ||
| | |Nasip, hisse | ||
| | |align=center|+ | ||
|Şayet size münasip olmayan bir erkek kısmet olsa, siz kısmetinize razı olunuz ve kanaat ediniz. | |||
|- | |- | ||
|Münkasım | |||
|Bölünmüş | |||
| | | | ||
| | |Bence kuvvet kanunda olmalı, yoksa istibdat münkasım olmuş olur. | ||
|- | |- | ||
|Taksim | |||
|Bölüştürme | |||
| | | | ||
| | |Bir işte mehâsin ve şeref hasıl oldukça, havassa peşkeş edilir, seyyiat olsa, avama taksim edilir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sin-Vav (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kasavet | |||
|Kalp katılığı, tasa | |||
| | | | ||
| | |...zâviye-i vahşette hâmid olan bir kavimdeki kasavet-i vahşiyeyi ihmad ve hissiyat-ı dakikayı tehyiç,... | ||
|- | |- | ||
| | |Kasî/Kasi/Kâsî (Kasiye) | ||
| | |Katı | ||
| | |align=center|+ | ||
|...kasî kalbime, âsi ruhuma, gafil aklıma, mağrur vicdanıma, sakîm düşünceme tak diye bir tokmak vuruldu. | |||
|- | |- | ||
| | |Kasvet | ||
| | |İç sıkıntısı | ||
| | |align=center|+ | ||
|...bu kasvetli ve karanlıklı ve kâbuslu günlerimizde kat'î bir ümitle yaşatan... | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Şın-Ra (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kışr/Kışır | |||
|Kabul | |||
| | | | ||
| | |Lüb, kışrın zararına kuvvetleşir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Şın-Ayn (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İnkışa' | |||
|Manilerin kaybolup havanın açması | |||
| | | | ||
| | | Dedim: -Asya'da, âlem-i İslâm'da üç nur, birbiri arka sıra inkişafa başlıyor, sizde birbiri üstünde üç zulmet inkişa'a başlayacaktır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sad-Dal (8)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İktisat/İktisad | ||
| | |Tutum, itidal | ||
| | | | ||
|İktisat eden, maişetçe aile belâsını çekmez | |||
|- | |- | ||
|Kasaid | |||
|Kasideler | |||
| | | | ||
| | |...hem zafer veya harbe ve ulvî fedakârlıklara sevk etmek için teşvikkârâne kasâid-i vataniyeye nisbeti gibidir. | ||
|- | |- | ||
|Kaside | |||
|7 veya daha fazla beyitli şiir | |||
| | | | ||
| | |Hem nasıl ki, şu insan gayet mânidar bir mektub-u Rabbânîdir, muntazam bir kaside-i kaderdir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kasd/Kast/Kasıd/Kasıt | ||
| | |Niyet, bilerek yapma, amaç | ||
| | |align=center|+ | ||
|İşte kâinatta bir nizam-ı ekmel-i kasdî var. | |||
|- | |- | ||
|Makasıd | |||
|Maksadlar | |||
| | | | ||
| | |Ve o ulvî makàsıdını sair zîşuurlara bildirmekle kemâlâtını izhar etmek için birisini muallim tayin edecektir. | ||
|- | |- | ||
|Maksad/Maksat | |||
|Amaç | |||
| | | | ||
| | |Zira, ittihad, uhuvvet, itaat, muhabbet ve ilâ-yı kelimetullah, dünyanın en mukaddes cemiyetinin maksadıdır. | ||
|- | |- | ||
| | |Maksud | ||
| | |Kastedilen, amaçlanan; Esma | ||
| | | | ||
|Çağırırım: Yâ Hak, yâ Mevcud, yâ Hayy, yâ Mâbud, Yâ Hakîm, yâ Maksud, yâ Rahîm, yâ Vedûd! | |||
|- | |- | ||
| | |Muktesit/Muktesid | ||
| | |İktisatlı | ||
| | |align=center|+ | ||
|İşte o sahrâda rast geldiğim o muktesit ihtiyarı benden daha aziz, daha yüksek, daha civanmert gördüm. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sad-Ra (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İktisar | |||
|Kısaltma | |||
| | | | ||
| | |Eğer muamelât ve muhaverat ve âlet olan ilimlerde isen, vefa ve ihtisar ve selâmet ve selâset ve tabiîliği tekeffül eden ve sadeliğiyle cemâl-i zâtiyeyi gösteren üslûb-u mücerrede iktisar et. | ||
|- | |- | ||
| | |Kasır/Kasr | ||
| | |Saray | ||
| | |align=center|+ | ||
|...şu muhteşem burçlar sahibi müzeyyen kasırlar hükmünde olan semâvât dahi zîşuur ve zevi'l-idrak mahlûklarla doludur. | |||
|- | |- | ||
| | |Kâsır/Kasır | ||
| | |Kısa | ||
| | |align=center|+ | ||
|Ve elin onu icad etmekten kasırdır. | |||
|- | |- | ||
| | |Kusûr/Kusur | ||
| | |Kasırlar, Saraylar; Hata | ||
| | | | ||
|Elbette sadık bir hads ile ve kat’î bir yakîn ile hükmolunur ki şu kusûr-u semaviye ve şu buruc-u sâmiyenin dahi kendilerine münasip zîhayat, zîşuur sekeneleri vardır. | |||
|- | |- | ||
|Taksir | |||
|Kusur | |||
| | | | ||
| | |Hem nefs-i insaniyenin enâniyetini tahrik edip, tâ ki nefis kendini avukat gibi müdafaa etsin, adeta taksirattan takdis etsin. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sad-Sad (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kasas | ||
| | |Sure adı; anlatma, hikaye etme | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem Yunus, hem Yusuf, hem Ra'd, hem Hicr, hem Şuârâ, hem Kasas, hem Lokman sûrelerinin başlarında bulunan... | |||
|- | |- | ||
| | |Kısas | ||
| | |Kıssalar | ||
|align=center|+ | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kısâs/Kısas | |||
|Ödeşme | |||
| | | | ||
| | |Hızır Bey Çelebi; bu koca şanlı Padişah-ı maznûna, haksız el kestirdiği için, kendisinin de kısasa tâbi olduğunu ve elinin kesileceğini bildirir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kıssa | ||
| | |Ders veren hikaye | ||
| | | | ||
|Pûşide olmasın, Sevr ve Hûtun kısas-ı meşhuresi, İslâmiyetin dahîl ve tufeylîsidir. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Sad-Vav (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Aksa/Aksâ | |||
|En uzak | |||
| | | | ||
| | |Ve insanın gaye-i aksâsı, o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Dad-Be (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kadib/Kadîb (Kadib-i Hadid) | |||
|İnce dal (Kılıç) | |||
| | | | ||
| | |İşte şu âyet gösteriyor ki, "Sahibü's-seyf ve cihada memur bir Peygamber gelecektir." "Kadîb-i hadîd" kılıç demektir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Dad-Ye (7)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İktiza | ||
| | |Gerektirme | ||
| | | | ||
|Hem ehemmiyetsizliği, belki çirkinliği iktiza eden kesret-i mutlaka dahi, kemâl-i hüsn-ü san'at içinde görünüyor. | |||
|- | |- | ||
| | |Kadı/Kâdı | ||
| | |Hakim | ||
| | |align=center|+ | ||
|Şu mu'cize-i ekberi Allâme-i Mağrib Kadı İyaz'ın Şifâ-i Şerif'ine havale ediyoruz. | |||
|- | |- | ||
|Kaza | |||
|Küçük yerleşim yeri; kadının görevi, davayı hükme bağlama | |||
| | | | ||
| | |Çok rahatsız ve ihtiyar olması sebebiyle kaza tabipliğinden aldığı bir raporu nazar-ı itibara alınmayarak, mutlaka mahkemede bulunması isteniyordu./Çünkü, Fetvânın kazadan farkı, mevzuu âmmdır, gayr-ı muayyendir; hem mülzim değil. | ||
|- | |- | ||
|Kaziye/Kaziyye | |||
|Hüküm cümlesi | |||
| | | | ||
| | |Kaziye-i mutlaka, bazan külliye; ve kaziye-i vaktiye-i münteşire, bazan daime sûretinde görünür. | ||
|- | |- | ||
|Mukteza | |||
|Durumun gereği | |||
| | | | ||
| | |Ulûhiyet, mukteza-yı hikmet olarak tezahür istemesine mukabil, en âzamî bir derecede zât-ı Ahmediye (a.s.m.) dinindeki âzamî ubûdiyetiyle en parlak bir derecede göstermiştir. | ||
|- | |- | ||
|Muktazi/Muktezi | |||
|Gerektiren | |||
| | | | ||
| | |Muktazi mevcuttur. Fâil muktedirdir. Mahal kâbildir. Mâni yoktur. | ||
|- | |- | ||
| | |Takaza | ||
| | |Zorlama, istek, başa kakma | ||
| | | | ||
|Amma çirkinlik ve kusurun dahi halk ve icad cihetleri yine Hâlık'a raci' olmakla beraber; takazâ, yani sual ve mes'uliyet ise abde raci'dir. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Tı-Be (2)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Aktab | |||
|Kutuplar | |||
| | | | ||
| | |Umum müçtehidîn değil; belki Ebu Hanife, Malik, Şâfiî, Ahmed ibni Hanbel şahların, aktabların fevkindedirler. | ||
|- | |- | ||
|Kutb/Kutub/Kutup | |||
|Büyük evliya; Uç | |||
| | | | ||
| | |Fakat hususî faziletlerde Şâh-ı Geylânî gibi bazı harika kutuplar, bir cihette daha parlak makama sahiptirler. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Tı-Ra (7)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Aktar | ||
| | |Kuturlar, her tarafı | ||
| | |align=center|+ | ||
|...seni yapmak için kâinatı ve anâsırı ince elekle eleyip hassas ölçülerle aktâr-ı âlemden senin vücudundaki maddeleri toplamak lâzım gelir. | |||
|- | |- | ||
| | |Katarat | ||
| | |Katreler | ||
| | | | ||
|Demek o parlayan kataratlar, zuhuruyla ve gelmeleriyle güneşin vücudunu gösterdikleri gibi; guruplarıyla, zevâlleriyle güneşin bekàsını ve devamını ve birliğini gösteriyorlar. | |||
|- | |- | ||
|Katran | |||
|Ardıç ağacı | |||
| | | | ||
| | |Barla Yaylası, Tepelice, Çam, Katran, Karakavağın Bir Meyvesi olup Sözler mecmuasına yazıldığı için buraya yazılmamıştır. | ||
|- | |- | ||
|Katre | |||
|Damla | |||
| | | | ||
| | |Meselâ, Zühre namıyla nakışlı bir çiçek ve kamere âşık hayatlı bir Katre ve güneşe bakan safvetli bir Reşha'yı farz ediyoruz ki, herbirisinin bir şuuru, bir kemâli var ve o kemâle bir iştiyakı bulunuyor. | ||
|- | |- | ||
| | |Kıtr | ||
| | |Bakır | ||
| | |align=center|+ | ||
|Âyette nuhas "kıtr" ile tabir edilmiş. | |||
|- | |- | ||
|Kutr/Kutur | |||
|Dairenin çapı | |||
| | | | ||
| | |Demek, merkeze kadar nısf-ı kutr-u arz, altı bin küsûr kilometre olduğundan, iki yüz bin derece-i harareti câmi, yani iki yüz defa ateş-i dünyevîden şedit ve rivayet-i hadîse muvafık bir ateş bulunuyor. | ||
|- | |- | ||
|Takattur/Tekattur | |||
|Damla damla olma | |||
| | | | ||
| | |Akla nüfuz ettiği gibi, vicdana da takattur eder. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Tı-Ayn (11)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İnkıta' | |||
|Kesilme | |||
| | | | ||
| | |Eğer o intisap kesilse, o şey, bütün eşyadan dahi inkıta' eder, cirmi kadar bir küçüklüğe sığışır. | ||
|- | |- | ||
|Kat' | |||
|Kesme | |||
| | | | ||
| | |Hadsiz fevâid-i uhreviyeden ve kemâlât-ı insaniyeden kat-ı nazar, yalnız şu dağdağalı hayat-ı dünyeviyeye ait cüz'î bir faidesi şudur ki: | ||
|- | |- | ||
|Kat'an/Katan | |||
|Kesin olarak | |||
| | | | ||
| | |Sâniin hikmeti ve ef'âlindeki adem-i abesiyet ve kâinattaki en hasis ve en kalîl şeyde nizamın müraatı ve adem-i ihmali ve nev-i beşerin mürşide olan ihtiyac-ı zarurîsi, nev-i beşerde vücud-u nübüvvet, kat'an istilzam ederler. | ||
|- | |- | ||
| | |Kâtı'/Katı' (Katıa/Kâtıa) | ||
| | |Kesen | ||
| | |align=center|+ | ||
|O Kur'ân-ı cami'in nusus ve vücuhundan ve işarat ve rümuzundan çıkan Şeriat-ı Kübrâ-yı İslâmiyenin kemâl-i intizamı ve muvazeneti ve hüsn-ü tenasübü ve resaneti, cerh edilmez bir şahid-i âdil, şüphe getirmez bir burhan-ı kàtı'dır. | |||
|- | |- | ||
|Kati/Kat'i/Katî/Kat'î (Kat'iyyen) | |||
|Kesin | |||
| | | | ||
| | |Hem kat'iyyen bil ki; Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın iki âli var. | ||
|- | |- | ||
|' | |Kıta/Kıt'a | ||
| | |Büyük kara parçası; şiirde 2 veya 4 satırlık bölüm | ||
| | | | ||
|Azametli Bahtsız Bir Kıt'anın, Şanlı Tali'siz Bir Devletin, Değerli Sahipsiz Bir Kavmin Reçetesi Veyahut BEDİÜZZAMAN'IN MÜNÂZARAT'I | |||
|- | |- | ||
|Makta' | |||
|Kesilme yeri | |||
| | | | ||
| | |Bahirden bahre malik ve nehirlerden, arzın makta' ve müntehâsına kadar malik ola... | ||
|- | |- | ||
|Mukattaa | |||
|Kesik, kesintili | |||
| | | | ||
| | |Burada, hurûf-u Kur'ân'ın, hususan sûrelerin başlarındaki mukattaât-ı hurûfun hâsiyetlerine ve fezâillerine ve tesirât-ı maddiyelerine dâir vürûd eden hadisleri,... | ||
|- | |- | ||
|Münkatı' | |||
|Kesilmiş | |||
| | | | ||
| | |Feda ettiği hayatı, sekerâtı tatmadığından, gayr-ı münkatı' ve bâki görüyor; yalnız, daha nezih olarak buluyor. | ||
|- | |- | ||
|Tekatu' | |||
|Kesişme | |||
| | | | ||
| | |İşte, o iki dairenin tekatu' noktasına, "baş" mânâsına "re's," diğerine "kuyruk" mânâsına "zeneb" demişler. | ||
|- | |- | ||
|Takti' | |||
|Kesme | |||
| | | | ||
| | |Bu harflerin takti'i, müsemmânın vahid-i itibarî olup, terkib-i mezcî olmadığına işarettir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-- ()''' | |'''Kaf-Tı-Fe (1)''' | ||
| | | | ||
|align=center|'''+''' | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Katuf | |||
|Yavaş yürüyüşlü hayvan | |||
| | | | ||
| | |Halbuki, Ebu Talha'nın atı, katuf tabir edilen, yürüyüşsüz kısmındandı. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Tı-Mim-Ra (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kıtmir | ||
| | |Çekirdek zarı; Ashab-ı Kehf'in köpeği | ||
| | |align=center|+ | ||
|Meselâ, Sûre-i Kehf'te {{Arabi|وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ}} kelimesi altında yapraklar delinse, Sûre-i Fâtır'daki {{Arabi|قِطْمِيرٍ}} kelimesi az bir inhirafla görünecek ve o kelbin ismi de anlaşılacak. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ayn-Dal (6)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kaide | |||
|Prensip; taban | |||
| | | | ||
| | |Bu "iltifat" ile tesmiye edilen bir kaidedir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kavaid | ||
| | |Kaideler | ||
| | |align=center|+ | ||
|...müfessirînin beyan ettikleri mânâlar, kavaid-i Arabiyeye ve usul-ü nahve ve usul-ü dine muhalif olmamak şartıyla, o mânâlar, o kelâmdan bizzat muraddır, maksuddur. | |||
|- | |- | ||
| | |Kuud | ||
| | |Namazda oturuş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Halbuki, yalnız kıyam ve yarı kuudda mukarenet vardır. | |||
|- | |- | ||
|Mütekaid | |||
|Emekli | |||
| | | | ||
| | |...daha parlak devam edip bu âciz, zaif, mütekaid Said bedeline binler muktedir, kuvvetli vazifeperver Saidler olursunuz. | ||
|- | |- | ||
|Tekaüd | |||
|Emekli olma | |||
| | | | ||
| | |25 seneye karib burada müftülük yaptım. Üç sene evvel tekaüd oldum. | ||
|- | |- | ||
|Zilkade | |||
|Hicri 11. ay | |||
| | | | ||
| | |...veyahut İsm-i Âzamın altı nurundan altıncı nuru olan Kayyûm isminin bir cilve-i âzamı, Zilkade ayında aklıma göründü. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ayn-Ra (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|' | |Ka'r/Kar | ||
| | |Dip | ||
| | | | ||
|Bu sırada coşan deryanın ka'rından, sahil-i beyana bahâ takdir edilemeyen cevahir geliyordu. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Fe-Sad (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kafes | |||
|Çubuklu hapis bölmesi | |||
| | | | ||
| | |Şu masnuat adedince hakikatin şuâını gösteren hadsiz delikli ve kafesli şu pencereyi neyle kapatabilirsin? | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Fe-Lam (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kafile | |||
|Seyahat gurubu | |||
| | | | ||
| | |Yolda giderken sizin bir kàfilenizi gördüm. Kàfileniz yarın filân vakitte gelecek. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Fe-Vav (2)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kafa | ||
| | |Baş | ||
| | | | ||
|...Yeni Said kafasıyla cevap veremiyorum. | |||
|- | |- | ||
|Kafiye | |||
|Şiirde satır sonu ses uyumu | |||
| | | | ||
| | |Hattâ bir nükte-i zarafet için veya kafiyenin hatırı için, çok edip, edepte edepsizlik etmeye şimdiden başlamışlardır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Be (8)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İnkılap/İnkılab | |||
|Devrim, dönüşme | |||
| | | | ||
| | |Daire-i imkânda ve kâinatın sergüzeştine ait inkılâplarda ve emanet-i kübrayı ve hilâfet-i arziyeyi omuzuna alan nev-i beşerin şekavet ve saadet-i ebediyeye medar olan vazifesine dair en ehemmiyetli, en büyük, en dehşetli meselelerinden, en azametlilerini ders vermek... | ||
|- | |- | ||
|Kalıp/Kalıb | |||
|Biçimlendirme aracı | |||
| | | | ||
| | |...o vakit senin vücudundaki bir hüceyre-i bedenden tut, birbiri içinde daireler misilli, binler mürekkepler adedince tabiat kalıplarının bulunması lâzım gelir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kalp/Kalb | ||
| | |Yürek | ||
| | |align=center|+ | ||
|Her insanda bir kalp var. Bir kalp ise, hem dâirede, hem hâriçte olamaz. | |||
|- | |- | ||
| | |Kulub | ||
| | |Kalpler | ||
| | |align=center|+ | ||
|Mahbub-u kulûb, muallim-i ukul, mürebbi-i nüfus, sultan-ı ervah oldu. | |||
|- | |- | ||
|Kulp | |||
|Tutma sapı | |||
| | | | ||
| | |Sebepsiz, sırf bazı garazkârların keyfi için Risale-i Nur naşirlerine bir kulp takıp mahkemelerde süründürmek ve belki mahvetmek için... | ||
|- | |- | ||
|Mükallib | |||
|Döndüren | |||
| | | | ||
| | |... Mükallib-ül Leyli ve-n Nehar'dan başka hiçbir şeyin ve kimsenin ne haddidir, ne de kuvveti dâhilindedir. | ||
|- | |- | ||
| | |Münkalib | ||
| | |Dönen/Dönmüş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Harekâtınız bu inkılâpta ilâç gibiydi ki, fazla olsa zehre münkalip olur. | |||
|- | |- | ||
| | |Takallüb/Tekallüb | ||
| | |Değişim, dönüşüm | ||
| | |align=center|+ | ||
|İşte bu faaliyet-i hakîmiyeden anlaşılır ki, zamanın seyliyle beraber gelip geçen eşya-yı seyyâleden ve geçen günlerden, senelerden, asırlardan, leyl ve neharın takallübü ile pek çok mensucat-ı gaybiye ve uhreviye yapılmaktadır. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Dal (5)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kılade | ||
| | |Gerdanlık | ||
| | | | ||
|İnsandan ta zerreye, hem ondan tâ o şemse olan iki mesafe, birbirine müsâvî. Kılâde-i hilkatte, bir cevher-i feridmiş. | |||
|- | |- | ||
| | |Mekalid | ||
| | |Anahtarlar | ||
| | |align=center|+ | ||
|Zira Kur'ân-ı Mübîn, ona mekalid-i inkıyadı teslim eden öyle akıl ve naklin tezkiyelerinden pek yüksek ve ganîdir. | |||
|- | |- | ||
|Mukallid/Mukallit | |||
|Taklitçi | |||
| | | | ||
| | |Etbâı iltizam edip tâmim etti. Mukallidi taassup edip, o kavlin hıfzı için muhaliflerin hedmine çalıştılar. | ||
|- | |- | ||
|Takallüd/Tekallüd | |||
|Kuşanma | |||
| | | | ||
| | |Hem de İslâmiyeti daima tecellî ve inbisat-ı efkâr nisbetinde hakaiki inkişaf ettiren, yalnız İslâmiyetin hakikat üzerinde olan teessüs ve burhanla takallüdü ve akılla meşvereti ve taht-ı hakikat üstünde bulunması ve ezelden ebede müteselsil olan hikmetin desâtirine mutabakat ve muhâkâtıdır. | ||
|- | |- | ||
|Taklid/Taklit | |||
|Benzemeye çalışma | |||
| | | | ||
| | |Evet, iman-ı taklidî, çabuk şüphelere mağlûp olur. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Sin (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Takallüs | ||
| | |Büzülüp toplanma, geri çekilme | ||
| | | | ||
|Şu perde-i müstebidane yırtılacak, takallüs edecek. Ben de gelip burada medresemi yapacağım. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Ayn (4)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kal' | |||
|Kökten sökme | |||
| | | | ||
| | |Şu cezire-i vâsiada vahşî ve âdetlerine mutaassıp ve inatçı muhtelif akvâmı, ne çabuk âdât ve ahlâk-ı seyyie-i vahşiyânelerini def'aten kal' ve ref' ederek, bütün ahlâk-ı hasene ile teçhiz edip bütün âleme muallim ve medenî ümeme üstad eyledi. | ||
|- | |- | ||
|Kal'a/Kale | |||
|Savunma binası | |||
| | | | ||
| | |Ankara'nın eskimiş kal'asının başına çıktım. | ||
|- | |- | ||
|Kalay | |||
|Bir metal | |||
| | | | ||
| | |Hem insanın azaları üzerindeki maddî-manevî tabiatın kir ve pasını giderip kalaylattıracak şey, yine ancak ibadettir. | ||
|- | |- | ||
| | |Takla | ||
| | |Yuvarlanma | ||
| | | | ||
|...kamyon müthiş sadmelerle üç takla, yirmi beş otuz metreden aşağıya yuvarlandık. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Kaf (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kalak | |||
|Can sıkıntısı, keder | |||
| | | | ||
| | |Nefis daima ıztıraplar, kalâklar içinde evhamdan kurtulup tevekküle yanaşmıyor. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Kaf-Lam (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kalkale | |||
|Tecvidde bazı harfleri sakin olduğundan harfin harekesini hissettirmek | |||
| | | | ||
| | |Sûrelerin başında mezkûr olan huruf, hurufâtın aksâm-ı malûmesi olan mechûre, mehmûse, şedîde, rahve, zelâka, kalkale gibi aksâm-ı kesiresinden, herbir kısmından nısfını almıştır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Lam (7)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Ekall (Ekalliyet, Laekal) | ||
| | |Daha az(ı) (Azınlık, en azından) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Nazar-ı Şâri'de ekall, eksere tâbidir. | |||
|- | |- | ||
|İstiklal | |||
|Bağımsızlık | |||
| | | | ||
| | |Evet, istiklâl, ulûhiyetin hâsse-i zâtiyesidir. Ve lâzıme-i zaruriyesidir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kalil | ||
| | |Az | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hayr-ı kesir için şerr-i kalil kabul edilir. | |||
|- | |- | ||
|Kıllet | |||
|Azlık | |||
| | | | ||
| | |Hayvanatın kemiyetçe kesreti; ve insanın, hayvanata nisbeten kılleti malûm... | ||
|- | |- | ||
|Kule | |||
|İnce uzun yapı | |||
| | | | ||
| | |Bana yüksek bir kule yap; semâvâtın halini rasat edip bakacağım: | ||
|- | |- | ||
|Müstakil | |||
|Başlı başına | |||
| | | | ||
| | |Fakat, Otuz Üçüncü Söz müstakil değil, belki otuz üç adet Mektubattan ibarettir. | ||
|- | |- | ||
| | |Taklil | ||
| | |Azaltma,hafifletme | ||
| | | | ||
|...ve {{Arabi|رَبِّكَ}}'deki îmâ-i rahmet, umumen taklili göstermekle, azabı nihayet derecede ta'zîm ve tehvil eder. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Mim (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Aklam | ||
| | |Kalemler | ||
| | |align=center|+ | ||
|Ulemanın midâd-ı aklâmı, şühedanın kanından mübecceldir | |||
|- | |- | ||
|İklim | |||
|Hava durumları etkisi; diyar, ülke | |||
| | | | ||
| | |...zeminin küçük mikyasta eskiden beri yedi iklimi,... | ||
|- | |- | ||
| | |Kalem | ||
| | |Yazma aleti | ||
| | |align=center|+ | ||
|Sizin kalemleriniz ise, o şahs-ı mânevînin parmaklarıdır. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Lam-Nun-Sin (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kalensüve/Kalensüvet | ||
| | |Şapka, baş giysisi | ||
| | | | ||
|...hattâ kalensüvetini başkasının başında gördüğü zaman, onu kendisidir diye zanneden meşhur Hebenneka'dan daha ahmaktır. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Mim-Ra (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kamer | ||
| | |Ay | ||
| | |align=center|+ | ||
|Halbuki, şu zât öyle bir Sultanın ahbârını söylüyor ki, memleketinde Kamer, bir sinek gibi, bir pervane etrafında döner. | |||
|- | |- | ||
|Kumar | |||
|Haram olan şans oyunu | |||
| | | | ||
| | |Yarı malını, bin adam iştirak eden bir piyango kumarına atarsın. | ||
|- | |- | ||
|Kumru | |||
|Bir kuş | |||
| | | | ||
| | |... o kışır ve kabuk, feza-yı melekûtta kamer gibi cevelan eden bir kumrunun üstünden inşikak etmiş olduğunu bilsin. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Mim-Sin (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kamus | ||
| | |Sözlük | ||
| | | | ||
|Ben de bunun aksine olarak, her mânâya kaç kelime kullanıldığını gösterir bir kâmus vücuda getirmek merakına düştüm | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Mim-Şın (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kumaş | |||
|Dokunmuş şey | |||
| | | | ||
| | |Ta mahsus güzel bir kumaştan kendine bir kat libas satın alsın. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Mim-Tı-Ra (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kamtarir | ||
| | |Çatık/asık suratlı | ||
| | |align=center|+ (Uzun ve sıkıcı gün anlamında) | ||
|Eğer size ekşi gelirse, yüzünüzü ekşitip abûs, kamtarîr olmayınız. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Nun-Dal-Lam (2)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kanadil | ||
| | |Kandiller | ||
| | | | ||
|Güya o pek büyük ve pek çok kütle-i nâriyelerin ve gayet çok kanâdil-i nuriyelerin buhar kazanı ise, harareti tükenmez bir Cehennemdir ki, onlara nursuz hararet veriyor. | |||
|- | |- | ||
|Kandil | |||
|Mum | |||
| | | | ||
| | |...güneşi büyük bir elektrik lâmbası, kameri kandil, ve yıldızları mumlar meyveleriyle yaldızlar, elektrikler. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Nun-Tı-Ra (4)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kanatir | |||
|Kıntarlar/Kantar(a)lar | |||
| | | | ||
| | |...ve sonra felsefecilerin yaptığı gibi, her bir sebebe de bir kanatir-i mukantara (yani birer pay yığını) vereceksin. | ||
|- | |- | ||
| | |Kantar | ||
| | |Tartı | ||
| | |align=center|+ (Çok fazla mal (kıntar) olarak) | ||
|Kantarlarla ehval ve mehavifi ruhlarına yüklüyorlar. | |||
|- | |- | ||
| | |Kantara | ||
| | |Köprü | ||
| | | | ||
|zekât da İslâmın kantarası, yani köprüsüdür. | |||
|- | |- | ||
| | |Mukantar (Mukantara) | ||
| | |Öbek öbek bir araya getirilmiş; kemerli | ||
| | |align=center|+ | ||
|...ve sonra felsefecilerin yaptığı gibi, her bir sebebe de bir kanatir-i mukantara (yani birer pay yığını) vereceksin. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Nun-Ayn (4)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İkna' | |||
|Kabul etme/ettirme | |||
| | | | ||
| | |İşte bu altı meseleyi, birer birer aklı ikna edecek muhtasar bir tarzda beyan edeceğiz. | ||
|- | |- | ||
|Kanaat | |||
|İnanıp kabul etme; neticeye rıza, yetinme | |||
| | | | ||
| | |Kanaat ettiğinden, balı insanlara emr-i İlâhî ile ihsan eder, yedirir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kani' | ||
| | |Kanaat sahibi | ||
| | |align=center|+ | ||
|Kalbime gelen bir ihtarla keyfiyet-i intişarı düşündüm ve şu hakikatleri hissettim, hattâ kani oldum: | |||
|- | |- | ||
| | |Mukni' | ||
| | |İkna olmuş | ||
| | | | ||
|...derinden derine, gayet mûnis ve mukni, nihayet ciddî ve ulvî ve burhanla mücehhez bir sadâ-yı semâvî işiteceksin ki,... | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Nun-Nun (3)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kanun | |||
|Yasa | |||
| | | | ||
| | |Kanun namına, devlet namına der, her işi yapar, her şeye karşı dayanır. | ||
|- | |- | ||
|Kavanin | |||
|Kanunlar | |||
| | | | ||
| | |Suâl: Nedir şu tabiat, kavânin, kuva ki, onlarla kendilerini aldatıyorlar? | ||
|- | |- | ||
|Mukannen | |||
|Bir kanuna tabi, tertip üzere | |||
| | | | ||
| | |...ve bir dirhem kemik gibi birtek çekirdekten yapılan binlerle okka taamların, vakti vaktine, mukannen bir surette, hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak,... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-He-Ra (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kahhar | ||
| | |Hakimiyet sahibi Allah (Esma) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Kahhar bir el ile, cennetiniz ve mahbubunuz olan dünyadan tard edilip ebedî zulümata çabuk atılacaksınız. | |||
|- | |- | ||
|Kahır/Kahr | |||
|Mahvetme | |||
| | | | ||
| | |Evet, kahır ve cebirle zahirî bir hâkimiyet, sathî bir tahakküm, kısa bir zamanda ibka edilebilir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kâhir/Kahir | ||
| | |Baskın; Üstün olan Allah (Esma) | ||
| | |align=center|+ | ||
|...bu derece bâhir bir hikmet, bu derece zahir bir inâyet ve bu derece kahir bir adalet ve bu derece vâsi bir merhametin âsârını gösteren Mâlikü'l-Mülk-i Zülcelâlin... | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-He-Kaf-He (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kahkaha | |||
|Sesli gülme | |||
| | | | ||
| | |Bu Nurları bulduktan sonra istikbalimi gördükçe kahkahayla gülüyorum, ferah oluyorum ve müferrah oluyorum. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-He-Vav (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kahve (Kahvehane) | ||
| | |Bir içecek | ||
| | | | ||
|Ve hamalların umum yerlerini ve kahvelerini gezdim. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Be (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Ka'b/Kab (Ka'b-ı Kavseyn) | ||
| | |Yay kabzası ile uzu arası mesafe (İmkan ve vücub ortası mertebe) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Tâ, daire-i âzamiyesinin ünvanı olan Arş-ı Âzamına girecek, tâ Kab-ı Kavseyne, yani imkân ve vücub ortasında Kab-ı Kavseyn ile işaret olunan makama girecek ... | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Te (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kut | |||
|Yaşatacak gıda | |||
| | | | ||
| | |Bir kısmı ruhlara kut, fikirlere kuvvet verici hakikatlerdir ki, tekerrür ettikçe güneşin ziyası gibi, ruhlara, fikirlere hayat verir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Dal (3)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |İnkıyad/İnkiyad | ||
| | |Boyun eğme | ||
| | | | ||
|O teveccüh ise, inkıyadı tesis, o inkıyad dahi nizam-ı ekmele îsal eder. | |||
|- | |- | ||
|Kavvad | |||
|Günah aracısı | |||
| | | | ||
| | |Adi bir kavvad nerede, kütüphane-i İlâhînin mütefennin bir nâzırı nerede? | ||
|- | |- | ||
|Münkad | |||
|Boyun eğen | |||
| | | | ||
| | |...herşey, her anda, her şe'nde, her şeyinde Ona muhtaç ve rububiyetine münkad olduğunu ilâm etmekle gafleti dağıtıp... | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Zel (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|İnkaz | |||
|Kurtarma | |||
| | | | ||
| | |Sarsar-ı ilhaddan inkaz eden,/Şû'le-i Hûd-u hidâyettir sözün. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Sin (3)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kavs/Kavis (Kavseyn) | ||
| | |Yay, eğri; parantez | ||
| | |align=center|+ | ||
|İşaret ettiğim iki kavs içerisinde bulunan kısım, Yirmi Yedinci Mektubun Dördüncü Zeylinde yazılacak. | |||
|- | |- | ||
|Mukavves | |||
|Kavis şeklini almış | |||
| | | | ||
| | |O mukavves kıl nerede? Hilâl olmuş kamer nerede? | ||
|- | |- | ||
|Takavvüs | |||
|Kavis şeklini alma | |||
| | | | ||
| | |Halbuki gördüğü, kirpiğinin takavvüs etmiş beyaz bir kılı idi. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Fe (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kıyafet | |||
|Elbise | |||
| | | | ||
| | |Yirmi senede kaç vilâyetin zabıtaları kıyafetime ilişmedi. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Lam (11)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Akval | ||
| | |Kaviller, söylenenler | ||
| | |align=center|+ | ||
|Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın Sünnet-i Seniyyesinin menbaı üçtür: akvâli, ef'âli, ahvâlidir. | |||
|- | |- | ||
| | |Kail/Kâil | ||
| | |Görüşte olma; sözü söyleyen | ||
| | |align=center|+ | ||
|Ehl-i teşeyyu', imanına kàil; Ehl-i Sünnetin ekserîsi imanına kàil değiller. | |||
|- | |- | ||
|Kal/Kâl (Lisan-ı kâl) | |||
|Konuşma | |||
| | | | ||
| | |Lisan-ı hal, lisan-ı kalden daha kuvvetli ve tesirli konuşuyor. | ||
|- | |- | ||
| | |Kale/Kâle | ||
| | |Dedi | ||
|align=center|+ | |||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kalu/Kâlû/Kalü (Kalübela) | |||
|(Onlar) dediler (Ruhların söz verdiği vakit) | |||
| | | | ||
| | |Müntesipleri, kàlû belâdan dahil olan umum mü'minlerdir. | ||
|- | |- | ||
|Kaval | |||
|Çoban çalgısı | |||
| | | | ||
| | |Kaval tabir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. | ||
|- | |- | ||
| | |Kavl/Kavil | ||
| | |Söz, görüş | ||
| | |align=center|+ | ||
|Kur'ân gibi sahih kavilleri tayip etmek, ancak fehimlerin sekametinden ileri geliyor. | |||
|- | |- | ||
| | |Kıl/Kîl/Kıle/Kile/Kîle (Kîl-ü kâl) | ||
| | |Denildi, söz (Dedikodu) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bu üçüncü kaziyede ihtilâfat feveran ederler. Kâl u kîl buna şahittir. | |||
|- | |- | ||
|Makale | |||
|Fikir; görüş bildiren kısa yazı | |||
| | | | ||
| | |Bu kitap üç makale ile üç kitap üzerine müretteptir. | ||
|- | |- | ||
|Mekal | |||
|Söz | |||
| | | | ||
| | |...ve selâmet ve saadetlerine dua ederek hatm-i mekal ediyorum. | ||
|- | |- | ||
|Mukavele | |||
|Sözleşme, karşılıklı konuşma | |||
| | | | ||
| | |Şu mukavele ve mükâlemeden anlaşılıyor ki, İblisin enaniyeti, kibri, melâikeye sirayet etmiştir ve yaptıkları istifsara, bir taifenin itirazı da karışmıştır. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Mim (19)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Akvam | ||
| | |Kavimler | ||
| | | | ||
|...Zülkarneyn olan İskender-i Kebirin nübüvvetkârâne irşâdâtıyla akvâm-ı zâlime ile milel-i mazlume ortasında hâil ve gaddarların garetlerine mâni olacak meşhur Sedd-i Çin'in binasını kurduğu gibi; | |||
|- | |- | ||
|İkame | |||
|(Bir şeyin yerine) yerleştirme, oturtma | |||
| | | | ||
| | |El-hubbu fillâh esas-ı merhamet-kârı yerine, el-buğzu fillâh ikame edilmiştir. | ||
|- | |- | ||
| | |İkamet | ||
| | |Oturma | ||
| | |align=center|+ | ||
|Bediüzzaman Said Nursî'nin Kastamonu'da, Sekiz Sene Karakolun Göz Hapsi Altında İkamete Mecbur Edildiği Ev (solda) Ve Karşısında Polis Karakolu | |||
|- | |- | ||
|İstikamet | |||
|Yön; doğru yol üzerinde olma | |||
| | | | ||
| | |Siyer-i Seniyyesi kat'î bir surette gösterir ki, her hareketinde istikamet ve itidal üzere gitmiş, ifrat ve tefritten içtinap etmiştir. | ||
|- | |- | ||
| | |Kaim/Kâim (Kaime) | ||
| | |Ayakta duran, varlığını sürdüren (Gözleyici anlamında) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Gayet kat'î bir hads ile, belki müşahede ile sabittir ki, ceset ruhla kaimdir. | |||
|- | |- | ||
|Kamet | |||
|Boy-pos; namaz başlama işareti | |||
| | | | ||
| | |Ger pencere kamet-i kıymetinden yüksekse, tekebbürle tetâvül edecek, Uzanacak./"Niçin Arapça kamet ediyorsunuz ve gizli ezan okuyorsunuz?" denildi. | ||
|- | |- | ||
| | |Kavm/Kavim | ||
| | |Topluluk | ||
| | |align=center|+ | ||
|Azametli Bahtsız Bir Kıt'anın, Şanlı Tali'siz Bir Devletin, Değerli Sahipsiz Bir Kavmin Reçetesi | |||
|- | |- | ||
|Kaymakam/Kaim-i makam | |||
|İlçe devlet temsilcisi | |||
| | | | ||
| | |Sual: Şimdi Ermeniler kaymakam ve vali oluyorlar. Nasıl olur? Cevap: Saatçi ve makineci ve süpürgeci oldukları gibi... | ||
|- | |- | ||
| | |Kayyum | ||
| | |Her şeyin varlığıyla ancak kedisiyle devam edebilen Allah (Esma); (bir şeyin) varlığını sürdürmesini sağlayan | ||
| | |align=center|+ | ||
|Şu kâinattaki ecrâm-ı semâviyenin kıyamları, devamları, bekàları, sırr-ı kayyûmiyetle bağlıdır. | |||
|- | |- | ||
|Kıvam | |||
|En güzel şekil ve oran | |||
| | | | ||
| | |Ehl-i ifratın bir kısmı, Araptan sonra İslâmiyetin kıvâmı olan Etraki tadlil ediyorlardı. | ||
|- | |- | ||
|Kıyam | |||
|Ayakta durma | |||
| | | | ||
| | |O dakikada, şu kıyamın, ümmeti irşad için olduğu birden hatırıma geldi. | ||
|- | |- | ||
| | |Kıyamet | ||
| | |Kainatın yıkılıp yeniden dirilmesi | ||
| | |align=center|+ | ||
|Pek çok envâda yevm ve sene gibi, hattâ insanın şahıslarında bir çok kıyâmet-i mükerrere-i nev'iye vardır ki; bir kıyamet-i kübrânın tahakkukunu ihsas ediyor. | |||
|- | |- | ||
| | |Kıymet | ||
| | |Değer | ||
| | | | ||
|Kıymet, Kur'ân'dan tereşşuh eden ve Kur'ân-ı Hakîmin malı olan Risale-i Nur'dadır. | |||
|- | |- | ||
| | |Makam | ||
| | |Mevki, derece | ||
| | |align=center|+ | ||
|Şu âyet-i azîmenin çok hakaik-i azîmesinden bir iki hakikatine İki Makam ile işaret edeceğiz. | |||
|- | |- | ||
|Mukavemet | |||
|Direnç | |||
| | | | ||
| | |Zaaf ve acziniz içinde nasıl bir kalb taşıyorsunuz ki, öyle bir Zâtın evâmirine karşı o kalb, kasavetle mukavemet ediyor? | ||
|- | |- | ||
|Mukavim | |||
|Dayanıklı | |||
| | | | ||
| | |Fert tesirat-ı hariciyeye karşı daha az mukavimdir. | ||
|- | |- | ||
| | |Mukim | ||
| | |Yerleşik (Namazı dosdoğru kılan anlamında) | ||
| | |align=center|+ | ||
|Öyleyse, o Sultanın memleketinde daimî mekânlar, sâbit meskenler, daimî ve mukim sakinler bulunmazsa, şu görünen hikmet, inayet, merhamet ve adaletin, kalb ve fikir sahiplerince inkârları lâzım gelir. | |||
|- | |- | ||
| | |Müstakim | ||
| | |İstikametli | ||
| | |align=center|+ | ||
|Cemaatin ruhu olan şahs-ı mânevî eğer müstakim olsa, ziyade parlak ve kâmil olur. | |||
|- | |- | ||
| | |Takvim | ||
| | |Yaratılış, kıvama getirilme; tarihleri gösteren tablo | ||
| | |align=center|+ | ||
|Eğer hak ve Kur'ân'ı dinlersen, âlâ-yı illiyyîne çıkar, kâinatın bir güzel takvimi olursun. | |||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Vav-Ye (6)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kaviy | ||
| | |Kuvvetli; esma | ||
| | |align=center|+ | ||
|... bir Kadîr-i Mutlak ve Kaviyy-i Mutlak ve Ganiyy-i Mutlak ve Alîm-i Mutlak ve Hayy-ı Kayyûm bir Zâtın vücub-u vücuduna ve vahdetine karşı her taraftan pencereler açar,... | |||
|- | |- | ||
|Kuvâ/Kuva | |||
|Kuvvetler, cihazlar | |||
| | | | ||
| | |Nedir şu kavanîn ve kuvâ ki daima onlarla mütedemdimdirler? | ||
|- | |- | ||
| | |Kuvve | ||
| | |Latife, cihaz, duygu | ||
| | |align=center|+ | ||
|Hem Levh-i Mahfuzun, hem âlem-i misâlin iki hücceti ve iki küçücük nümunesi ve iki noktası, insanın başında olan kuvve-i hafıza ve kuvve-i hayaliye, mercimek küçüklüğünde iken,... | |||
|- | |- | ||
| | |Kuvvet | ||
| | |Güç | ||
| | |align=center|+ | ||
|...ve hiçbir cihetle tesadüf ve kör kuvvetin ve sağır tabiatın ve câmid, hedefsiz esbabın karışması yüz derece muhal ve hiçbir vech ile mümkün olmadığını,... | |||
|- | |- | ||
| | |Mukavvi | ||
| | |Takviye eden | ||
| | | | ||
|...Hazret-i Ali radiyallahu anhın Kaside-i Ercûze ve Celcelûtiyesindeki şiddetli alâkadarlığını murad ettiği bir Varis-i Nebi ve Mukavvi-i Din ve Hâmil-i İsm-i Âzam olan Risale-i Nur ve müellifi olduğunu, ... | |||
|- | |- | ||
|Takviye | |||
|Güçlendirme | |||
| | | | ||
| | |Ve bir noktaya parmak bastıklarından birbirini takviye ediyorlar. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ye-Elif (1)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kay' | |||
|Kusma, kusmuk | |||
| | | | ||
| | |Âlim-i mürşid koyun olmalı, kuş olmamalı. Şu kuzusuna süt, bu yavrusuna kay verir. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ye-Dal (6)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kayd/Kayıd/Kayıt | |||
|Bağlama, kelepçe | |||
| | | | ||
| | |"Her kimden gelse" kaydı ise, hamd masdar olup fâili terk edildiğinden, böyle makamda umumiyeti ifade eder. | ||
|- | |- | ||
| | |Kuyud | ||
| | |Kayıtlar | ||
| | | | ||
|...en nihayet bir madde-i kanuniyenin, kuyud-u ihtiraziyeyi nazara almayarak,... | |||
|- | |- | ||
|Mukayyed | |||
|Kayıtlı, bağlı | |||
| | | | ||
| | |Binaenaleyh, milletimiz ya üç veya bir buçuk kayıt ile mukayyeddir. | ||
|- | |- | ||
|Mukayyid | |||
|Kayıt altına alan | |||
| | | | ||
| | |Belki her şeyin dâhili, mutlak sıfatların mazharı olduğu gibi, harici ise, bir mukayyide, yani bir takyid ve tahdide mazhardır. | ||
|- | |- | ||
|Takayyüd | |||
|Kayıtlanma | |||
| | | | ||
| | |İkincisi: Mahiyetinin mübayenetiyle adem-i takayyüd. | ||
|- | |- | ||
|Takyid | |||
|Kayıtlama | |||
| | | | ||
| | |Ta'vik, takyid, men ve müdahale şöyle dursun, belki teshil ve tesri' ve îsâle vesile hükmüne geçer. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ye-Sin (4)''' | |||
| | | | ||
| | | | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
| | |Kıyas | ||
| | |Karşılaştırma | ||
| | | | ||
|Gazeteci denilen huteba-i umumî iki kıyas-ı fâsidle milleti bataklığa düşürtmüştür. | |||
|- | |- | ||
|Mekayis | |||
|Mikyaslar, ölçüler | |||
| | | | ||
| | |Belâğatın ukde-i hayatiyesi, tâbir-i diğerle beyanın felsefesi veyahut şiirin hikmeti ise, hariciyatın nevâmisi ve mekayisini temessül etmektir. | ||
|- | |- | ||
|Mikyas | |||
|Ölçü | |||
| | | | ||
| | |Halbuki, Cenâb-ı Hakka bu gibi mikyaslarla bakılamaz. | ||
|- | |- | ||
|Mukayese | |||
|Karşılaştırma | |||
| | | | ||
| | |Evet, Kur'ân, milyonlarca Arabî kitaplarla mukayese edilirse, benzeri bulunamaz. | ||
|- | |- | ||
|'''Kaf-Ye-Lam (1)''' | |||
| | | | ||
| | |align=center|'''+''' | ||
| | | | ||
|- | |- | ||
|Kaylule | |||
|Öğle uykusu | |||
| | | | ||
| | |Çünkü yarım saat kaylûle, iki saat gece uykusuna muadil gelir. | ||
|-} | |-} | ||
19.00, 2 Ocak 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Önceki Harf: Fe (ف) ← Arapça Kökenli Kelimeler Ana Sayfası → Kef (ك): Sonraki Harf
Bu sayfada Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Kaf (ق) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir.
| Arapça Harf | Türkçe Okunuşu | 2 Harfli Kelime Sayısı | 3 Harfli Kök Sayısı | 3 Kök Harfli Kelime Sayısı | 4 Harfli Kök Sayısı | 4 Kök Harfli Kelime Sayısı | Risalelerdeki Toplam Kök Sayısı | Kur'an'daki Toplam Kök Sayısı | Kur'an'daki Köklerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı | Risalelerdeki Toplam Kelime Sayısı | Kur'an'daki Toplam Kelime Sayısı | Kur'an'daki Kelimelerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ق | Kaf | - | 74 | 300 | 7 | 11 | 81 | 82 | 55 | 311 | 252 | 90 |
| Kelime | Anlamı | Kur'an'da Geçiyor mu? |
Örnek Cümle |
|---|---|---|---|
| Kaf-Be-Be (1) | |||
| Kubbe | Yarım daire çatı | Senin vücudun bin kubbeli harika bir saraya benzer ki, her kubbesinde taşlar, direksiz birbirine baş başa verip muallâkta durdurulmuş. | |
| Kaf-Be-Ha (4) | + | ||
| Kabahat | Kusur, çirkin iş | Acaba bahçıvan bir bahçenin kapısını açsa, herkese ibaha etse, sonra da zâyiat vuku bulsa, kabahat kimdedir? | |
| Kabih | Çirkin, kötü | Cenâb-ı Hak, birşeye emreder, sonra hüsün olur; nehyeder, sonra kabih olur. | |
| Kubh/Kubuh | Çirkinlik, kötülük | Böyle bir cemâl-i mutlak, böyle bir kubh-u mutlaka, bilbedâhe, müsaade etmez. | |
| Takbih | Kötüleme, çirkin görme | O kıssada, hem Peygamber aleyhissalâtü vesselâmı teskin ve tesellî, hem küffarı tehdit, hem münafıkları takbih, hem Yahudileri tevbih gibi çok makàsıdı, pek çok vücuhu vardır. | |
| Kaf-Be-Ra (3) | + | ||
| Kabir/Kabr | Mezar | + | Kabir var; hiç kimse inkâr edemez. |
| Kubur | Kabirler | Beşinci tabaka-i hayat: Ehl-i kuburun hayat-ı ruhanîleridir. | |
| Makber (Makberistan) | Mezar | Hattâ, şu memleketin maâbid ve medâris-i diniyesinden başka, makberistanın mezar taşları dahi birer telkin edici, birer muallim hükmündedir ki, o maânî-i mukaddeseyi ehl-i imana ihtar ediyorlar. | |
| Kaf-Be-Sin (2) | + | ||
| İktibas | Alıntı (yapma) | Resâili'n-Nur dahi ne şarkın malûmatından, ulûmundan ve ne de garbın felsefe ve fünunundan gelmiş bir mal ve onlardan iktibas edilmiş bir nur değildir. | |
| Muktebes | İktibas edilmiş | Zira mukarrerdir ki, masnudaki feyz-i kemâl, Sâniin zıll-i tecellîsiden muktebestir. | |
| Kaf-Be-Dad (4) | + | ||
| İnkıbaz | Darlık | Maddî hava bozulduğu vakit nasıl ki sıkıntı veriyor; asabî sinelerde inkıbaz hali başlıyor. | |
| Kabz | (Eliyle) Alma; darlık ve zorluk | Kabz-ı ervah vazifesinde Senin ibâdın benden şekva edecekler. | |
| Kabza | El, avuç; Avuç dolusu | + | En ednâ bir mahlûka rububiyet, bütün anasırı kabza-i tasarrufunda tutan Zâta mahsustur. |
| Münkabız | Daralmış | …ve eskiden beri sıkıntılı ve münkabız olduğum zaman en zâhir hakikatleri dahi beyan edemediğimi, belki bilemediğimi yakın dostlarım biliyorlar. | |
| Kaf-Be-Lam (18) | + | ||
| İkbal | Baht açıklığı | Ve zaman-ı müstakbel, kendi vukuat ve fünunun etvar-ı müdakkikane ile onun mevkib-i ikbâlini istikbâl, ve lisân-ı hakîmâne ile irşadatına teşekkür ediyor. | |
| İstikbal | Karşılama; Gelecek (zaman); yüzünü dönme | Ve zaman-ı müstakbel, kendi vukuat ve fünunun etvar-ı müdakkikane ile onun mevkib-i ikbâlini istikbâl, ve lisân-ı hakîmâne ile irşadatına teşekkür ediyor. | |
| Kabail | Kabileler | + | Aynen öyle de, heyet-i içtimaiye-i İslâmiye büyük bir ordudur; kabâil ve tavâife inkısam edilmiş. |
| Kabil/Kâbil | Mümkün, kabul eden | + | |
| Kabil/Kabîl | Gibi | + (cemaat anlamında) | Nasıl ki güneşin zâtı bulunup ziyası bulunmamak kàbil değil; öyle de, binler derece ondan ziyade kàbil değildir ki, şu muntazam mevcudatı icad eden Zâtın ilmi, ondan infikâk etsin. |
| Kabile | Aynı soydan gelenlerin topluluğu | Sizi taife taife, millet millet, kabile kabile yaratmışım, tâ birbirinizi tanımalısınız ve birbirinizdeki hayat-ı içtimaiyeye ait münasebetlerinizi bilesiniz, birbirinize muavenet edesiniz. | |
| Kabiliyet | Yetenek | Ondaki nihayetsiz kabiliyet-i şer, nihayetsiz kabiliyet-i hayra inkılâb eder. | |
| Kabl | -'den önce | + | Risale-i Nur'un zuhuru hiss-i kablelvuku ile küllî bir surette hissedilmesi gibi,… |
| Kabul | Onaylama | + | Aczim, kusurumun af olunmasını, ve kàsır amelimin kabul olunması için bir vesilem olur |
| Kıble | Kabe yönü | + | Müçtehidlerce, "istikbâl-i kıble" namazda şart olması ve şart ise bütün erkânda bulunması sırrıyla, secde ve rükûda istikbal-i kıble lâzım geliyor. |
| Makbul | Kabul edilen | …meyvesi bihakkalyakîn rahmet-i Rahmân ve dâr-ı cinân; makamı ve revacı, bi'l-hadsi's-sadık makbul-ü melek ve ins ve cân bir kitab-ı semavîdir. | |
| Mukabele | Karşı koyma, karşılık verme, karşılama, karşılaştırma; Kur'an'ı karşılıklı okuyup dinleme | Sonra, Sâni-i Hakîmin san'atının mu'cizeleriyle kendini tanıttırmasına karşı, hayret içinde, mârifetle mukabele ettiler. | |
| Mukabil | Karşılık | Sâni-i Zülcelâlin san'atının mu'cizeleriyle kendini tanıttırmasına ve bildirmesine mukabil, iman ve mârifetle mukabele etmektir. | |
| Müstakbel | Gelecekteki | Hem de müstakbeldeki bedihî birşey, mâzide nazarî olabilir. | |
| Mütekabil | Karşılıklı | + | Bir ailenin saadet-i hayatiyesi, koca ve karı mâbeyninde bir emniyet-i mütekabile ve samimî bir hürmet ve muhabbetle devam eder. |
| Tekabbel Allah | Allah kabul etsin | Kıymetli Üstadım, siz tavassut buyurunuz, değersiz hizmetimizle pek az ve kısa olan şu dünya hayatı içinde, belki bir katre mesabesindeki hamd ve şükrümüzü, "tekabbelâllah" sırrına mazhar buyursun, inşâallah. | |
| Tekabül | Karşılık, karşı olma | Ey birader! Âlem-i Hıristiyanın rüçhanına sebebiyet veren ihtiyarlaşmış olan esbaba tekabül edecek, genç, dinç esbab bizde inkişafa başlamıştır. | |
| Takbil | Öpmek | Tekrar tekrar mübarek ellerinizi kemâl-i tâzimle takbil eyler, alâkadar kardeşlerimin de selâm, dua ve ihtiramlarını arzederim. | |
| Kaf-Te-Lam (5) | + | ||
| Katil/Kâtil | Öldüren | Madem sırf lillâh için ve İslâmiyetin menâfii için içtihad edilmiş ve içtihaddan muharebe tevellüt etmiş; elbette hem katil, hem maktul, ikisi de ehl-i Cennettir, ikisi de ehl-i sevaptır diyebiliriz. | |
| Katl/Katil | Öldürme, cinayet | + | Kebâir çoktur; fakat ekberü'l-kebâir ve mûbikat-ı seb'a tâbir edilen günahlar yedidir: Katl, zina, şarap, ukuk-u vâlideyn (yani kat-ı sıla-i rahim), kumar, yalancı şehadetlik, dine zarar verecek bid'alara taraftar olmaktır. |
| Kıtal | Savaş, birbirini öldürme | + | Hayattaki düsturu, cidal kıtal yerine düstur-u teâvündür. O düsturun şe'nidir ittihad ve tesanüd; hayatlanır cemaat. |
| Maktul/Maktül | Öldürülen | Madem sırf lillâh için ve İslâmiyetin menâfii için içtihad edilmiş ve içtihaddan muharebe tevellüt etmiş; elbette hem katil, hem maktul, ikisi de ehl-i Cennettir, ikisi de ehl-i sevaptır diyebiliriz. | |
| Mukatele | Vuruşma | Ve hem kemal-i tekebbüründen başını semavatın ketfine vuran insanoğlu, bir sivrisineğin süngücüğüyle ona dokunması vaktinde kalaka düşüp, onunla mukatelede zaif düşerek… | |
| Kaf-Ha-Tı (1) | |||
| Kaht | Kıtlık, yağmursuzluk | …fakirlere gelen acı, açlık ve kahtın sebebi, orucun tatlı açlığını çekmedikleri ve zenginlere gelen hasârât ve zayiatın sebebi de, zekât yerinde ihtikâr etmeleridir. | |
| Kaf-Ha-Mim (1) | + | ||
| İktiham | Zorluğu aşmak, dayanmak | + | Doğu vilâyetlerimizden olan Van'da böyle bir irfan müessesesinin kurulması için bütün müşkilât iktiham olunmalı ve önümüzdeki bütçe yılında işe başlanmalıdır |
| Kaf-Dal (1) | + | ||
| Lekad (Kad, Fekad) | (Cümlenin anlamını güçlendirir) | + | Bir gün zâlimlere dedirir Hazret-i Mevlâ, Tallâhi lekad âserakâllahü aleynâ. |
| Kaf-Dal-Ha (1) | + | ||
| Kadeh | Bardak | Bakarlar ki, bir kadeh süt oraya hediye getirilmiş. | |
| Kaf-Dal-Ra (15) | + | ||
| İktidar | Güç, kuvvet | Evet, bilmüşahede görünüyor ki, rızık, iktidar ve ihtiyar ile mâkûsen mütenasiptir. | |
| Kadar | Ölçüde, derecede, gibi | Bütün eşya bir tek Zâta verilse, bu kâinatın icadı ve tedbiri, bir ağaç kadar kolay;… | |
| Kader | Her şeyin Allah'ın takdiriyle olması | + | Kader, ilim nev'indendir. İlim, malûma tâbidir. |
| Kaderiye/Kaderiyye | Batıl bir fırka | …hem Kaderiye tâifesini; hem Râfızîleri, hem Hazret-i Ali'nin (r.a.) yüzünden insanlar iki kısım olacaklarını;… | |
| Kadir/Kâdir | Gücü yeten; Her şeye gücü yeten Allah (Esma) | + | Tecrübeden sonra bakınız; muarazaya kâdir olmadığınız takdirde, acziniz zahir olur ve muarazayı da yapmış olmazsınız. |
| Kadir/Kadîr | Her şeye gücü yeten Allah (Esma) | + | Ve kezâ, o kitabın her bir nazmı, kasidesi, Kadîr, Alîm olan Nâzımını takdis ile tahmid eyler. |
| Kadr (Kadr/Kadir Gecesi) | Değer, kıymet | + | Bu aşr-i âhir-i Ramazan'da her gece, hususan tek gecelerde Leyle-i Kadrin bulunmak ihtimali kuvvetli olduğunu hadis-i şerif ferman ediyor. |
| Kudret | Yapabilme gücü | Fâil muktedirdir. Kudrette noksan yoktur. | |
| Makdur (Makdurat) | Takdir edilen | + | Madem ki kudrette meratip olamaz; makdurat dahi bizzarure kudrete nispeti bir olur. |
| Mekadir | Miktarlar | Amma, vücudundan evvel herşey mukadder ve yazılı olduğuna delil, bütün mebâdi ve çekirdekler ve mekadir ve suretler birer şahittir. | |
| Miktar/Mikdar | Ölçü | + | Hem herşeyin miktar-ı muntazaması, kaderi vâzıhan gösterir. |
| Mukadder | Takdir edilmiş | …Levh-i Kazâ ve Kader vasıtasıyla o mânevî hayatın eseri, mukadderat namıyla görünür, tezahür eder. | |
| Mukaddir | Takdir eden (Esma) | Umumî şekil ve miktarını gösteren heyettir ki, yâ Musavvir, yâ Mukaddir, yâ Munazzım isimlerini yad eder. | |
| Muktedir | Gücü yeten; Esma | + | Tahayyülde safsata hâsıl olur, mezcine eğer olmaz muktedir. |
| Takdir | Belirleme | + | Herşey Cenâb-ı Hakkın takdiriyledir. |
| Kaf-Dal-Sin (7) | + | ||
| Kuds (Kudsi, Kudsiyet, Kudsiyan) | Noksanlardan uzak olma | Bu gelen gece olan Leyle-i Berat, bütün senede bir kudsî çekirdek hükmünde ve mukadderat-ı beşeriyenin programı nev'inden olması cihetiyle, Leyle-i Kadrin kudsiyetindedir. | |
| Kuddus | Maddi ve manevi kir ve noksanlıkları olmayan Allah (Esma) | + | Demek bu saray-ı âlem ve bu fabrika-i kâinat, ism-i Kuddûs'ün bir cilve-i âzamına mazhardır ki,… |
| Makdis | Mukaddes yer (Kudüs) | Eğer Beytü'l-Makdise gitmişsen, Beytü'l-Makdisin kapılarını ve duvarlarını ve ahvâlini bize tarif et. | |
| Mukaddes | Kudsiyeti olan | + | Mukaddes olan itaat-i askeriye feda edildi. |
| Takdis | Kudsiyetini ilan etme | Takdis, tekbir, tahmid, tehlil ile küre-i arzı bir zikirhâne-i âzam, bu kâinatı bir mescid-i ekber hükmünde göstermişler. | |
| Tekaddes/Takaddes | "Mukaddes ve yüce olsun" | …iki cihanda aziz olmalarını ve olmanızı Hak Teâlâ ve Tekaddes Hazretlerinden tazarru ve niyaz eyleriz. | |
| Tekaddüs | Kudsiyeti olma | Sübhandır o Zat-ı Zülcelal ki, hudûs ve zevalden münezzeh ve mukaddes ve onun cenab-ı izzetine nâlâyık olan hulûl ve ittihaddan tekaddüs ve tenezzüh eden bir sultandır. | |
| Kaf-Dal-Mim (11) | + | ||
| Akdam/Akdâm | Ayaklar | El-fakir, türabu akdâmu'l-ulemâ Safvet (rahmetullâhi aleyh) | |
| İkdam | Gayretle çalışma; bir gazete | İkdam Ceride-i Muteberesine! | |
| Kadem | Ayak, oturuş | + | Bir kademde ve bir sohbette, zâhirden hakikate geçebilirler. |
| Kadim/Kadîm | Başlangıcı olmayan, sonradan olma (hadis) olmayan; eski | + | İnsanın eliyle zemin sayfasında yazılan mücessem, mütehaccir, mânidar, tarih-i kadimden uzun bir satır olarak okunuyor. |
| Kıdem | Öncelik ve eskilik; en önce olma | ...hem bu zât mektep fenlerinde çok zaman alâkadar olup kıdemli bir muallim ve âlim olması haysiyetiyle, ... | |
| Kudema | İleri gelenler | Hattâ çok gençken, Hazret-i Ömer onu ulema ve kudema-yı Sahabe meclisine alıyordu. | |
| Kudum/Kudüm | Ayak basma, gelme | Sanki o Hazretin (a.s.m.) zaman-ı velâdeti, hassas ve keramet sahibi imiş gibi, o zâtın kudüm ve gelmesini şu gibi hadiselerle tebşiratta bulunmuştur. | |
| Mukaddem | Önce, evvel | ...Ziyaeddin Mevlânâ Şeyh Hâlid'in (kuddise sirruhu) mektubat ve resâil-i şerifelerinden muktebes nasâyih-i kudsiyenin tercümesine dair bir risaleyi, on üç sene mukaddem, Bursa'da Hoca Hasan Efendiden almıştım. | |
| Mukaddime/Mukaddeme | Giriş, önsöz, başlangıç | ...Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyânın göze görünen tevâfuk mu'cizesinin muhafaza ile tab edilmesine mukaddeme olsun. | |
| Takdim | Öne alma; sunma | Bütün mahlûkatın hayatlarıyla Sana takdim ettikleri hediye-i ubûdiyetlerini, ben kendi hesabıma, umumunu Sana takdim ediyorum. | |
| Tekaddüm | Önce olma | ...eceller ve rızıklar, ipham perdesi altında kaza ve kader-i ezelînin defterinde mukadderat-ı hayatiye sahifesinde her zîhayatın eceli mukadder ve muayyendir, tekaddüm, teahhur etmez. | |
| Kaf-Dal-Vav (2) | + | ||
| İktida | Uyma | Yani, onun mesleğini ve yırtıcı rejimini bozacak, öldürecek, ancak semâvî ve ulvî hâlis bir din İsevîlerde zuhur edecek ve hakikat-i Kur'âniyeye iktida ve ittihad eden bu İsevî dinidir ki,... | |
| Mukteda | Kendisine uyulan | Halbuki, üstad-ı mutlak, muktedâ-yı küll, rehber-i ekmel olan Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm,... | |
| Kaf-Zel-Ra (3) | |||
| Kazurat | Pislikler | Evet, vakit yaklaştı. Dünya kazûratından temizlenmek üzere bir gusül lâzımdır. | |
| İstikzar | Çirkin görmek | Yoksa, onlar istikzar ile ikrah edeceklerdir. | |
| Müstakzer | Kirli, pis | Şu bostanda çiçek ve yemişlerle beraber, murdar ve müstakzer şeyler de bulunur. | |
| Kaf-Zel-Fe (1) | + | ||
| Kazf | (İftira) Atma | Gıybetin en fena ve en şenîi ve en zâlimâne kısmı, kazf-i muhsanât nev'idir. | |
| Kaf-Ra-Elif (5) | + | ||
| İkra' | "Oku" emre; Sure adı (diğer adı Alak) | + | ...sûresinin mânâsını tekrar tekrar soracağını, halbuki bu sûrenin komşusu olan İkrâ sûresinde... |
| İstikra' (İstikra-i tam) | Umumi araştırma (Tümevarım) | Bu şahitleri tezkiye eden nazar-ı hikmetle istikrâ-i tâmmdır. | |
| Kari/Kâri | Okuyan, okuyucu | Kári'den ricam odur ki, lafzın perişaniyetini görüp mânâya karşı ihtiramsızlık, lâkaytlık göstermesin. | |
| Kıraat/Kıraet | Okuma | Nakil ise, kıraat ve kitabet ehline mahsustur. | |
| Kur'an/Kuran | Son semavi kitap | Zamanlar geçtikçe, Kur'ân'ın ulvî sırları inkişaf ediyor | |
| Kaf-Ra-Be (14) | + | ||
| Akarib | Akrabalar | İhtiyarlık sırrıyla, hemen ekseriyet-i mutlaka ile, akran ve ahbabım ve akaribimden yalnız ve garip kaldım. | |
| Akraba | soy ve kanca yakın kişiler | Eğer sen Cehenneme girsen, vücut dairesinde kalsan, senin sevdiklerin ve akrabaların ya Cennette mes'ut veya vücut dairelerinde bir cihette merhametlere mazhar olurlar. | |
| Akreb | En yakın, daha yakın | + | Şu sırr-ı gàmızın esası, akrebiyet-i İlâhiyenin inkişafıdır. |
| Karabet | Yakınlık | Bütün talebelerim içinde, karabet-i nesliyeden daha ziyade bir karabet kendinde hissetmiş. | |
| Karib/Karîb | Yakın | + | Hem o Sâni-i Kadîr nihayet derecede masnuata karîb olduğu halde, masnuat nihayet derecede Ondan baîddir. |
| Kerrubiyyun (bkz. Kef-Ra-Be) | Allah'a en yakın melekler | Evet, balarısının ve hayvânâtın ilhâmâtından tut, tâ avâm-ı nâsın ve havâss-ı beşeriyenin ilhâmâtına kadar ve avâm-ı melâikenin ilhâmâtından tâ havâss-ı kerrûbiyyûnun ilhâmâtına kadar bütün ilhâmat, bir nevi kelimât-ı Rabbâniyedir. | |
| Kırba | Su tulumu | Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâm, kırba denilen deriden bir kap sudan abdest aldı,... | |
| Kurb (Kurbiyet) | Yakınlık | Demek, şemsin sana karşı iki ciheti vardır: biri kurb, diğeri bu'd. | |
| Kurban | Allah yolunda kesilen hayvan; dini bayram; feda edilen | + | Öyle de, sanemler dahi ve sanemlere kesilen kurbanlar dahi, Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın risaletini haber vermişler. |
| Mukarreb (Mukarrebin) | Yakın olanlar | + | Belki o, bütün resullerin seyyididir, bütün enbiyanın imamıdır, bütün asfiyanın serveridir, bütün mukarrebînin akrebidir, bütün mahlûkatın ekmelidir, bütün mürşidlerin sultanıdır. |
| Takarrüb/Takarrub | Yakınlaşma | Nefsî tefekkürde tafsilâtlı, âfâkî tefekkürde ise icmâlî yaparsan, vahdete takarrüb edersin. | |
| Takrib | Yakınlaştırma | Fakat bazı temsilâtla o hakikatin vücudu fehme takrib edilir. | |
| Tekarüb/Takarüb | Birbirine yakınlaşma | Beşerde bir inkılâp İslâmiyet yaptırdı, beşer tekarüb etti, şer' etti ittihad, vâhid oldu peygamber. | |
| Takriben | Yaklaşık olarak | Arz gibi ağır bir cisim, fenninizce, hareket-i seneviyesiyle bir dakikada takriben yüz seksen sekiz saat mesafeyi keser;... | |
| Kaf-Ra-Ra (8) | + | ||
| İkrar | Kabul etme, itiraf etme | Bunun çare-i yegânesi—ki ne küfrân-ı nimet çıksın, ne de iftihar olsun—meziyet ve kemâlâtları ikrar edip, fakat temellük etmeyerek, Mün'im-i Hakikînin eser-i in'âmı olarak göstermektir. | |
| İstikrar | Kararlı duruma gelme | Güneşin hareketi cazibe içindir, cazibe istikrar-ı manzumesi içindir | |
| Karar (Karardade, karargah) | Değişmez hale gelme; mahkemenin son sözü; kesin yargı | + (yerleşme yeri anlamında) | Birşey hakkında verilen karar, kader demektir. O kararın infazı, kazâ demektir. |
| Makarr | Karar yeri, kalacak yer | İkinci neş'e, nefsi susturup ruhu, kalbi, aklı, sırrı maâliyâta, vatan-ı aslîlerine, makarr-ı ebedîlerine, ahbab-ı uhrevîlerine yetişmek için lâtif ve edebli, masumâne bir teşviktir ki,... | |
| Mukarrer (Mukarrere) | Kesinlik kazanmış | Halbuki, hakikî lezzet ve muhabbet ve kemâl ve fazilet odur ki, gayrın tasavvuruna bina edilmesin, zâtında bulunsun ve bizzat bir hakikat-i mukarrere olsun. | |
| Müstekar | Kararlı, yerleşmiş | + | Demek, ona lâyık, daimî, müstekar, zevâlsiz, müstemir, mükemmel, muhteşem umurlar üzerinde duruyor. |
| Takarrur | Kararlaşma, yerleşme, kararlı duruma gelme | Ve arz ve insanın Hâlıkı ve Rabbi olan Mutasarrıf-ı Hakîmin mezkûr adaleti, hikmeti, rahmeti, saltanatı takarrur edebilsin. | |
| Takrir | Kararlaştırma; bildirme | Te'yid için takrir, tahkik, tekrir lâzımdır. | |
| Kaf-Ra-Sad (1) | |||
| Kurs | Gök cisimlerinin yerden görünen dâire şeklindeki yüzeyi | Şuââtı içinde güneş yüzünde Risale-i Nur naşirinin sureti temessül edip, aynen güneşin kursunda görünüyor. | |
| Kaf-Ra-Dad (3) | + | ||
| İnkıraz | Sönme, yıkılma | Zaman-ı sâlifte, yani galebe-i vahşet vaktinde âlemde hükümfermâ, vahşetin mahsulü ve tedennî ve inkırazın mahkûmu olan kuvvet ve cebrin saltanatı idi. | |
| Karz | Borç | + | Evet, vücub-u zekât ve hurmet-i ribâ, karz-ı hasen şerâit-i sulhiyedir. |
| Takriz | Övücü yazı | ...Nurun bir kısım has ve hâlis şakirtlerinin ve merhum Hasan Feyzi ve şehid Hafız Ali tarzında yazdıkları takrizleriyle... | |
| Kaf-Ra-Ayn (3) | + | ||
| Kar' | Vurma | Evet kasemat-ı Kur’aniye , nevm-i gaflette dalanlara kar’u’l-asâdır. | |
| Karia | Sure adı | + | Rumuzat-ı Semaniye tabloları |
| Kur'a/Kura | Çekiliş | On beş müslim, on beş gayr-ı müslim farz edilerek, birbiri ardına dizilince bunlara yapılacak her kur'ada gayr-ı müslime isabet etmesi matluptur. | |
| Kaf-Ra-Mim-Ze (1) | |||
| Kırmızı | Renk | Kırmızı boya vursak kırmızı, yeşil boyasak yeşil gösterir. | |
| Kaf-Ra-Nun (9) | + | ||
| Akran | Yaş veya rütbece eş | İhtiyarlık sırrıyla, hemen ekseriyet-i mutlaka ile, akran ve ahbabım ve akaribimden yalnız ve garip kaldım. | |
| İktiran | İki şeyin aynı anda gelmesi | Esbab-ı zâhiriyeyi perestiş edenleri aldatan, iki şeyin beraber gelmesi veya bulunmasıdır ki, iktiran tabir edilir, birbirine illet zannetmeleridir. | |
| Karain | Karineler | ||
| Karin/Karîn | Yakın | + | Bazan birtek tevâfuk, bazı karâinle delâlet hükmüne geçer. |
| Karine | İpucu, maksadı gösteren işaret | Hem madem mânâ-yı mecazî ile ve mefhum-u işârînin murad olmasına bir zayıf karine ve bir gizli emare ve birtek münasebet kâfi geliyor. | |
| Karn | Asır, devir; boynuz | + | ...her karnda, hatta her baharda rûy-i zeminde yüz binler ordu-misâl zevi'l-hayatın envâlarını ve tâifelerini îcad eden bir Zât-ı Kadîr-i Alîm... |
| Kurun | Karnlar | Eğer vakti taayyün etseydi, bütün kurun-u ûlâ ve vustâ gaflet-i mutlakaya dalacak idiler ve kurun-u uhrâ dehşette kalacaktı. | |
| Mukarenet | Yakınlık, bitişiklik | Gafletten neş'et eden dalâlet, pek garip ve aciptir. Mukareneti, illiyete kalb eder. | |
| Mukarin | Yakın, bitişik | Nasıl ki zâhir nazarda dağların daire-i ufkunda semânın etekleri muttasıl ve mukarin görünür. | |
| Kaf-Ra-Ye (1) | + | ||
| Karye | Yerleşim yeri | + | Hem bu Tahir'in yüzünden bugünden itibaren Atabey'de, İslâmköyü, Sav köyü, Kuleönü karyeleri gibi Nurs karyesine arkadaş olup umum manevî kazancımıza hissedar oldu. |
| Kaf-Ze-Ha (1) | |||
| Kuzah/Kuzeh (Kavs-i Kuzeh) | Renk renk çizgiler (Gökkuşağı) | ...garbın kab-ı kavseyni olan kâbe-i saadetinin tâk-ı muallâsının kavs-ı kuzahının elvan-ı seb'asının lâcivert levninin timsali,... | |
| Kaf-Sin-Sin (1) | + | ||
| Kıssis | Keşiş | + | Hem Yehudun meşhur ulemasından ve Nasârânın meşhur kıssislerinden, kütüb-ü sabıkada evsâf-ı Muhammediyeyi (a.s.m.) gördükten sonra inadı terk edip imana gelenler, evsâfını Tevrat ve İncil'de göstermişler,... |
| Kaf-Sin-Mim (7) | + | ||
| Aksam | Kısımlar; yeminler | Demek, huriler Cennetin aksâm-ı ziynetinden yetmiş tarzını, birtek cinsten olmadığından birbirini setretmeyecek surette giydikleri gibi,... | |
| İnkısam | Bölünme | Yoksa, tefrik ve inkısam, bir bölük bir bölüğe karşı rekabet etsin, bir tabur bir tabura karşı muhasamet etsin, bir fırka bir fırkanın aksine hareket etsin değildir. | |
| Kasem | Yemin | + | Bu sırr-ı mânevî-i dua-yı Nebevî ile, Ebu Hüreyre kasem eder: "Ondan sonra hiçbir şey unutmadım." |
| Kısm/Kısım | Bölüm | Şu remizlerin esası, ilm-i cifrin mühim bir düsturu ve ulûm-u hafiyenin mühim bir anahtarı ve bir kısım esrar-ı gaybiye-i Kur'âniyenin mühim bir miftahı olan tevafuktur. | |
| Kısmet | Nasip, hisse | + | Şayet size münasip olmayan bir erkek kısmet olsa, siz kısmetinize razı olunuz ve kanaat ediniz. |
| Münkasım | Bölünmüş | Bence kuvvet kanunda olmalı, yoksa istibdat münkasım olmuş olur. | |
| Taksim | Bölüştürme | Bir işte mehâsin ve şeref hasıl oldukça, havassa peşkeş edilir, seyyiat olsa, avama taksim edilir. | |
| Kaf-Sin-Vav (3) | + | ||
| Kasavet | Kalp katılığı, tasa | ...zâviye-i vahşette hâmid olan bir kavimdeki kasavet-i vahşiyeyi ihmad ve hissiyat-ı dakikayı tehyiç,... | |
| Kasî/Kasi/Kâsî (Kasiye) | Katı | + | ...kasî kalbime, âsi ruhuma, gafil aklıma, mağrur vicdanıma, sakîm düşünceme tak diye bir tokmak vuruldu. |
| Kasvet | İç sıkıntısı | + | ...bu kasvetli ve karanlıklı ve kâbuslu günlerimizde kat'î bir ümitle yaşatan... |
| Kaf-Şın-Ra (1) | |||
| Kışr/Kışır | Kabul | Lüb, kışrın zararına kuvvetleşir. | |
| Kaf-Şın-Ayn (1) | |||
| İnkışa' | Manilerin kaybolup havanın açması | Dedim: -Asya'da, âlem-i İslâm'da üç nur, birbiri arka sıra inkişafa başlıyor, sizde birbiri üstünde üç zulmet inkişa'a başlayacaktır. | |
| Kaf-Sad-Dal (8) | + | ||
| İktisat/İktisad | Tutum, itidal | İktisat eden, maişetçe aile belâsını çekmez | |
| Kasaid | Kasideler | ...hem zafer veya harbe ve ulvî fedakârlıklara sevk etmek için teşvikkârâne kasâid-i vataniyeye nisbeti gibidir. | |
| Kaside | 7 veya daha fazla beyitli şiir | Hem nasıl ki, şu insan gayet mânidar bir mektub-u Rabbânîdir, muntazam bir kaside-i kaderdir. | |
| Kasd/Kast/Kasıd/Kasıt | Niyet, bilerek yapma, amaç | + | İşte kâinatta bir nizam-ı ekmel-i kasdî var. |
| Makasıd | Maksadlar | Ve o ulvî makàsıdını sair zîşuurlara bildirmekle kemâlâtını izhar etmek için birisini muallim tayin edecektir. | |
| Maksad/Maksat | Amaç | Zira, ittihad, uhuvvet, itaat, muhabbet ve ilâ-yı kelimetullah, dünyanın en mukaddes cemiyetinin maksadıdır. | |
| Maksud | Kastedilen, amaçlanan; Esma | Çağırırım: Yâ Hak, yâ Mevcud, yâ Hayy, yâ Mâbud, Yâ Hakîm, yâ Maksud, yâ Rahîm, yâ Vedûd! | |
| Muktesit/Muktesid | İktisatlı | + | İşte o sahrâda rast geldiğim o muktesit ihtiyarı benden daha aziz, daha yüksek, daha civanmert gördüm. |
| Kaf-Sad-Ra (5) | + | ||
| İktisar | Kısaltma | Eğer muamelât ve muhaverat ve âlet olan ilimlerde isen, vefa ve ihtisar ve selâmet ve selâset ve tabiîliği tekeffül eden ve sadeliğiyle cemâl-i zâtiyeyi gösteren üslûb-u mücerrede iktisar et. | |
| Kasır/Kasr | Saray | + | ...şu muhteşem burçlar sahibi müzeyyen kasırlar hükmünde olan semâvât dahi zîşuur ve zevi'l-idrak mahlûklarla doludur. |
| Kâsır/Kasır | Kısa | + | Ve elin onu icad etmekten kasırdır. |
| Kusûr/Kusur | Kasırlar, Saraylar; Hata | Elbette sadık bir hads ile ve kat’î bir yakîn ile hükmolunur ki şu kusûr-u semaviye ve şu buruc-u sâmiyenin dahi kendilerine münasip zîhayat, zîşuur sekeneleri vardır. | |
| Taksir | Kusur | Hem nefs-i insaniyenin enâniyetini tahrik edip, tâ ki nefis kendini avukat gibi müdafaa etsin, adeta taksirattan takdis etsin. | |
| Kaf-Sad-Sad (2) | + | ||
| Kasas | Sure adı; anlatma, hikaye etme | + | Hem Yunus, hem Yusuf, hem Ra'd, hem Hicr, hem Şuârâ, hem Kasas, hem Lokman sûrelerinin başlarında bulunan... |
| Kısas | Kıssalar | + | |
| Kısâs/Kısas | Ödeşme | Hızır Bey Çelebi; bu koca şanlı Padişah-ı maznûna, haksız el kestirdiği için, kendisinin de kısasa tâbi olduğunu ve elinin kesileceğini bildirir. | |
| Kıssa | Ders veren hikaye | Pûşide olmasın, Sevr ve Hûtun kısas-ı meşhuresi, İslâmiyetin dahîl ve tufeylîsidir. | |
| Kaf-Sad-Vav (1) | + | ||
| Aksa/Aksâ | En uzak | Ve insanın gaye-i aksâsı, o ubûdiyete ulûm ve kemâlâtla yetişmektir. | |
| Kaf-Dad-Be (1) | + | ||
| Kadib/Kadîb (Kadib-i Hadid) | İnce dal (Kılıç) | İşte şu âyet gösteriyor ki, "Sahibü's-seyf ve cihada memur bir Peygamber gelecektir." "Kadîb-i hadîd" kılıç demektir. | |
| Kaf-Dad-Ye (7) | + | ||
| İktiza | Gerektirme | Hem ehemmiyetsizliği, belki çirkinliği iktiza eden kesret-i mutlaka dahi, kemâl-i hüsn-ü san'at içinde görünüyor. | |
| Kadı/Kâdı | Hakim | + | Şu mu'cize-i ekberi Allâme-i Mağrib Kadı İyaz'ın Şifâ-i Şerif'ine havale ediyoruz. |
| Kaza | Küçük yerleşim yeri; kadının görevi, davayı hükme bağlama | Çok rahatsız ve ihtiyar olması sebebiyle kaza tabipliğinden aldığı bir raporu nazar-ı itibara alınmayarak, mutlaka mahkemede bulunması isteniyordu./Çünkü, Fetvânın kazadan farkı, mevzuu âmmdır, gayr-ı muayyendir; hem mülzim değil. | |
| Kaziye/Kaziyye | Hüküm cümlesi | Kaziye-i mutlaka, bazan külliye; ve kaziye-i vaktiye-i münteşire, bazan daime sûretinde görünür. | |
| Mukteza | Durumun gereği | Ulûhiyet, mukteza-yı hikmet olarak tezahür istemesine mukabil, en âzamî bir derecede zât-ı Ahmediye (a.s.m.) dinindeki âzamî ubûdiyetiyle en parlak bir derecede göstermiştir. | |
| Muktazi/Muktezi | Gerektiren | Muktazi mevcuttur. Fâil muktedirdir. Mahal kâbildir. Mâni yoktur. | |
| Takaza | Zorlama, istek, başa kakma | Amma çirkinlik ve kusurun dahi halk ve icad cihetleri yine Hâlık'a raci' olmakla beraber; takazâ, yani sual ve mes'uliyet ise abde raci'dir. | |
| Kaf-Tı-Be (2) | |||
| Aktab | Kutuplar | Umum müçtehidîn değil; belki Ebu Hanife, Malik, Şâfiî, Ahmed ibni Hanbel şahların, aktabların fevkindedirler. | |
| Kutb/Kutub/Kutup | Büyük evliya; Uç | Fakat hususî faziletlerde Şâh-ı Geylânî gibi bazı harika kutuplar, bir cihette daha parlak makama sahiptirler. | |
| Kaf-Tı-Ra (7) | + | ||
| Aktar | Kuturlar, her tarafı | + | ...seni yapmak için kâinatı ve anâsırı ince elekle eleyip hassas ölçülerle aktâr-ı âlemden senin vücudundaki maddeleri toplamak lâzım gelir. |
| Katarat | Katreler | Demek o parlayan kataratlar, zuhuruyla ve gelmeleriyle güneşin vücudunu gösterdikleri gibi; guruplarıyla, zevâlleriyle güneşin bekàsını ve devamını ve birliğini gösteriyorlar. | |
| Katran | Ardıç ağacı | Barla Yaylası, Tepelice, Çam, Katran, Karakavağın Bir Meyvesi olup Sözler mecmuasına yazıldığı için buraya yazılmamıştır. | |
| Katre | Damla | Meselâ, Zühre namıyla nakışlı bir çiçek ve kamere âşık hayatlı bir Katre ve güneşe bakan safvetli bir Reşha'yı farz ediyoruz ki, herbirisinin bir şuuru, bir kemâli var ve o kemâle bir iştiyakı bulunuyor. | |
| Kıtr | Bakır | + | Âyette nuhas "kıtr" ile tabir edilmiş. |
| Kutr/Kutur | Dairenin çapı | Demek, merkeze kadar nısf-ı kutr-u arz, altı bin küsûr kilometre olduğundan, iki yüz bin derece-i harareti câmi, yani iki yüz defa ateş-i dünyevîden şedit ve rivayet-i hadîse muvafık bir ateş bulunuyor. | |
| Takattur/Tekattur | Damla damla olma | Akla nüfuz ettiği gibi, vicdana da takattur eder. | |
| Kaf-Tı-Ayn (11) | + | ||
| İnkıta' | Kesilme | Eğer o intisap kesilse, o şey, bütün eşyadan dahi inkıta' eder, cirmi kadar bir küçüklüğe sığışır. | |
| Kat' | Kesme | Hadsiz fevâid-i uhreviyeden ve kemâlât-ı insaniyeden kat-ı nazar, yalnız şu dağdağalı hayat-ı dünyeviyeye ait cüz'î bir faidesi şudur ki: | |
| Kat'an/Katan | Kesin olarak | Sâniin hikmeti ve ef'âlindeki adem-i abesiyet ve kâinattaki en hasis ve en kalîl şeyde nizamın müraatı ve adem-i ihmali ve nev-i beşerin mürşide olan ihtiyac-ı zarurîsi, nev-i beşerde vücud-u nübüvvet, kat'an istilzam ederler. | |
| Kâtı'/Katı' (Katıa/Kâtıa) | Kesen | + | O Kur'ân-ı cami'in nusus ve vücuhundan ve işarat ve rümuzundan çıkan Şeriat-ı Kübrâ-yı İslâmiyenin kemâl-i intizamı ve muvazeneti ve hüsn-ü tenasübü ve resaneti, cerh edilmez bir şahid-i âdil, şüphe getirmez bir burhan-ı kàtı'dır. |
| Kati/Kat'i/Katî/Kat'î (Kat'iyyen) | Kesin | Hem kat'iyyen bil ki; Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın iki âli var. | |
| Kıta/Kıt'a | Büyük kara parçası; şiirde 2 veya 4 satırlık bölüm | Azametli Bahtsız Bir Kıt'anın, Şanlı Tali'siz Bir Devletin, Değerli Sahipsiz Bir Kavmin Reçetesi Veyahut BEDİÜZZAMAN'IN MÜNÂZARAT'I | |
| Makta' | Kesilme yeri | Bahirden bahre malik ve nehirlerden, arzın makta' ve müntehâsına kadar malik ola... | |
| Mukattaa | Kesik, kesintili | Burada, hurûf-u Kur'ân'ın, hususan sûrelerin başlarındaki mukattaât-ı hurûfun hâsiyetlerine ve fezâillerine ve tesirât-ı maddiyelerine dâir vürûd eden hadisleri,... | |
| Münkatı' | Kesilmiş | Feda ettiği hayatı, sekerâtı tatmadığından, gayr-ı münkatı' ve bâki görüyor; yalnız, daha nezih olarak buluyor. | |
| Tekatu' | Kesişme | İşte, o iki dairenin tekatu' noktasına, "baş" mânâsına "re's," diğerine "kuyruk" mânâsına "zeneb" demişler. | |
| Takti' | Kesme | Bu harflerin takti'i, müsemmânın vahid-i itibarî olup, terkib-i mezcî olmadığına işarettir. | |
| Kaf-Tı-Fe (1) | + | ||
| Katuf | Yavaş yürüyüşlü hayvan | Halbuki, Ebu Talha'nın atı, katuf tabir edilen, yürüyüşsüz kısmındandı. | |
| Kaf-Tı-Mim-Ra (1) | + | ||
| Kıtmir | Çekirdek zarı; Ashab-ı Kehf'in köpeği | + | Meselâ, Sûre-i Kehf'te وَثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ kelimesi altında yapraklar delinse, Sûre-i Fâtır'daki قِطْمِيرٍ kelimesi az bir inhirafla görünecek ve o kelbin ismi de anlaşılacak. |
| Kaf-Ayn-Dal (6) | + | ||
| Kaide | Prensip; taban | Bu "iltifat" ile tesmiye edilen bir kaidedir. | |
| Kavaid | Kaideler | + | ...müfessirînin beyan ettikleri mânâlar, kavaid-i Arabiyeye ve usul-ü nahve ve usul-ü dine muhalif olmamak şartıyla, o mânâlar, o kelâmdan bizzat muraddır, maksuddur. |
| Kuud | Namazda oturuş | + | Halbuki, yalnız kıyam ve yarı kuudda mukarenet vardır. |
| Mütekaid | Emekli | ...daha parlak devam edip bu âciz, zaif, mütekaid Said bedeline binler muktedir, kuvvetli vazifeperver Saidler olursunuz. | |
| Tekaüd | Emekli olma | 25 seneye karib burada müftülük yaptım. Üç sene evvel tekaüd oldum. | |
| Zilkade | Hicri 11. ay | ...veyahut İsm-i Âzamın altı nurundan altıncı nuru olan Kayyûm isminin bir cilve-i âzamı, Zilkade ayında aklıma göründü. | |
| Kaf-Ayn-Ra (1) | + | ||
| Ka'r/Kar | Dip | Bu sırada coşan deryanın ka'rından, sahil-i beyana bahâ takdir edilemeyen cevahir geliyordu. | |
| Kaf-Fe-Sad (1) | |||
| Kafes | Çubuklu hapis bölmesi | Şu masnuat adedince hakikatin şuâını gösteren hadsiz delikli ve kafesli şu pencereyi neyle kapatabilirsin? | |
| Kaf-Fe-Lam (1) | + | ||
| Kafile | Seyahat gurubu | Yolda giderken sizin bir kàfilenizi gördüm. Kàfileniz yarın filân vakitte gelecek. | |
| Kaf-Fe-Vav (2) | + | ||
| Kafa | Baş | ...Yeni Said kafasıyla cevap veremiyorum. | |
| Kafiye | Şiirde satır sonu ses uyumu | Hattâ bir nükte-i zarafet için veya kafiyenin hatırı için, çok edip, edepte edepsizlik etmeye şimdiden başlamışlardır. | |
| Kaf-Lam-Be (8) | + | ||
| İnkılap/İnkılab | Devrim, dönüşme | Daire-i imkânda ve kâinatın sergüzeştine ait inkılâplarda ve emanet-i kübrayı ve hilâfet-i arziyeyi omuzuna alan nev-i beşerin şekavet ve saadet-i ebediyeye medar olan vazifesine dair en ehemmiyetli, en büyük, en dehşetli meselelerinden, en azametlilerini ders vermek... | |
| Kalıp/Kalıb | Biçimlendirme aracı | ...o vakit senin vücudundaki bir hüceyre-i bedenden tut, birbiri içinde daireler misilli, binler mürekkepler adedince tabiat kalıplarının bulunması lâzım gelir. | |
| Kalp/Kalb | Yürek | + | Her insanda bir kalp var. Bir kalp ise, hem dâirede, hem hâriçte olamaz. |
| Kulub | Kalpler | + | Mahbub-u kulûb, muallim-i ukul, mürebbi-i nüfus, sultan-ı ervah oldu. |
| Kulp | Tutma sapı | Sebepsiz, sırf bazı garazkârların keyfi için Risale-i Nur naşirlerine bir kulp takıp mahkemelerde süründürmek ve belki mahvetmek için... | |
| Mükallib | Döndüren | ... Mükallib-ül Leyli ve-n Nehar'dan başka hiçbir şeyin ve kimsenin ne haddidir, ne de kuvveti dâhilindedir. | |
| Münkalib | Dönen/Dönmüş | + | Harekâtınız bu inkılâpta ilâç gibiydi ki, fazla olsa zehre münkalip olur. |
| Takallüb/Tekallüb | Değişim, dönüşüm | + | İşte bu faaliyet-i hakîmiyeden anlaşılır ki, zamanın seyliyle beraber gelip geçen eşya-yı seyyâleden ve geçen günlerden, senelerden, asırlardan, leyl ve neharın takallübü ile pek çok mensucat-ı gaybiye ve uhreviye yapılmaktadır. |
| Kaf-Lam-Dal (5) | + | ||
| Kılade | Gerdanlık | İnsandan ta zerreye, hem ondan tâ o şemse olan iki mesafe, birbirine müsâvî. Kılâde-i hilkatte, bir cevher-i feridmiş. | |
| Mekalid | Anahtarlar | + | Zira Kur'ân-ı Mübîn, ona mekalid-i inkıyadı teslim eden öyle akıl ve naklin tezkiyelerinden pek yüksek ve ganîdir. |
| Mukallid/Mukallit | Taklitçi | Etbâı iltizam edip tâmim etti. Mukallidi taassup edip, o kavlin hıfzı için muhaliflerin hedmine çalıştılar. | |
| Takallüd/Tekallüd | Kuşanma | Hem de İslâmiyeti daima tecellî ve inbisat-ı efkâr nisbetinde hakaiki inkişaf ettiren, yalnız İslâmiyetin hakikat üzerinde olan teessüs ve burhanla takallüdü ve akılla meşvereti ve taht-ı hakikat üstünde bulunması ve ezelden ebede müteselsil olan hikmetin desâtirine mutabakat ve muhâkâtıdır. | |
| Taklid/Taklit | Benzemeye çalışma | Evet, iman-ı taklidî, çabuk şüphelere mağlûp olur. | |
| Kaf-Lam-Sin (1) | |||
| Takallüs | Büzülüp toplanma, geri çekilme | Şu perde-i müstebidane yırtılacak, takallüs edecek. Ben de gelip burada medresemi yapacağım. | |
| Kaf-Lam-Ayn (4) | + | ||
| Kal' | Kökten sökme | Şu cezire-i vâsiada vahşî ve âdetlerine mutaassıp ve inatçı muhtelif akvâmı, ne çabuk âdât ve ahlâk-ı seyyie-i vahşiyânelerini def'aten kal' ve ref' ederek, bütün ahlâk-ı hasene ile teçhiz edip bütün âleme muallim ve medenî ümeme üstad eyledi. | |
| Kal'a/Kale | Savunma binası | Ankara'nın eskimiş kal'asının başına çıktım. | |
| Kalay | Bir metal | Hem insanın azaları üzerindeki maddî-manevî tabiatın kir ve pasını giderip kalaylattıracak şey, yine ancak ibadettir. | |
| Takla | Yuvarlanma | ...kamyon müthiş sadmelerle üç takla, yirmi beş otuz metreden aşağıya yuvarlandık. | |
| Kaf-Lam-Kaf (1) | |||
| Kalak | Can sıkıntısı, keder | Nefis daima ıztıraplar, kalâklar içinde evhamdan kurtulup tevekküle yanaşmıyor. | |
| Kaf-Lam-Kaf-Lam (1) | |||
| Kalkale | Tecvidde bazı harfleri sakin olduğundan harfin harekesini hissettirmek | Sûrelerin başında mezkûr olan huruf, hurufâtın aksâm-ı malûmesi olan mechûre, mehmûse, şedîde, rahve, zelâka, kalkale gibi aksâm-ı kesiresinden, herbir kısmından nısfını almıştır. | |
| Kaf-Lam-Lam (7) | + | ||
| Ekall (Ekalliyet, Laekal) | Daha az(ı) (Azınlık, en azından) | + | Nazar-ı Şâri'de ekall, eksere tâbidir. |
| İstiklal | Bağımsızlık | Evet, istiklâl, ulûhiyetin hâsse-i zâtiyesidir. Ve lâzıme-i zaruriyesidir. | |
| Kalil | Az | + | Hayr-ı kesir için şerr-i kalil kabul edilir. |
| Kıllet | Azlık | Hayvanatın kemiyetçe kesreti; ve insanın, hayvanata nisbeten kılleti malûm... | |
| Kule | İnce uzun yapı | Bana yüksek bir kule yap; semâvâtın halini rasat edip bakacağım: | |
| Müstakil | Başlı başına | Fakat, Otuz Üçüncü Söz müstakil değil, belki otuz üç adet Mektubattan ibarettir. | |
| Taklil | Azaltma,hafifletme | ...ve رَبِّكَ'deki îmâ-i rahmet, umumen taklili göstermekle, azabı nihayet derecede ta'zîm ve tehvil eder. | |
| Kaf-Lam-Mim (3) | + | ||
| Aklam | Kalemler | + | Ulemanın midâd-ı aklâmı, şühedanın kanından mübecceldir |
| İklim | Hava durumları etkisi; diyar, ülke | ...zeminin küçük mikyasta eskiden beri yedi iklimi,... | |
| Kalem | Yazma aleti | + | Sizin kalemleriniz ise, o şahs-ı mânevînin parmaklarıdır. |
| Kaf-Lam-Nun-Sin (1) | |||
| Kalensüve/Kalensüvet | Şapka, baş giysisi | ...hattâ kalensüvetini başkasının başında gördüğü zaman, onu kendisidir diye zanneden meşhur Hebenneka'dan daha ahmaktır. | |
| Kaf-Mim-Ra (3) | + | ||
| Kamer | Ay | + | Halbuki, şu zât öyle bir Sultanın ahbârını söylüyor ki, memleketinde Kamer, bir sinek gibi, bir pervane etrafında döner. |
| Kumar | Haram olan şans oyunu | Yarı malını, bin adam iştirak eden bir piyango kumarına atarsın. | |
| Kumru | Bir kuş | ... o kışır ve kabuk, feza-yı melekûtta kamer gibi cevelan eden bir kumrunun üstünden inşikak etmiş olduğunu bilsin. | |
| Kaf-Mim-Sin (1) | |||
| Kamus | Sözlük | Ben de bunun aksine olarak, her mânâya kaç kelime kullanıldığını gösterir bir kâmus vücuda getirmek merakına düştüm | |
| Kaf-Mim-Şın (1) | |||
| Kumaş | Dokunmuş şey | Ta mahsus güzel bir kumaştan kendine bir kat libas satın alsın. | |
| Kaf-Mim-Tı-Ra (1) | + | ||
| Kamtarir | Çatık/asık suratlı | + (Uzun ve sıkıcı gün anlamında) | Eğer size ekşi gelirse, yüzünüzü ekşitip abûs, kamtarîr olmayınız. |
| Kaf-Nun-Dal-Lam (2) | |||
| Kanadil | Kandiller | Güya o pek büyük ve pek çok kütle-i nâriyelerin ve gayet çok kanâdil-i nuriyelerin buhar kazanı ise, harareti tükenmez bir Cehennemdir ki, onlara nursuz hararet veriyor. | |
| Kandil | Mum | ...güneşi büyük bir elektrik lâmbası, kameri kandil, ve yıldızları mumlar meyveleriyle yaldızlar, elektrikler. | |
| Kaf-Nun-Tı-Ra (4) | + | ||
| Kanatir | Kıntarlar/Kantar(a)lar | ...ve sonra felsefecilerin yaptığı gibi, her bir sebebe de bir kanatir-i mukantara (yani birer pay yığını) vereceksin. | |
| Kantar | Tartı | + (Çok fazla mal (kıntar) olarak) | Kantarlarla ehval ve mehavifi ruhlarına yüklüyorlar. |
| Kantara | Köprü | zekât da İslâmın kantarası, yani köprüsüdür. | |
| Mukantar (Mukantara) | Öbek öbek bir araya getirilmiş; kemerli | + | ...ve sonra felsefecilerin yaptığı gibi, her bir sebebe de bir kanatir-i mukantara (yani birer pay yığını) vereceksin. |
| Kaf-Nun-Ayn (4) | + | ||
| İkna' | Kabul etme/ettirme | İşte bu altı meseleyi, birer birer aklı ikna edecek muhtasar bir tarzda beyan edeceğiz. | |
| Kanaat | İnanıp kabul etme; neticeye rıza, yetinme | Kanaat ettiğinden, balı insanlara emr-i İlâhî ile ihsan eder, yedirir. | |
| Kani' | Kanaat sahibi | + | Kalbime gelen bir ihtarla keyfiyet-i intişarı düşündüm ve şu hakikatleri hissettim, hattâ kani oldum: |
| Mukni' | İkna olmuş | ...derinden derine, gayet mûnis ve mukni, nihayet ciddî ve ulvî ve burhanla mücehhez bir sadâ-yı semâvî işiteceksin ki,... | |
| Kaf-Nun-Nun (3) | |||
| Kanun | Yasa | Kanun namına, devlet namına der, her işi yapar, her şeye karşı dayanır. | |
| Kavanin | Kanunlar | Suâl: Nedir şu tabiat, kavânin, kuva ki, onlarla kendilerini aldatıyorlar? | |
| Mukannen | Bir kanuna tabi, tertip üzere | ...ve bir dirhem kemik gibi birtek çekirdekten yapılan binlerle okka taamların, vakti vaktine, mukannen bir surette, hiçbirini unutmayarak ve şaşırmayarak,... | |
| Kaf-He-Ra (3) | + | ||
| Kahhar | Hakimiyet sahibi Allah (Esma) | + | Kahhar bir el ile, cennetiniz ve mahbubunuz olan dünyadan tard edilip ebedî zulümata çabuk atılacaksınız. |
| Kahır/Kahr | Mahvetme | Evet, kahır ve cebirle zahirî bir hâkimiyet, sathî bir tahakküm, kısa bir zamanda ibka edilebilir. | |
| Kâhir/Kahir | Baskın; Üstün olan Allah (Esma) | + | ...bu derece bâhir bir hikmet, bu derece zahir bir inâyet ve bu derece kahir bir adalet ve bu derece vâsi bir merhametin âsârını gösteren Mâlikü'l-Mülk-i Zülcelâlin... |
| Kaf-He-Kaf-He (1) | |||
| Kahkaha | Sesli gülme | Bu Nurları bulduktan sonra istikbalimi gördükçe kahkahayla gülüyorum, ferah oluyorum ve müferrah oluyorum. | |
| Kaf-He-Vav (1) | |||
| Kahve (Kahvehane) | Bir içecek | Ve hamalların umum yerlerini ve kahvelerini gezdim. | |
| Kaf-Vav-Be (1) | + | ||
| Ka'b/Kab (Ka'b-ı Kavseyn) | Yay kabzası ile uzu arası mesafe (İmkan ve vücub ortası mertebe) | + | Tâ, daire-i âzamiyesinin ünvanı olan Arş-ı Âzamına girecek, tâ Kab-ı Kavseyne, yani imkân ve vücub ortasında Kab-ı Kavseyn ile işaret olunan makama girecek ... |
| Kaf-Vav-Te (1) | + | ||
| Kut | Yaşatacak gıda | Bir kısmı ruhlara kut, fikirlere kuvvet verici hakikatlerdir ki, tekerrür ettikçe güneşin ziyası gibi, ruhlara, fikirlere hayat verir. | |
| Kaf-Vav-Dal (3) | |||
| İnkıyad/İnkiyad | Boyun eğme | O teveccüh ise, inkıyadı tesis, o inkıyad dahi nizam-ı ekmele îsal eder. | |
| Kavvad | Günah aracısı | Adi bir kavvad nerede, kütüphane-i İlâhînin mütefennin bir nâzırı nerede? | |
| Münkad | Boyun eğen | ...herşey, her anda, her şe'nde, her şeyinde Ona muhtaç ve rububiyetine münkad olduğunu ilâm etmekle gafleti dağıtıp... | |
| Kaf-Vav-Zel (1) | |||
| İnkaz | Kurtarma | Sarsar-ı ilhaddan inkaz eden,/Şû'le-i Hûd-u hidâyettir sözün. | |
| Kaf-Vav-Sin (3) | + | ||
| Kavs/Kavis (Kavseyn) | Yay, eğri; parantez | + | İşaret ettiğim iki kavs içerisinde bulunan kısım, Yirmi Yedinci Mektubun Dördüncü Zeylinde yazılacak. |
| Mukavves | Kavis şeklini almış | O mukavves kıl nerede? Hilâl olmuş kamer nerede? | |
| Takavvüs | Kavis şeklini alma | Halbuki gördüğü, kirpiğinin takavvüs etmiş beyaz bir kılı idi. | |
| Kaf-Vav-Fe (1) | |||
| Kıyafet | Elbise | Yirmi senede kaç vilâyetin zabıtaları kıyafetime ilişmedi. | |
| Kaf-Vav-Lam (11) | + | ||
| Akval | Kaviller, söylenenler | + | Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın Sünnet-i Seniyyesinin menbaı üçtür: akvâli, ef'âli, ahvâlidir. |
| Kail/Kâil | Görüşte olma; sözü söyleyen | + | Ehl-i teşeyyu', imanına kàil; Ehl-i Sünnetin ekserîsi imanına kàil değiller. |
| Kal/Kâl (Lisan-ı kâl) | Konuşma | Lisan-ı hal, lisan-ı kalden daha kuvvetli ve tesirli konuşuyor. | |
| Kale/Kâle | Dedi | + | |
| Kalu/Kâlû/Kalü (Kalübela) | (Onlar) dediler (Ruhların söz verdiği vakit) | Müntesipleri, kàlû belâdan dahil olan umum mü'minlerdir. | |
| Kaval | Çoban çalgısı | Kaval tabir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. | |
| Kavl/Kavil | Söz, görüş | + | Kur'ân gibi sahih kavilleri tayip etmek, ancak fehimlerin sekametinden ileri geliyor. |
| Kıl/Kîl/Kıle/Kile/Kîle (Kîl-ü kâl) | Denildi, söz (Dedikodu) | + | Bu üçüncü kaziyede ihtilâfat feveran ederler. Kâl u kîl buna şahittir. |
| Makale | Fikir; görüş bildiren kısa yazı | Bu kitap üç makale ile üç kitap üzerine müretteptir. | |
| Mekal | Söz | ...ve selâmet ve saadetlerine dua ederek hatm-i mekal ediyorum. | |
| Mukavele | Sözleşme, karşılıklı konuşma | Şu mukavele ve mükâlemeden anlaşılıyor ki, İblisin enaniyeti, kibri, melâikeye sirayet etmiştir ve yaptıkları istifsara, bir taifenin itirazı da karışmıştır. | |
| Kaf-Vav-Mim (19) | + | ||
| Akvam | Kavimler | ...Zülkarneyn olan İskender-i Kebirin nübüvvetkârâne irşâdâtıyla akvâm-ı zâlime ile milel-i mazlume ortasında hâil ve gaddarların garetlerine mâni olacak meşhur Sedd-i Çin'in binasını kurduğu gibi; | |
| İkame | (Bir şeyin yerine) yerleştirme, oturtma | El-hubbu fillâh esas-ı merhamet-kârı yerine, el-buğzu fillâh ikame edilmiştir. | |
| İkamet | Oturma | + | Bediüzzaman Said Nursî'nin Kastamonu'da, Sekiz Sene Karakolun Göz Hapsi Altında İkamete Mecbur Edildiği Ev (solda) Ve Karşısında Polis Karakolu |
| İstikamet | Yön; doğru yol üzerinde olma | Siyer-i Seniyyesi kat'î bir surette gösterir ki, her hareketinde istikamet ve itidal üzere gitmiş, ifrat ve tefritten içtinap etmiştir. | |
| Kaim/Kâim (Kaime) | Ayakta duran, varlığını sürdüren (Gözleyici anlamında) | + | Gayet kat'î bir hads ile, belki müşahede ile sabittir ki, ceset ruhla kaimdir. |
| Kamet | Boy-pos; namaz başlama işareti | Ger pencere kamet-i kıymetinden yüksekse, tekebbürle tetâvül edecek, Uzanacak./"Niçin Arapça kamet ediyorsunuz ve gizli ezan okuyorsunuz?" denildi. | |
| Kavm/Kavim | Topluluk | + | Azametli Bahtsız Bir Kıt'anın, Şanlı Tali'siz Bir Devletin, Değerli Sahipsiz Bir Kavmin Reçetesi |
| Kaymakam/Kaim-i makam | İlçe devlet temsilcisi | Sual: Şimdi Ermeniler kaymakam ve vali oluyorlar. Nasıl olur? Cevap: Saatçi ve makineci ve süpürgeci oldukları gibi... | |
| Kayyum | Her şeyin varlığıyla ancak kedisiyle devam edebilen Allah (Esma); (bir şeyin) varlığını sürdürmesini sağlayan | + | Şu kâinattaki ecrâm-ı semâviyenin kıyamları, devamları, bekàları, sırr-ı kayyûmiyetle bağlıdır. |
| Kıvam | En güzel şekil ve oran | Ehl-i ifratın bir kısmı, Araptan sonra İslâmiyetin kıvâmı olan Etraki tadlil ediyorlardı. | |
| Kıyam | Ayakta durma | O dakikada, şu kıyamın, ümmeti irşad için olduğu birden hatırıma geldi. | |
| Kıyamet | Kainatın yıkılıp yeniden dirilmesi | + | Pek çok envâda yevm ve sene gibi, hattâ insanın şahıslarında bir çok kıyâmet-i mükerrere-i nev'iye vardır ki; bir kıyamet-i kübrânın tahakkukunu ihsas ediyor. |
| Kıymet | Değer | Kıymet, Kur'ân'dan tereşşuh eden ve Kur'ân-ı Hakîmin malı olan Risale-i Nur'dadır. | |
| Makam | Mevki, derece | + | Şu âyet-i azîmenin çok hakaik-i azîmesinden bir iki hakikatine İki Makam ile işaret edeceğiz. |
| Mukavemet | Direnç | Zaaf ve acziniz içinde nasıl bir kalb taşıyorsunuz ki, öyle bir Zâtın evâmirine karşı o kalb, kasavetle mukavemet ediyor? | |
| Mukavim | Dayanıklı | Fert tesirat-ı hariciyeye karşı daha az mukavimdir. | |
| Mukim | Yerleşik (Namazı dosdoğru kılan anlamında) | + | Öyleyse, o Sultanın memleketinde daimî mekânlar, sâbit meskenler, daimî ve mukim sakinler bulunmazsa, şu görünen hikmet, inayet, merhamet ve adaletin, kalb ve fikir sahiplerince inkârları lâzım gelir. |
| Müstakim | İstikametli | + | Cemaatin ruhu olan şahs-ı mânevî eğer müstakim olsa, ziyade parlak ve kâmil olur. |
| Takvim | Yaratılış, kıvama getirilme; tarihleri gösteren tablo | + | Eğer hak ve Kur'ân'ı dinlersen, âlâ-yı illiyyîne çıkar, kâinatın bir güzel takvimi olursun. |
| Kaf-Vav-Ye (6) | + | ||
| Kaviy | Kuvvetli; esma | + | ... bir Kadîr-i Mutlak ve Kaviyy-i Mutlak ve Ganiyy-i Mutlak ve Alîm-i Mutlak ve Hayy-ı Kayyûm bir Zâtın vücub-u vücuduna ve vahdetine karşı her taraftan pencereler açar,... |
| Kuvâ/Kuva | Kuvvetler, cihazlar | Nedir şu kavanîn ve kuvâ ki daima onlarla mütedemdimdirler? | |
| Kuvve | Latife, cihaz, duygu | + | Hem Levh-i Mahfuzun, hem âlem-i misâlin iki hücceti ve iki küçücük nümunesi ve iki noktası, insanın başında olan kuvve-i hafıza ve kuvve-i hayaliye, mercimek küçüklüğünde iken,... |
| Kuvvet | Güç | + | ...ve hiçbir cihetle tesadüf ve kör kuvvetin ve sağır tabiatın ve câmid, hedefsiz esbabın karışması yüz derece muhal ve hiçbir vech ile mümkün olmadığını,... |
| Mukavvi | Takviye eden | ...Hazret-i Ali radiyallahu anhın Kaside-i Ercûze ve Celcelûtiyesindeki şiddetli alâkadarlığını murad ettiği bir Varis-i Nebi ve Mukavvi-i Din ve Hâmil-i İsm-i Âzam olan Risale-i Nur ve müellifi olduğunu, ... | |
| Takviye | Güçlendirme | Ve bir noktaya parmak bastıklarından birbirini takviye ediyorlar. | |
| Kaf-Ye-Elif (1) | |||
| Kay' | Kusma, kusmuk | Âlim-i mürşid koyun olmalı, kuş olmamalı. Şu kuzusuna süt, bu yavrusuna kay verir. | |
| Kaf-Ye-Dal (6) | |||
| Kayd/Kayıd/Kayıt | Bağlama, kelepçe | "Her kimden gelse" kaydı ise, hamd masdar olup fâili terk edildiğinden, böyle makamda umumiyeti ifade eder. | |
| Kuyud | Kayıtlar | ...en nihayet bir madde-i kanuniyenin, kuyud-u ihtiraziyeyi nazara almayarak,... | |
| Mukayyed | Kayıtlı, bağlı | Binaenaleyh, milletimiz ya üç veya bir buçuk kayıt ile mukayyeddir. | |
| Mukayyid | Kayıt altına alan | Belki her şeyin dâhili, mutlak sıfatların mazharı olduğu gibi, harici ise, bir mukayyide, yani bir takyid ve tahdide mazhardır. | |
| Takayyüd | Kayıtlanma | İkincisi: Mahiyetinin mübayenetiyle adem-i takayyüd. | |
| Takyid | Kayıtlama | Ta'vik, takyid, men ve müdahale şöyle dursun, belki teshil ve tesri' ve îsâle vesile hükmüne geçer. | |
| Kaf-Ye-Sin (4) | |||
| Kıyas | Karşılaştırma | Gazeteci denilen huteba-i umumî iki kıyas-ı fâsidle milleti bataklığa düşürtmüştür. | |
| Mekayis | Mikyaslar, ölçüler | Belâğatın ukde-i hayatiyesi, tâbir-i diğerle beyanın felsefesi veyahut şiirin hikmeti ise, hariciyatın nevâmisi ve mekayisini temessül etmektir. | |
| Mikyas | Ölçü | Halbuki, Cenâb-ı Hakka bu gibi mikyaslarla bakılamaz. | |
| Mukayese | Karşılaştırma | Evet, Kur'ân, milyonlarca Arabî kitaplarla mukayese edilirse, benzeri bulunamaz. | |
| Kaf-Ye-Lam (1) | + | ||
| Kaylule | Öğle uykusu | Çünkü yarım saat kaylûle, iki saat gece uykusuna muadil gelir. |