Risale:13. Söz (Kur'an Hattı)
Önceki Risale: On İkinci Söz ←Sözler → On Dördüncü Söz: Sonraki Risale
Bu risale hakkında bilgi edinmek için On Üçüncü Söz sayfasına ve bu risaleyi Latin harfleri ile okumak için On Üçüncü Söz okuma sayfasına gidin
اون اوچنجى سوز
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْاٰنِ مَا هُوَ شِفَٓاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنٖينَ
وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ
قرآنِ حكيم ايله فلسفه علومنڭ محصولِ حكمتلرينى، درسِ عبرتلرينى، درجهِٔ علملرينى موازنه ايتمك ايسترسهڭ؛ شو گلهجك سوزلره دقّت ايت!
ايشته قرآنِ معجز البيانڭ بتون كائناتدهكى عاديات ناميله ياد اولنان، خارق العاده و برر معجزهِٔ قدرت اولان موجودات اوستندهكى عادت و الفت پردهسنى كسكين بياناتيله ييرتوب، او حقائقِ عجيبهيى ذىشعوره آچوب، نظرِ عبرتلرينى جلب ايدوب، عقوله توكنمز بر خزينهِٔ علوم آچار.
فلسفه حكمتى ايسه، بتون خارق العاده اولان معجزاتِ قدرتى، عادت پردهسى ايچنده صاقلايوب، جاهلانه و لاقيدانه اوستنده گچر. يالڭز خارق العادهلكدن دوشن و إنتظامِ خلقتدن خروج ايدن و كمالِ فطرتدن سقوط ايدن نادر فردلرى نظرِ دقّته عرض ايدر، اونلرى برر عبرتلى حكمت دييه ذىشعوره تقديم ايدر.
مثلا: أڭ جامع بر معجزهِٔ قدرت اولان إنسانڭ خلقتنى عادى دييوب لاقيدلقله باقار. فقط إنسانڭ كمالِ خلقتندن خروج ايتمش، اوچ آياقلى ياخود ايكى باشلى بر إنسانى بر ولولهِٔ إستغرابله نظرِ عبرته تشهير ايدر.
مثلا: أڭ لطيف و عمومى بر معجزهِٔ رحمت اولان بتون ياورولرڭ خزينهِٔ غيبدن منتظم إعاشهلرينى عادى گوروب، كفران پردهسنى اوستنه چكر. فقط إنتظامدن شذوذ ايتمش، قبيلهسندن جدا اولمش، يالڭز اولارق غربته دوشمش، دڭزڭ آلتنده اولان بر بوجگڭ بر يشيل ياپراقله إعاشهسنى گورور، اوندن تجلّى ايدن لطف و كرمله حاضر باليقجيلرى آغلاتمق ايستر. (حاشيه[1]).
ايشته قرآنِ كريمڭ علم و حكمت و معرفتِ إلٰهيه جهتيله ثروت و غناسى؛ و فلسفهنڭ علم و عبرت و معرفتِ صانع جهتندهكى فقر و إفلاسنى گور، عبرت آل!
ايشته بو سردندر كه: قرآنِ حكيم، نهايتسز پارلاق، يوكسك حقيقتلرى جامع اولديغندن، شعرڭ خيالاتندن مستغنيدر. أوت قرآنِ معجز البيانڭ إعجاز درجهسندهكى كمالِ نظام و إنتظامى و كتابِ كائناتدهكى إنتظاماتِ صنعتى، منتظم اسلوبلريله تفسير ايتدكلرى حالده؛ منظوم اولماديغنڭ ديگر بر سببى ده بودر كه:
آيتلرينڭ هر بر نجمى، وزن قيدى آلتنه گيرميوب تا أكثر آيتلره بر نوع مركز اولسون و قارداشى اولسون و مابيْنلرنده موجود مناسبتِ معنويهيه رابطه اولمق ايچون، او دائرهِٔ محيطه ايچندهكى آيتلره برر خطِّ مناسبت تشكيل ايتسين. گويا سربست هر بر آيتڭ، أكثر آيتلره باقار برر گوزى، متوجّه برر يوزى وار. قرآن ايچنده بيڭلر قرآن بولونور كه، هر بر مشرب صاحبنه بريسنى ويرر. ناصلكه يگرمى بشنجى سوزده بيان ايديلديگى گبى؛ سورهِٔ إخلاص ايچنده اوتوز آلتى سورهِٔ إخلاص مقدارنجه هر برى ذى الأجنحه اولان آلتى جملهنڭ تركيباتندن متشكّل بر خزينهِٔ علمِ توحيد بولونور و تضمّن ايدييور. أوت ناصلكه سماده اولان إنتظامسز ييلديزلرڭ صورةً عدمِ إنتظامى جهتيله هر بر ييلديز، قيد آلتنه گيرميوب هر بريسى أكثر ييلديزلره بر نوع مركز اولارق دائرهِٔ محيطهسندهكى ـ(برر بررـ) هر بر ييلديزه موجودات بينندهكى نسبتِ خفيهيه إشارت اولارق برر خطِّ مناسبت اوزاتيور. گويا هر بر تك ييلديز، نجمِ آيت گبى عموم ييلديزلره باقار برر گوزى، متوجّه برر يوزى واردر.
ايشته إنتظامسزلق ايچنده كمالِ إنتظامى گور، عبرت آل! وَمَا عَلَّمْنَاهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ نڭ بر سرّينى بيل!
هم آيتِ وَمَا يَنْبَغٖى لَهُ سرّينى ده بونڭله آڭلا كه: شعرڭ شأنى؛ كوچك و سونوك حقيقتلرى، بيوك و پارلاق خياللرله سوسلنديروب بگنديرمك ايستر. حالبوكه قرآنڭ حقيقتلرى؛ او قدر بيوك، عالى، پارلاق و رونقداردر كه، أڭ بيوك و پارلاق خيال، او حقيقتلره نسبت ايديلسه؛ غايت كوچك و سونوك قالير. مثلا:
يَوْمَ نَطْوِى السَّمَٓاءَ كَطَىِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ
يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثٖيثًا
اِنْ كَانَتْ اِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَاِذَاهُمْ جَمٖيعٌ لَدَيْنَا مُحْضَرُونَ
گبى حدسز حقيقتلرى بوڭا شاهددر.
قرآنڭ هر بر آيتى، برر نجمِ ثاقب گبى، إعجاز و هدايت نورينى نشر ايله كفرڭ ظلماتنى ناصل طاغيتديغنى گورمك، ذوق ايتمك ايسترسهڭ؛ كندينى او عصرِ جاهليتده و او صحراىِ بدويتده فرض ايت كه، هر شى ظلمتِ جهل و غفلت آلتنده پردهِٔ جمود و طبيعته صاريلمش اولديغى بر آنده، بردن قرآنڭ لسانِ علويهسندن
گبى آيتلرى ايشيت، باق. او ئولمش ويا ياتمش موجوداتِ عالم يُسَبِّحُ صداسيله ايشيدنلرڭ ذهننده ناصل ديريلييورلر، هشيار اولويورلر، قيام ايدوب ذكر ايدييورلر. هم او قراڭلق گوك يوزنده برر جامد آتشپاره اولان ييلديزلر و يردهكى پريشان مخلوقات، تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ صيحهسيله ايشيدنلرڭ نظرنده؛ گوك يوزى بر آغز، بتون ييلديزلر برر كلمهِٔ حكمتنما، برر نورِ حقيقتأدا؛ و أرض بر قفا؛ برّ و بحر برر لسان؛ و بتون حيوانات و نباتات برر كلمهِٔ تسبيحفشان صورتنده عرضِ ديدار ايدر. يوقسه بو زماندن تا او زمانه باقمقله، مذكور ذوقڭ دقائقنى گورهمزسڭ.
أوت او زماندن بَرى نورينى نشر ايدن و مرورِ زمان ايله علومِ متعارفه حكمنه گچن و سائر نيّراتِ إسلاميه ايله پارلايان و قرآنڭ گونشيله گوندوز رنگنى آلان بر وضعيت ايله ياخود سطحى و بسيط بر پردهِٔ الفت ايله باقسهڭ، ألبته هر بر آيتڭ نه قدر طاتلى بر زمزمهِٔ إعجاز ايچنده نه چشيد ظلماتى طاغيتديغنى حقّيله گورهمزسڭ و بر چوق أنواعِ إعجازى ايچنده بو نوعِ إعجازينى ذوق ايدهمزسڭ.
قرآنِ معجز البيانڭ أڭ يوكسك بر درجهِٔ إعجازينه باقمق ايسترسهڭ، شو تمثيلى ديڭله، باق. شويله كه:
غايت يوكسك و غريب و غايتله ياييلمش عجيب بر آغاج فرض ايدهلم كه؛ او آغاج بر پردهِٔ غيب آلتنده، بر طبقهِٔ مستوريت ايچنده صاقلانمش. معلومدر كه: بر آغاجڭ، إنسانڭ أعضالرى گبى؛ اونڭ داللرى، ميوهلرى، ياپراقلرى، چيچكلرى گبى بتون عضولرى آراسنده بر مناسبت، بر تناسب، بر موازنت لازمدر. هر بر جزئى، او آغاجڭ ماهيتنه گوره بر شكل آلير، بر صورت ويريلير. ايشته، هيچ گورونمهين ـ(و حالًا گورونميورـ) او آغاجه دائر برى چيقسه، بر پرده اوستنده اونڭ هر بر أعضاسنه مقابل برر رسم چكسه، برر حدود چيزسه، دالندن ميوهيه، ميوهدن ياپراغه، بر تناسبله بر صورت ترسيم ايتسه و بربرندن نهايتسز اوزاق مبدأ و منتهاسنڭ اورتهسنده عضولرينڭ عين شكل و صورتنى گوسترهجك موافق ترسيماتله طولديرسه؛ ألبته شبهه قالماز كه، او رسّام او غيبى آغاجى غيبآشنا نظريله گورور، إحاطه ايدر، صوڭره تصوير ايدر.
عينًا اونڭ گبى، قرآنِ معجز البيانڭ دخى، حقيقتِ ممكناته دائر ـ(كه او حقيقت؛ دنيانڭ إبتداسندن طوت، تا آخرتڭ أڭ نهايتنه قدر اوزانمش و فرشدن عرشه و ذرّهدن شمسه قدر ياييلمش اولان شجرهِٔ خلقتڭ حقيقتنه دائرـ) بياناتِ فرقانيهسى، او قدر تناسبى محافظه ايتمش و هر بر عضوه و ميوهيه لايق برر صورت ويرمشدر كه؛ بتون محقّقلر، نهايتِ تحقيقنده، قرآنڭ تصويرينه "ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه" دييوب، "طلسمِ كائناتى و معمّاىِ خلقتى كشف و فتح ايدن يالڭز سنسڭ أى قرآنِ حكيم!" ديمشلر.
وَ لِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰى ـ(تمثيلده قصور يوقـ) أسما و صفاتِ إلٰهيهيى، شئون و أفعالِ ربّانيهيى، بر شجرهِٔ طوباءِ نور حكمنده تمثيل ايدهلم كه؛ او شجرهِٔ نورانيهنڭ دائرهِٔ عظمتى، أزلدن أبده اوزانوب گيدييور. حدودِ كبرياسى، غيرِ متناهى فضاىِ إطلاقده ياييلوب إحاطه ايدييور. حدودِ إجراآتى،
يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ
هُوَ الَّذٖى يُصَوِّرُكُمْ فِى الْاَرْحَامِ كَيْفَ يَشَٓاءُ
حدودندن طوت تا
وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمٖينِهٖ
خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ فٖى سِتَّةِ اَيَّامٍ
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ
حدودينه قدر اوزانمش او حقيقتِ نورانيهيى؛ بتون دال و بوداقلريله، غايات و ميوهلريله او قدر تناسبله و بربرينه اويغون، بربرينه لايق، بربرينى قيرميهجق، بربرينڭ حكمنى بوزميهجق، بربرندن توحّش ايتميهجك بر صورتده او حقائقِ أسما و صفاتى و شئون و أفعالى بيان ايتمشدر كه، بتون أهلِ كشف و حقيقت و دائرهِٔ ملكوتده جولان ايدن بتون أصحابِ عرفان و حكمت، او بياناتِ فرقانيهيه قارشى "سبحان اللّٰه" دييوب، "نه قدر طوغرى، نه قدر مطابق، نه قدر گوزل، نه قدر لايق" دييهرك تصديق ايدييورلر.
مثلا: بتون دائرهِٔ إمكان و دائرهِٔ وجوبه باقان، هم او ايكى شجرهِٔ عظيمهنڭ بر تك دالى حكمنده اولان ايمانڭ أركانِ ستّهسى و او أركانڭ بتون دال و بوداقلرى، تا أڭ اينجه ميوه و چيچكلر آرالرنده او قدر بر تناسب گوزهتيلهرك تصوير ايدر و او درجه بر موازنت صورتنده تعريف ايدر و او مرتبه بر تناسب طرزنده إظهار ايدر كه، عقلِ بشر إدراكندن عاجز و حُسننه حيران قالير.
و او ايمان دالنڭ بر بوداغى حكمنده اولان إسلاميتڭ أركانِ خمسهسى آرالرنده و او أركانڭ تا أڭ اينجه تفرّعاتى و أڭ كوچك آدابى و أڭ اوزاق غاياتى و أڭ درين حِكَمِياتى و أڭ جزئى ثمراتنه وارنجهيه قدر آرالرنده حسنِ تناسب و كمالِ مناسبت و تام بر موازنت محافظه ايديلديگنه دليل: او قرآنِ جامعڭ نصوص و وجوهندن و إشارات و رموزندن چيقان شريعتِ كبراىِ إسلاميهنڭ كمالِ إنتظامى و موازنتى و حسنِ تناسبى و رصانتى؛ جرح ايديلمز بر شاهدِ عادل، شبهه گتيرمز بر برهانِ قاطعدر.
ديمك اولويور كه؛ بياناتِ قرآنيه، بشرڭ علمِ جزئيسنه، باخصوص بر امّينڭ علمنه مستند اولاماز. بلكه بر علمِ محيطه إستناد ايدييور و جميع أشيايى بردن گورهبيلير، أزل أبد اورتهسنده بتون حقائقى بر آنده مشاهده ايدر بر ذاتڭ كلاميدر. اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖٓى اَنْزَلَ عَلٰى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا بو حقيقته إشارت ايدر.
اون اوچنجى سوزڭ ايكنجى مقامى
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
(جاذبهدار بر فتنه ايچنده بولونان و داها عقلنى غائب ايتمهين بعض گنجلرله بر محاورهدر.)
بر قسم گنجلر طرفندن شيمديكى آلداتيجى و جاذبهدار لهويات و هوساتڭ هجوملرى قارشيسنده "آخرتمزى نه صورتله قورتارهجغز؟" دييه، رسالهِٔ نوردن مدد ايستديلر. بن ده رسالهِٔ نورڭ شخصِ معنويسى نامنه اونلره ديدم كه:
قبر وار، هيچ كيمسه إنكار ايدهمز. هركس ايستر ايستهمز اورايه گيرهجك. و اورايه گيرمك ايچون ده اوچ طرزده اوچ يولدن باشقه يول يوق.
*برنجى يول: او قبر، أهلِ ايمان ايچون بو دنيادن داها گوزل بر عالمڭ قپوسيدر.
*ايكنجى يول: آخرتى تصديق ايدن، فقط سفاهت و ضلالتده گيدنلره، بر حپسِ أبدى و بتون دوستلرندن بر تجريد ايچنده بر حپسِ منفرد، يالڭز باشنه بر حپس قپوسيدر. اويله گورديگى و إعتقاد ايتديگى و اينانديغى گبى حركت ايتمديگى ايچون اويله معامله گورهجك.
*اوچنجى يول: آخرته اينانميان أهلِ إنكار و ضلالت ايچون بر إعدامِ أبدى قپوسى... يعنى هم كنديسنى، هم بتون سَوْدكلرينى إعدام ايدهجك بر دار آغاجيدر. اويله بيلديگى ايچون، جزاسى اولارق عيننى گورهجك. بو ايكى شق بديهيدر، دليل ايستهمييور، گوز ايله گورونور.
مادام أجل گيزليدر؛ هر وقت ئولوم، باشنى كسمك ايچون گلهبيلييور و گنج إختيار فرقى يوقدر. ألبته دائما گوزى اوڭنده اويله بيوك دهشتلى بر مسئله قارشيسنده بيچاره إنسان؛ او إعدامِ أبدى، او ديبسز، نهايتسز حپسِ منفرددن قورتولمق چارهسنى آرامق و قبر قپوسنى بر عالمِ باقىيه، بر سعادتِ أبديهيه و عالمِ نوره آچيلان بر قپويه كندى حقّنده چويرمك حادثهسى؛ او إنسانڭ دنيا قدر بيوك بر مسئلهسيدر.
بو قطعى حقيقت، بو اوچ يول ايله بولونديغنده و بو اوچ يولڭ ده مذكور اوچ حقيقت ايله اولاجغنى إخبار ايدن يوز يگرمى درت بيڭ مخبرِ صادق، أللرنده نشانهِٔ تصديق اولان معجزهلر بولونان أنبيالر و او أنبيالرڭ خبر ويردكلرى عين خبرلرى، كشف و ذوق و شهود ايله تصديق ايدن و إمضا باصان يوز يگرمى درت ميليون أوليانڭ عين حقيقته شهادتلرى و حدّ و حسابه گلمهين محقّقلرڭ، قطعى دليللريله ـ(او أنبيا و أوليانڭ ويردكلرى عين خبرلرىـ) عقلًا علم اليقين درجهسنده (*[2]) إثبات ايتدكلرى و يوزده طقسان طوقوز إحتمالِ قطعى ايله "إعدام و زندانِ أبديدن قورتولمق و او يولى سعادتِ أبديهيه چويرمك، يالڭز ايمان و إطاعت ايلهدر." دييه إتّفاقًا خبر ويرييورلر.
عجبا يوزده بر إحتمالِ هلاكت بولونان بر تهلكه يولنده گيتمهمك ايچون، بر تك مخبرڭ سوزى نظره آلينسه و اونڭ سوزينى ديڭلهميوب او يولده گيدن آدمڭ، أنديشهِٔ هلاكتدن گلن ألمِ معنوى، اونڭ يمك إشتهاسنى قاچيرديغى حالده؛ بويله يوز بيڭلر صادق و مصدّق مخبرلرڭ يوزده يوز إحتمال ايله، ضلالت و سفاهت گوز اوڭندهكى قبر دار آغاجنه و أبدى حپسِ منفردينه قطعى سبب اولديغنى و ايمان، عبوديت يوزده يوز إحتمال ايله او دار آغاجنى قالديروب، او حپسِ منفردى قپاتوب، شو گوز اوڭندهكى قبرى، بر خزينهِٔ أبديهيه، بر سراىِ سعادته آچيلان بر قپويه چويرييور دييه إخبار ايدن و أمارهلرينى و آثارلرينى گوستردكلرى حالده، بو عجيب و غريب و دهشتلى و عظمتلى مسئله قارشيسنده بولونان بيچاره إنسان و باخصوص مسلمان أگر ايمان و عبوديتى اولمازسه، بتون دنيا سلطنتى و لذّتى بر تك إنسانه ويريلسه؛ عجبا او گوز اوڭندهكى، هر وقت اورايه چاغريلماسنه نوبتنى بكلهين بر إنسانه ويرديگى او أنديشهدن گلن أليم ألمى قالديرهبيلير مى؟ سزدن صورويورم.
مادام إختيارلق، خستهلق، مصيبت و هر طرفده وفياتلر او دهشتلى ألمى دشييورلر و إخطار ايدييورلر. ألبته او أهلِ ضلالت و سفاهت يوز بيڭ لذّتى و ذوقى آلسه ده، ينه او معنوى بر جهنّم قلبنده ياشار و ياقار. فقط پك قالين غفلت سرسملگى موقّةً حسّ ايتديرمز.
مادام أهلِ ايمان و طاعت، گوز اوڭنده گورديگى قبرى بر خزينهِٔ أبديهيه، بر سعادتِ لا يزالىيه كنديسى حقّنده بر قپو اولديغنى و او أزلى مقدّرات پيانقوسندن ميليارلر آلتون و ألماسلرى قزانديرهجق بر بيلت دخى ايمان وثيقهسيله اوڭا چيقمش. هر وقت "گل بيلتڭى آل!" دييه بكلمهسندن درين، أساسلى، حقيقى لذّت و ذوقِ معنوى اويله بر لذّتدر كه؛ أگر تجسّم ايتسه و او چكردك بر آغاج اولسه، او آدمه خصوصى بر جنّت حكمنه گچديگى حالده؛ او ذوق و لذّتِ عظيمهيى ترك ايدوب، گنجلك سائقهسيله، او حدسز ألملر ايله آلوده زهرلى بر باله بڭزهين سفيهانه و هوسكارانه موقّت بر لذّتِ غيرِ مشروعهيى إختيار ايدن، حيواندن يوز درجه آشاغى دوشر.
أجنبى دينسزلرى گبى ده اولاماز. چونكه اونلر، پيغمبرى إنكار ايتسهلر، ديگرلرينى طانيهبيليرلر. پيغمبرلرى بيلمسهلر ده اللّٰهى طانيهبيليرلر. اللّٰهى بيلمسهلر ده كمالاته مدار اولاجق بعض گوزل خصلتلر بولونهبيلير. فقط بر مسلمان؛ هم أنبيايى، هم ربّنى، هم بتون كمالاتى محمّدِ عربى عليه الصلاة والسلام واسطهسيله بيلييور. اونڭ تربيهسنى بيراقان و زنجيرندن چيقان داها هيچ بر پيغمبرى ـ(عسـ) طانيماز و اللّٰهى ده طانيماز. و روحنده كمالاتى محافظه ايدهجك هيچ بر أساساتى بيلهمز. چونكه پيغمبرلرڭ أڭ آخرى و أڭ بيوكلرى و دينى و دعوتى عموم نوعِ بشره باقديغى ايچون و معجزاتجه و دينجه عمومه فائق و بتون نوعِ بشره بتون حقائقده استادلق ايدوب، اون درت عصرده پارلاق بر صورتده إثبات ايدن و نوعِ بشرڭ مدارِ إفتخارى بر ذاتڭ تربيهِٔ أساسيهلرينى و اصولِ ديننى ترك ايدن، ألبته هيچ بر جهتده بر نور، بر كمال بولاماز. سقوطِ مطلقه محكومدر.
ايشته أى حياتِ دنيويهنڭ ذوقنه مبتلا و أنديشهِٔ إستقبال ايله إستقبالنى و حياتنى تأمين ايچون چابالايان بيچارهلر! دنيانڭ لذّتنى، ذوقنى، سعادتنى، راحتنى ايسترسهڭز؛ مشروع دائرهدهكى كيفه إكتفا ايديڭز. او، كيفڭزه كافيدر. خارجنده و غيرِ مشروع دائرهدهكى بر لذّتڭ ايچنده بيڭ ألم اولديغنى سابق بياناتده ألبته آڭلاديڭز.
أگر ماضى، يعنى گچمش زمانڭ حادثاتنى، سينهما ايله حالِ حاضرده گوستردكلرى گبى؛ إستقبالدهكى أحوال دخى، مثلا أللى سنه صوڭرهكى حاللرى بر سينهما ايله گوستريلسه ايدى، أهلِ سفاهت شيمديكى گولدكلرينه يوز بيڭلرجه نفرين و نفرت ايدوب آغلايهجقديلر.
دنيا و آخرتده أبدى و دائمى سرورى ايستهين، ايمان دائرهسندهكى تربيهِٔ محمّديهيى ـ(عصمـ) كندينه رهبر ايتمك گركدر.
بر قاچ بيچاره گنجلره ويريلن بر تنبيه، بر درس، بر إخطاردر
بر گون يانمه پارلاق بر قاچ گنج گلديلر. حيات و گنجلك و هوسات جهتندن گلن تهلكهلردن صاقينمق ايچون تأثيرلى بر إخطار آلمق ايستهين بو گنجلره، بن ده أسكيدن رسالهِٔ نوردن مدد ايستهين گنجلره ديديگم گبى ديدم كه:
سزدهكى گنجلك قطعيًا گيدهجك. أگر سز دائرهِٔ مشروعهده قالمازسهڭز، او گنجلك ضايع اولوب باشڭزه هم دنياده، هم قبرده، هم آخرتده كندى لذّتندن چوق زياده بلالر و ألملر گتيرهجك. أگر تربيهِٔ إسلاميه ايله او گنجلك نعمتنه قارشى بر شكر اولارق عفّت و ناموسليلق و طاعتده صرف ايتسهڭز، او گنجلك معنًا باقى قالاجق و أبدى بر گنجلك قزانماسنه سبب اولاجق.
حيات ايسه، أگر ايمان اولمازسه وياخود عصيان ايله او ايمان تأثير ايتمزسه؛ حيات، ظاهرى و قيصهجق بر ذوق و لذّتله برابر، بيڭلر درجه او ذوق و لذّتدن زياده ألملر، حزنلر، كدرلر ويرر. چونكه إنسانده عقل و فكر اولديغى ايچون، حيوانڭ عكسنه اولارق حاضر زمانله برابر گچمش و گلهجك زمانلرله ده فطرةً علاقهداردر. او زمانلردن دخى هم ألم، هم لذّت آلابيلير. حيوان ايسه، فكرى اولماديغى ايچون، حاضر لذّتنى، گچمشدن گلن حزنلر و گلهجكدن گلن قورقولر، أنديشهلر بوزميور. إنسان ايسه، أگر ضلالت و غفلته دوشمش ايسه، حاضر لذّتنه گچمشدن گلن حزنلر و گلهجكدن گلن أنديشهلر او جزئى لذّتى جدًّا آجيلاشديرييور، بوزويور. خصوصًا غيرِ مشروع ايسه، بتون بتون زهرلى بر بال حكمندهدر. ديمك حيواندن يوز درجه، لذّتِ حيات نقطهسنده آشاغى دوشر.
بلكه أهلِ ضلالتڭ و غفلتڭ حياتى، بلكه وجودى، بلكه كائناتى؛ بولونديغى گوندر. بتون گچمش زمان و كائناتلر، اونڭ ضلالتى نقطهسنده معدومدر، ئولمشدر. عقل علاقهدارلغى ايله اوڭا ظلمتلر، قراڭلقلر ويرييور. گلهجك زمانلر ايسه، إعتقادسزلغى جهتيله ينه معدومدر. و عدمله حاصل اولان أبدى فراقلر، متماديًا اونڭ فكر يوليله حياتنه ظلمتلر ويرييورلر.
أگر ايمان حياته حيات اولسه؛ او وقت هم گچمش، هم گلهجك زمانلر ايمانڭ نوريله ايشيقلانير و وجود بولور. زمانِ حاضر گبى روح و قلبنه ايمان نقطهسنده علوى و معنوى أذواقى و أنوارِ وجوديهيى ويرييور. بو حقيقتڭ، إختيار رسالهسنده يدنجى رجاده ايضاحى وار. اوڭا باقماليسڭز.
ايشته حيات بويلهدر. حياتڭ لذّتنى و ذوقنى ايسترسهڭز، حياتڭزى ايمان ايله حياتلانديريڭز و فرائضله زينتلنديريڭز و گناهلردن چكينمكله محافظه ايديڭز.
هر گون و هر يرده و هر وقت وفياتلرڭ گوستردكلرى دهشتلى حقيقتِ موت ايسه، سزه ـ(باشقه گنجلره سويلهديگم گبىـ) بر تمثيل ايله بيان ايدييورم:
مثلا، بوراده گوزيڭز اوڭنده بر دار آغاجى ديكيلمش. اونڭ ياننده بر پيانقو ـ(فقط پك بيوك بر إكراميه بيلتلرى ويرنـ) دائرهسى وار. بز بورادهكى اون كيشى على كلّ حال، ايستر ايستهمز، هيچ باشقه چاره يوق، اورايه دعوت ايديلهجگز، بزى چاغيرهجقلر. و چاغيرمه زمانى گيزلى اولماسندن هر دقيقه، يا "گل إعدام بيلتنى آل، دار آغاجنه چيق!" وياخود "گل، ميليونلر آلتون قزانديران بر إكراميه بيلتى سڭا چيقمش گل، آل!" ديمهلرينى بكلركن، بردن قپويه ايكى آدم گلدى.
برى يارى چيپلاق گوزل و آلداتيجى بر قادين، ألنده ظاهرًا غايت طاتلى، فقط زهرلى بر حلوا گتيروب يديرمك ايستهيور.
ديگر برى ده؛ آلداتماز و آلدانماز جدّى بر آدم، او قادينڭ آرقهسندن گيردى. ديدى كه: "سزه بر طلسم، بر درس گتيردم. بونى اوقوسهڭز، او حلوايى يمزسهڭز، او دار آغاجندن قورتولورسڭز. بو طلسم ايله، او أمثالسز إكراميه بيلتنى آليرسڭز. ايشته بو دار آغاجنده ذاتًا گوزيڭزله گورييورسڭز كه، بال يينلر اورايه گيرييورلر و اورايه گيرنجهيه قدر او حلوانڭ زهرندن دهشتلى قارين صانجيسى چكييورلر و او بيوك إكراميه بيلتنى آلانلر چندان گورونمهيورلر و ظاهرًا اونلر ده او دار آغاجنه چيقدقلرى گورونويور. فقط اونلر آصيلمادقلرينى، بلكه اورادن قولايجه إكراميه دائرهسنه گيرمك ايچون باصامق ياپدقلرينى ميليونلر شاهدلر وار، خبر ويرييورلر. ايشته پنجرهلردن باقڭز. أڭ بيوك مأمورلر و بو ايشله علاقهدار بيوك ذاتلر يوكسك سسله إعلان ايدييورلر و خبر ويرييورلر كه؛ او دار آغاجنه گيدنلرى عين اليقين گوزيڭز ايله گورديگڭز گبى، بو إكراميه بيلتنى طلسمجيلر آلدقلرينى هيچ شك و شبههسز گوندوز گبى قطعى بيليڭز." ديدى.
ايشته بو تمثيل گبى زهرلى بر بال حكمنده اولان غيرِ مشروع دائرهدهكى گنجلگڭ سفاهتكارانه ذوقلرى، خزينهِٔ أبديهنڭ و سعادتِ سرمديهنڭ بيلتى و وثيقهسى اولان ايمانى غائب ايتديگى ايچون، دار آغاجى حكمنده اولان ئولوم و أبدى ظلمات قپوسى اولان قبرڭ مصيبتنه، عينًا ظاهرًا گورونديگى گبى دوشر و أجل گيزلى اولديغى ايچون گنج، إختيار فرق ايتميهرك هر وقت أجل جلّادى، باشنى كسمك ايچون گلهبيلير.
أگر او زهرلى بال حكمنده اولان هوساتِ غيرِ مشروعهيى ترك ايدوب، طلسمِ قرآنى اولان ايمان و فرائضى ألده ايتمكله و فوق العاده مقدّراتِ بشر پيانقوسندن چيقان سعادتِ أبديه خزينهسى بيلتنى آلاجغنه، يوز يگرمى درت بيڭ أنبيا عليهم السلام ايله برابر حدّ و حسابه گلمهين أهلِ ولايت و أهلِ حقيقت متّفقًا خبر ويرييورلر و آثارينى گوسترييورلر.
الحاصل، گنجلك گيدهجك. سفاهتده گيتمش ايسه، هم دنياده، هم آخرتده، بيڭلر بلا و ألملر نتيجه ويرديگنى و اويله گنجلر أكثريتله سوءِ إستعمال ايله، إسرافات ايله گلن أوهاملى خستهلقله خستهخانهلره و طاشقينلقلريله حپسخانهلره ويا سفالتخانهلره و معنوى ألملردن گلن صيقنتيلرله ميخانهلره دوشهجكلرينى آڭلامق ايسترسهڭز؛ خستهخانهلردن و حپسخانهلردن و قبرستانلردن صوريڭز.
ألبته خستهخانهلرڭ أكثريتله لسانِ حالندن، گنجلك سائقهسيله إسرافات و سوءِ إستعمالدن گلن خستهلقدن أنينلر، أيواهلر ايشتديگڭز گبى؛ حپسخانهلردن دخى، أكثريتله گنجلگڭ طاشقينلق سائقهسيله غيرِ مشروع دائرهدهكى حركاتڭ طوقاتلرينى يين بدبخت گنجلرڭ تأسّفلرينى ايشيدهجكسڭز. و قبرستانده و متماديًا اورايه گيرنلر ايچون قپولرى آچيلوب قپانان او عالمِ برزخده ـ(أهلِ كشف القبورڭ مشاهداتيله و بتون أهلِ حقيقتڭ تصديقى ايله و شهادتيلهـ) أكثر عذابلر، گنجلك سوءِ إستعمالاتنڭ نتيجهسى اولديغنى بيلهجكسڭز.
هم نوعِ إنسانڭ أكثريتنى تشكيل ايدن إختيارلردن و خستهلردن صوريڭز. ألبته أكثريتِ مطلقه ايله أسفلر، حسرتلر ايله "أيواه گنجلگمزى بادِ هوا، بلكه ضررلى ضايع ايتدك. صاقين بزم گبى ياپمايڭز." دييهجكلر. چونكه بش اون سنهلك گنجلگڭ غيرِ مشروع ذوقى ايچون، دنياده چوق سنهلر غم و كدر و برزخده عذاب و ضرر و آخرتده جهنّم و سقر بلاسنى چكن آدم، أڭ آجينهجق بر حالده اولديغى حالده اَلرَّاضٖى بِالضَّرَرِ لَا يُنْظَرُ لَهُ سرّيله هيچ آجينمغه مستحق اولاماز. چونكه ضرره رضاسيله گيرنه مرحمت ايديلمز و لايق دگلدر.
جنابِ حق بزى و سزى، بو زمانڭ جاذبهدار فتنهسندن قورتارسين و محافظه أيلهسين، آمين...
رسالهِٔ نور ميزانلرندن اون اوچنجى سوزڭ ايكنجى مقامنڭ حاشيهسيدر
رسالهِٔ نوردهكى حقيقى تسلّىيه محبوسلر چوق محتاجدرلر. خصوصًا گنجلك ضربهسنى ييوب، تازه و شيرين عمرينى حپسده گچيرنلرڭ، نورلره أكمك قدر إحتياجلرى وار.
أوت گنجلك طمارى، عقلدن زياده حسّياتى ديڭلر... حسّ و هوس ايسه كوردر، عاقبتى گورمز. بر درهم حاضر لذّتى، ايلريده بر بطمان لذّته ترجيح ايدر. بر دقيقه إنتقام لذّتى ايله قتل ايدر، سكسان بيڭ ساعت حپس ألملرينى چكر. و بر ساعت سفاهت كيفيله بر ناموس مسئلهسنده؛ بيڭلر گون هم حپسڭ، هم دشمنڭ أنديشهسندن صيقنتيلرله عمرينڭ سعادتى محو اولور.
بونلره قياسًا بيچاره گنجلرڭ چوق وارطهلرى وار كه: أڭ طاتلى حياتنى، أڭ آجى و آجينهجق بر حياته چويرييورلر
و بِالخاصّه شمالده قوجه بر دولت، گنجلك هوساتنى ألده ايدهرك، بو عصرى فورطنهلريله صارصييور. چونكه عاقبتى گورمهين كور حسّياتله حركت ايدن گنجلره، أهلِ ناموسڭ گوزل قيزلرينى و قاريلرينى إباحه ايدر. بلكه حماملرنده أركك قادين برابر چيپلاق اولارق گيرمهلرينه إذن ويرمهلرى جهتنده بو فحشياتى تشويق ايدر. هم سرسرى و فقير اولانلره، زنگينلرڭ ماللرينى حلال ايدر كه؛ بتون بشر بو مصيبته قارشى تيترهيور.
ايشته بو عصرده إسلام و تورك گنجلرى قهرمانانه طاورانوب ايكى جهتدن هجوم ايدن بو تهلكهيه قارشى، رسالهِٔ نورڭ ميوه و گنجلك رهبرى گبى كسكين قليچلريله مقابله ايتمهلرى ألزمدر. يوقسه او بيچاره گنج، هم دنيا إستقبالنى، هم مسعود حياتنى، هم آخرتدهكى سعادتنى و حياتِ باقيهسنى عذابلره، ألملره چويروب محو ايدر و سوءِ إستعمال و سفاهتله خستهخانهلره و حسّياتڭ طاشقينلقلريله حپسخانهلره دوشر. أيواهلر، أسفلر ايله إختيارلغنده چوق آغلايهجق.
أگر تربيهِٔ قرآنيه و نورڭ حقيقتلريله كندينى محافظه أيلهسه، تام بر قهرمان گنج و مكمّل بر إنسان و مسعود بر مسلمان و سائر ذىحياتلره، حيوانلره بر نوع سلطان اولور.
أوت بر گنج، حپسده يگرمى درت ساعت هر گونكى عمرندن تك بر ساعتنى بش فرض نمازينه صرف ايتسه و أكثر گناهلردن حپس مانع اولديغى گبى او مصيبته سببيت ويرن خطادن دخى توبه ايدوب سائر ضررلى، ألملى گناهلردن چكيلسه؛ هم حياتنه، هم إستقبالنه، هم وطننه، هم ملّتنه، هم أقرباسنه بيوك بر فائدهسى اولماسى گبى او اون - اونبش سنهلك فانى گنجلكله أبدى پارلاق بر گنجلگى قزانهجغنى، باشده قرآنِ معجز البيان، بتون كتب و صحفِ سماويه قطعى خبر ويروب مژده ايدييورلر.
أوت او شيرين، گوزل گنجلك نعمتنه إستقامتله، طاعتله شكر ايتسه؛ هم زيادهلشير، هم باقيلهشير، هم لذّتلهنير. يوقسه هم بلالى اولور، هم ألملى، غملى، كابوسلى اولور، گيدر. هم أقرباسنه، هم وطننه، هم ملّتنه مضر بر سرسرى حكمنه گچيرمگه سببيت ويرر.
أگر محبوس، ظلمًا محكوم اولمش ايسه، فرض نمازينى قيلمق شرطيله، هر بر ساعتى، بر گون عبادت اولديغى گبى، او حپس اونڭ حقّنده بر چلّهخانهِٔ عزلت اولوب أسكى زمانده مغارهلره گيرهرك عبادت ايدن منزوى صالحلردن صاييلابيليرلر.
أگر فقير و إختيار و خسته و ايمان حقيقتلرينه مشتاق ايسه؛ فرضنى ياپمق و توبه ايتمك شرطيله هر بر ساعتلرى يگرميشر ساعت عبادت اولوب حپس اوڭا بر إستراحتخانه و مرحمتكارانه اوڭا باقان دوستلر ايچون بر محبّتخانه، بر تربيهخانه، بر درسخانه حكمنه گچر. او حپسده طورمقله خارجدهكى مشوّش، هر طرفدهكى گناهلرڭ هجومنه معروض سربستيتدن داها زياده خوشلانهبيلير. حپسدن تام تربيه آلير. چيقديغى زمان بر قاتل، بر منتقم اولارق دگل، بلكه توبهكار، تجربهلى، تربيهلى، ملّته منفعتلى بر آدم چيقار.
حتّى دڭزلى حپسندهكى ذاتلرڭ آز زمانده نورلردن فوق العاده حسنِ أخلاق درسنى آلانلرينى گورن بعض علاقهدار ذاتلر ديمشلر كه: "تربيه ايچون اون بش سنه حپسه آتمقدن ايسه، اون بش هفته رسالهِٔ نور درسنى آلسهلر، داها زياده اونلرى إصلاح ايدر."
مادام ئولوم ئولمهيور و أجل گيزليدر، هر وقت گلهبيلير و مادام قبر قپانمهيور، قافله قافله آرقهسنده گلنلر اورايه گيروب غائب اولويورلر و مادام ئولوم، أهلِ ايمان حقّنده إعدامِ أبديدن ترخيص تذكرهسنه چوريلديگى، حقيقتِ قرآنيه ايله گوستريلمش و أهلِ ضلالت و سفاهت حقّنده گوز ايله گورونديگى گبى بر إعدامِ أبديدر؛ بتون محبوباتندن و موجوداتدن بر فراقِ لا يزاليدر.
ألبته و ألبته هيچ شبهه قالماز كه، أڭ بختيار اودر كه؛ صبر ايچنده شكر ايتمك و حپس مدّتندن تام إستفاده ايدهرك نورلرڭ درسنى آلارق إستقامت دائرهسنده، ايماننه و قرآنه خدمته چاليشمقدر.
أى ذوق و لذّته مبتلا إنسان! بن يتمش بش ياشمده بيڭلر تجربهلرله و حجّتلرله و حادثهلرله عين اليقين بيلدم كه:
حقيقى ذوق و ألمسز لذّت و كدرسز سَوينج و حياتدهكى سعادت يالڭز ايماندهدر و ايمان حقيقتلرى دائرهسنده بولونور. يوقسه دنيوى بر لذّتده چوق ألملر وار. بر اوزوم دانهسنى يديرر، اون طوقات وورور گبى حياتڭ لذّتنى قاچيرر.
أى حپس مصيبتنه دوشن بيچارهلر!. مادام دنياڭز آغلايور و حياتڭز آجيلاشدى؛ چاليشڭز، آخرتڭز دخى آغلامهسين و حياتِ باقيهڭز گولسون، طاتليلاشسين، حپسدن إستفاده ايديڭز. ناصل بعضًا آغير شرائط آلتنده دشمن قارشيسنده بر ساعت نوبت، بر سنه عبادت حكمنه گچهبيلير. اويله ده، سزڭ بو آغير شرائط آلتنده هر بر ساعت عبادت زحمتى؛ چوق ساعتلر اولوب، او زحمتلرى رحمتلره چويرر.
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ
عزيز صدّيق قارداشلرم،
حپس مصيبتنه دوشنلره و اونلره مرحمتكارانه، صداقتله، خارجدن گلن أرزاقلرينه نظارت و يارديم ايدنلره قوّتلى بر تسلّىيى "اوچ نقطه"ده بيان ايدهجگم.
برنجى نقطه: حپسده گچن عمر گونلرى، هر بر گون اون گون قدر بر عبادت قزانديرابيلير و فانى ساعتلرى، ميوهلرى جهتيله معنًا باقى ساعتلره چويرهبيلير و بش اون سنه جزا ايله، ميليونلر سنه حپسِ أبديدن قورتولمغه وسيله اولابيلير.
ايشته أهلِ ايمان ايچون بو پك بيوك و چوق قيمتدار قزانج شرطى، فرض نمازينى قيلمق و حپسه سببيت ويرن گناهلردن توبه ايتمك و صبر ايچنده شكر ايتمكدر. ذاتًا حپس چوق گناهلره مانعدر، ميدان ويرمييور.
ايكنجى نقطه: زوالِ لذّت ألم اولديغى گبى، زوالِ ألم دخى لذّتدر. أوت هركس گچمش لذّتلى، صفالى گونلرينى دوشونسه؛ تأسّف و تحسّر ألمِ معنويسنى حسّ ايدوب "أيواه" دير و گچمش مصيبتلى، ألملى گونلرينى تخطّر ايتسه؛ زوالندن بر معنوى لذّت حسّ ايدر كه: "الحمد ِللّٰه شكر، او بلا ثوابنى بيراقدى گيتدى" دير. فرح ايله تنفّس ايدر. ديمك بر ساعت موقّت ألم، روحده بر معنوى لذّت بيراقير و لذّتلى ساعت، بِالعكس ألم بيراقير.
مادام حقيقت بودر و مادام گچمش مصيبت ساعتلرى، ألملرى ايله برابر معدوم و يوق اولمش و گلهجك بلا گونلرى، شيمدى معدوم و يوقدر و يوقدن ألم يوق و معدومدن ألم گلمز. مثلا، بر قاچ گون صوڭره آج و صوسز اولمق إحتمالندن، بوگون او نيّتله متماديًا أكمك يهسه و صو ايچسه، نه درجه ديوانهلكدر.
عينًا اويله ده، گچمش و گلهجك ألملى ساعتلرى ـ(كه هيچ و معدوم و يوق اولمشلرـ) شيمدى دوشونوب صبرسزلق گوسترمك و قصورلى نفسنى بيراقوب، اللّٰهدن شكوا ايتمك گبى "اوف، اوف" ايتمك ديوانهلكدر. أگر صاغه صوله يعنى گچمش و گلهجكلره صبر قوّتنى طاغيتمازسه و حاضر ساعته و گونه قارشى طوتسه، تام كافى گلير. صيقنتى اوندن بره اينر.
حتّى شكوا اولماسين، بن بو اوچنجى مدرسهِٔ يوسفيهده، بر قاچ گون ظرفنده، هيچ عمرمده گورمهديگم مادّى و معنوى صيقنتيلى، خستهلقلى مصيبتمده، خصوصًا نورڭ خدمتندن محروميتمدن گلن مأيوسيت و قلبى و روحى صيقنتيلر بنى أزديگى صيراده، عنايتِ إلٰهيه بو مذكور حقيقتى گوستردى. بن ده صيقنتيلى خستهلغمدن و حپسمدن راضى اولدم. چونكه بنم گبى قبر قپوسنده بر بيچارهيه، غفلتله گچهبيلير بر ساعتنى، اون عدد عبادت ساعتلرى ياپمق بيوك كاردر دييه شكر أيلهدم.
اوچنجى نقطه: محبوسلره شفقتكارانه خدمتله يارديم ايتمك و محتاج اولدقلرى رزقلرينى أللرينه ويرمك و معنوى يارهلرينه تسلّيلرله مرهم سورمكده آز بر عمل ايله بيوك بر قزانج وار و طيشاريدن گلن يمكلرينى اونلره ويرمك، عين او يمك قدر او غارديان و غارديان ايله برابر داخلده و خارجده چاليشانلرڭ ـ(بر صدقه حكمندهـ) دفترِ حسناتنه يازيلير. خصوصًا مصيبتزده، إختيار ويا خسته ويا فقير ويا غريب اولسه، او صدقهِٔ معنويهنڭ ثوابى چوق زيادهلشير.
ايشته بو قيمتلى قزانجڭ شرطى، فرض نمازينى قيلمقدر. تا كه او خدمتى، ِللّٰه ايچون اولسون. هم بر شرطى ده، صداقت و شفقت و سَوينج ايله و منّت ايتمهمك طرزده يارديملرينه قوشمقدر.
وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
أى حپس آرقداشلرم و دين قارداشلرم!
سزه هم دنيا عذابندن، هم آخرت عذابندن قورتارهجق بر حقيقتى بيان ايتمك، قلبمه إخطار ايديلدى. او ده شودر:
مثلا: بريسى برينڭ قارداشنى ويا بر أقرباسنى ئولديرمش. بر دقيقه إنتقام لذّتيله بر قتل، ميليونلر دقيقه هم قلبى صيقنتى، هم حپس عذابنى چكديرر و مقتولڭ أقرباسى دخى إنتقام أنديشهسيله و قارشيسنده دشمننى دوشونمهسيله، حياتنڭ لذّتنى و عمرينڭ ذوقنى قاچيرر. هم قورقو، هم حدّت عذابنى چكييور. بونڭ تك بر چارهسى وار. او ده قرآنڭ أمر ايتديگى و حق و حقيقت و مصلحت و إنسانيت و إسلاميت إقتضا و تشويق ايتدكلرى اولان، باريشمق و مصالحه ايتمكدر.
أوت، حقيقت و مصلحت صلحدر. چونكه أجل بردر، دگيشمز. او مقتول، هر حالده أجل گلديگندن داها زياده قالميهجقدى. او قاتل ايسه، او قضاءِ إلٰهيهيه واسطه اولمش. أگر باريشمق اولمازسه، ايكى طرف ده دائما قورقو و إنتقام عذابنى چكرلر. اونڭ ايچوندر كه؛ "اوچ گوندن فضله بر مؤمن ديگر بر مؤمنه كوسمهمك" إسلاميت أمر ايدييور. أگر او قتل، بر عداوتدن و بر كينلى غرضدن گلمهمشسه و بر منافق او فتنهيه وسيله اولمش ايسه؛ چابوق باريشمق ألزمدر. يوقسه او جزئى مصيبت بيوك اولور، دوام ايدر. أگر باريشسهلر و ئولديرن توبه ايتسه و مقتوله هر وقت دعا ايتسه، او حالده هر ايكى طرف چوق قزانيرلر و قارداش گبى اولورلر. بر گيتمش قارداشه بدل، بر قاچ ديندار قارداشلرى قزانير. قضا و قدرِ إلٰهىيه تسليم اولوب دشمننى عفو ايدر
و بِالخاصّه مادام رسالهِٔ نور درسنى ديڭلهمشلر، ألبته مابيْنلرنده بولونان بتون كوسمكلرى بيراقمغه هم مصلحت و إستراحتِ شخصيه و عموميه، هم نور دائرهسندهكى اخوّت إقتضا ايدييور.
ناصلكه دڭزلى حپسنده بربرينه دشمن بتون محبوسلر، نورلر درسيله بربرلرينه قارداش اولديلر و بزم برائتمزه بر سبب اولوب، حتّى دينسزلره، سرسريلره ده او محبوسلر حقّنده "ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه" ديديرتديلر و او محبوسلر تام تنفّس ايتديلر. بن بوراده گوردم كه: بر تك آدمڭ يوزندن يوز آدم صيقنتى چكوب برابر تنفّسه چيقمييورلر. اونلره ظلم اولور. مرد و وجدانلى بر مؤمن، كوچك و جزئى بر خطا ويا منفعتله يوزر ضررى أهلِ ايمانه ويرمز. أگر خطا ايتسه ويرسه، چابوق توبه ايتمك لازمدر.
وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
عزيز يڭى قارداشلرم و أسكى محبوسلر!
بنم قطعى قناعتم گلمش كه؛ بورايه گيرمهمزڭ عنايتِ إلٰهيه جهتنده بر أهمّيتلى سببى سزسڭز. يعنى، نورلر تسلّيلريله و ايمانڭ حقيقتلريله سزى بو حپس مصيبتنڭ صيقنتيلرندن و دنيوى چوق ضررلرندن و بوشى بوشنه غم و حزن ايله گيدن حياتڭزى فائدهسزلكدن، بادِ هوا ضايع اولماسندن و دنياڭزڭ آغلامهسى گبى آخرتڭزى آغلامقدن قورتاروب تام بر تسلّى سزه ويرمكدر.
مادام حقيقت بودر. ألبته سز دخى، دڭزلى محبوسلرى و نور طلبهلرى گبى بربريڭزه قارداش اولماڭز لازمدر. گورييورسڭز كه: بر بيچاق ايچڭزه گيرمهمك و بربريڭزه تجاوز ايتمهمك ايچون طيشاريدن گلن بتون أشياڭز و يمك و أكمگڭزى و چورباڭزى قاريشديرييورلر. سزه صداقتله خدمت ايدن غارديانلر چوق زحمت چكييورلر. هم سز، برابر تنفّسه چيقمييورسڭز. گويا جاناوار و وحشى گبى بربريڭزه صالديرهجقسڭز.
ايشته شيمدى سزڭ گبى فطرى قهرمانلق طمارينى طاشييان يڭى آرقداشلر، بو زمانده معنوى بيوك بر قهرمانلق ايله هيئته دييڭز كه: "دگل ألمزه بيچاق، بلكه ماوزر و روولور ده ويريلسه، هم أمر ده ويريلسه، بز بو بيچاره و بزم گبى مصيبتزده آرقداشلريمزه طوقونميهجغز. أسكيدن يوز دشمنلق و عداوتمز دخى اولسه ده، اونلرى حلال ايدوب خاطرلرينى قيرمامغه چاليشهجغمزه، قرآنڭ و ايمانڭ و اخوّتِ إسلاميهنڭ و مصلحتمزڭ أمريله و إرشاديله قرار ويردك." دييهرك، بو حپسى بر مبارك درسخانهيه چويريڭز.
ليلهِٔ قدرده إخطار ايديلن بر مسئلهِٔ مهمّه
اون اوچنجى سوزڭ ايكنجى مقامنڭ ذيلى
ليلهِٔ قدرده قلبه گلن پك گنيش و اوزون بر حقيقته، پك قيصهجه بر إشارت ايدهجگز. شويله كه:
نوعِ بشر بو صوڭ حربِ عمومينڭ أشدِّ ظلم و أشدِّ إستبدادى ايله و مرحمتسز تخريباتى ايله و بر تك دشمنڭ يوزندن يوزر معصومى پريشان ايتمهسيله و مغلوبلرڭ دهشتلى مأيوسيتلريله و غالبلرڭ دهشتلى تلاش و حاكميتلرينى محافظه و بيوك تخريباتلرينى تعمير ايدهمهملرندن گلن دهشتلى وجدان عذابلريله و دنيا حياتنڭ بتون بتون فانى و موقّت اولماسى و مدنيت فانتازيهلرينڭ آلداتيجى و اويوتوجى اولديغى عمومه گورونمهسيله و فطرتِ بشريهدهكى يوكسك إستعداداتڭ و ماهيتِ إنسانيهسنڭ عمومى بر صورتده دهشتلى يارهلانمسيله و غفلت و ضلالتڭ، سرت و صاغير اولان طبيعتڭ، قرآنڭ ألماس قلينجى آلتنده پارچهلانماسيله و غفلت و ضلالتڭ أڭ بوغوجى، آلداتيجى أڭ گنيش پردهسى اولان سياستِ روىِ زمينڭ پك چركين، پك غدّارانه حقيقى صورتى گورونمهسيله ألبته و ألبته هيچ شبهه يوق كه:
شمالده، غربده، آمريقاده أمارهلرى گورونديگنه بناءً نوعِ بشرڭ معشوقِ مجازيسى اولان حياتِ دنيويه، بويله چركين و گچيجى اولماسندن فطرتِ بشرڭ حقيقى سَوْديگى، آراديغى حياتِ باقيهيى بتون قوّتيله آراياجق
و ألبته هيچ شبهه يوق كه:
بيڭ اوچ يوز آلتمش سنهده، هر عصرده اوچ يوز أللى ميليون شاكردى بولونان و هر حكمنه و دعواسنه ميليونلر أهلِ حقيقت تصديق ايله إمضا باصان و هر دقيقهده ميليونلر حافظلرڭ قلبنده قدسيت ايله بولونوب لسانلريله بشره درس ويرن و هيچ بر كتابده أمثالى بولونميان بر طرزده، بشر ايچون حياتِ باقيهيى و سعادتِ أبديهيى مژده ويرن و بتون بشرڭ يارهلرينى تداوى ايدن قرآنِ معجز البيانڭ شدّتلى، قوّتلى و تكرارلى بيڭلر آياتيله، بلكه صريحًا و إشارةً اون بيڭلر دفعه دعوا ايدوب خبر ويرن و صارصيلماز قطعى دليللرله، شبهه گتيرمز حدسز حجّتلريله حياتِ باقيهيى قطعيتله مژده و سعادتِ أبديهيى درس ويرمهسى، ألبته نوعِ بشر بتون بتون عقلنى غائب ايتمزسه، مادّى ويا معنوى بر قيامت باشلرينه قوپمازسه؛ إسوهچ، نوروهچ، فينلانديا و إنگلترهنڭ قرآنى قبول ايتمگه چاليشان مشهور خطيبلرى و آمريقانڭ دينِ حقّى آرايان أهمّيتلى جمعيتى گبى روىِ زمينڭ گنيش قطعهلرى و بيوك حكومتلرى قرآنِ معجز البيانى آراياجقلر و حقيقتلرينى آڭلادقدن صوڭره بتون روح و جانلريله صاريلاجقلر.
چونكه بو حقيقت نقطهسنده قطعيًا قرآنڭ مِثلى يوقدر و اولاماز و هيچ بر شى بو معجزهِٔ أكبرڭ يرينى طوتاماز.
ثانيًا: مادام رسالهِٔ النور، بو معجزهِٔ كبرانڭ ألنده بر ألماس قيلنج حكمنده خدمتنى گوسترمش و معنّد دشمنلرينى تسليمه مجبور ايتمش. هم قلبى، هم روحى، هم حسّياتى تام تنوير ايدهجك و علاجلرينى ويرهجك بر طرزده خزينهِٔ قرآنيهنڭ دلّاللغنى ياپان و اوندن باشقه مأخذى و مرجعى اولميان و بر معجزهِٔ معنويهسى بولونان رسالهِٔ النور او وظيفهيى تام ياپييور و عليهندهكى دهشتلى پروپاغندهلره و غايت معنّد زنديقلره تام غلبه چالمش و ضلالتڭ أڭ سرت قوّتلى قلعهسى اولان طبيعتى، طبيعت رسالهسيله پارچه پارچه ايتمش و غفلتڭ أڭ قالين و بوغوجى و گنيش دائرهِٔ آفاقنده و فنّڭ أڭ گنيش پردهلرنده عصاىِ موسىدهكى ميوهنڭ آلتنجى مسئلهسى و برنجى، ايكنجى، اوچنجى، سكزنجى حجّتلريله غايت پارلاق بر طرزده غفلتى طاغيتوب، نورِ توحيدى گوسترمش.
ميوه رسالهسندن آلتنجى مسئله
رسالهِٔ نورڭ چوق يرلرنده ايضاحى و قطعى حدسز حجّتلرى بولونان ايمانِ بِاللّٰه ركننڭ بيڭلر كلّى برهانلرندن بر تك برهانه قيصهجه بر إشارتدر.
قسطمونيده ليسه طلبهلرندن بر قسمى يانمه گلديلر. "بزه خالقمزى طانيتدير، معلّملريمز اللّٰهدن بحث ايتمييورلر." ديديلر.
بن ديدم: سزڭ اوقوديغڭز فنلردن هر فن، كندى لسانِ مخصوصيله متماديًا اللّٰهدن بحث ايدوب خالقى طانيتديرييورلر. معلّملرى دگل، اونلرى ديڭلهيڭز.
مثلا: ناصلكه مكمّل بر أجزاخانه، كه هر قاوانوزنده خارقه و حسّاس ميزانلرله آلينمش حياتدار معجونلر و ترياقلر وار. شبههسز غايت مهارتلى و كيمياگر و حكيم بر أجزاجىيى گوسترر.
اويله ده، كُرهِٔ أرض أجزاخانهسنده بولونان درت يوز بيڭ چشيد نباتات و حيوانات قاوانوزلرندهكى ذىحيات معجونلر و ترياقلر جهتيله، بو چارشيدهكى أجزاخانهدن نه درجه زياده مكمّل و بيوك اولماسى نسبتنده، اوقوديغڭز فنِّ طب مقياسيله كُرهِٔ أرض أجزاخانهِٔ كبراسنڭ أجزاجيسى اولان حكيمِ ذو الجلالى حتّى كور گوزلره ده گوسترر، طانيتديرر.
هم مثلا: ناصل بر خارقه فابريقه، كه بيڭلر چشيد چشيد قوماشلرى بسيط بر مادّهدن طوقويور. شكسز، بر فابريقهتورى و مهارتلى بر ماكينستى طانيتديرر.
اويله ده، كُرهِٔ أرض دينلن يوز بيڭلر باشلى، هر باشنده يوز بيڭلر مكمّل فابريقه بولونان بو سيّار ماكينهِٔ ربّانيه، نه درجه بو إنسان فابريقهسندن بيوكسه، مكمّلسه، او درجهده اوقوديغڭز فنِّ ماكينه مقياسيله كُرهِٔ أرضڭ اوستهسنى و صاحبنى بيلديرر و طانيتديرر.
هم مثلا، ناصلكه: غايت مكمّل بيڭبر چشيد أرزاق أطرافندن جلب ايدوب ايچنده منتظمًا إستيف و إحضار ايديلمش دهپو و إعاشه آنبارى و دكّان، شكسز بر فوق العاده، إعاشه و أرزاق مالكنى و صاحبنى و مأمورينى بيلديرر.
اويله ده، بر سنهده يگرمى درت بيڭ سنهلك بر دائرهده منتظمًا سياحت ايدن و يوز بيڭلر و آيرى آيرى أرزاق ايستهين طائفهلرى ايچنه آلان و سياحتيله موسملره اوغرايوب، بهارى بر بيوك واغون گبى، بيڭلر آيرى آيرى طعاملرله طولديرهرق، قيشده أرزاقى توكهنن بيچاره ذىحياتلره گتيرن و كُرهِٔ أرض دينلن بو رحمانى إعاشه آنبارى و بر سفينهِٔ سبحانيه و بيڭبر چشيد جهازاتى و ماللرى و قونسروه پاكتلرى طاشييان بو دهپو و دكّانِ ربّانى، نه درجه او فابريقهدن بيوك و مكمّل ايسه؛ اوقوديغڭز و اوقويهجغڭز فنِّ إعاشه مقياسيله، او قطعيتده و او درجهده كُرهِٔ أرض دهپوسنڭ صاحبنى، متصرّفنى، مدبّرينى بيلديرر، طانيتديرر، سَوْديرر.
هم ناصلكه: درت يوز بيڭ ملّت ايچنده بولونان و هر ملّتڭ ايستديگى أرزاقى آيرى و إستعمال ايتديگى سلاحى آيرى و گيديگى ألبسهسى آيرى و تعليماتى آيرى و ترخيصاتى آيرى اولان بر اوردونڭ معجزهكار بر قوماندانى، تك باشيله بتون او آيرى آيرى ملّتلرڭ آيرى آيرى أرزاقلرينى و چشيد چشيد أسلحهلرينى و ألبسهلرينى و جهازاتلرينى، هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق ويرديگى او عجيب اوردو و اوردوگاه، شبههسز بداهتله او خارقه قوماندانى گوسترر، تقديركارانه سَوْديرر.
عينًا اويله ده، زمين يوزينڭ اوردوگاهنده و هر بهارده يڭيدن سلاح آلتنه آلينمش بر يڭى اوردوىِ سبحانيده، نباتات و حيوانات ملّتلرندن درت يوز بيڭ نوعڭ چشيد چشيد ألبسه، أرزاق، أسلحه، تعليم، ترخيصلرى غايت مكمّل و منتظم و هيچ برينى اونوتميهرق و شاشيرميهرق بر تك قوماندانِ أعظم طرفندن ويريلن كُرهِٔ أرضڭ بهار اوردوگاهى، نه درجه مذكور إنسان اوردو و اوردوگاهندن بيوك و مكمّل ايسه، سزڭ اوقويهجغڭز فنِّ عسكرى مقياسيله دقّتلى و عقلى باشنده اولانلره او درجه كُرهِٔ أرضڭ حاكمنى و ربّنى و مدبّرينى و قوماندانِ أقدسنى حيرتلر و تقديسلرله بيلديرر و تحميد و تسبيحله سَوْديرر.
هم ناصلكه: بر خارقه شهرده ميليونلر ألكتريق لامبالرى حركت ايدهرك هر يرى گزرلر، يانمق مادّهلرى توكنمييور بر طرزدهكى ألكتريق لامبالرى و فابريقهسى، شكسز، بداهتله ألكتريقى إداره ايدن و سيّار لامبالرى ياپان و فابريقهيى قوران و إشتعال مادّهلرينى گتيرن بر معجزهكار اوستهيى و فوق العاده قدرتلى بر ألكتريقجىيى حيرتلر و تبريكلرله طانيتديرر، ياشاسينلر ايله سَوْديرر.
عينًا اويله ده، بو عالم شهرنده دنيا سراينڭ طامندهكى ييلديز لامبالرى، بر قسمى ـ(قوزموغرافيانڭ ديديگنه باقيلسهـ) كُرهِٔ أرضدن بيڭ دفعه بيوك و طوپ گلّهسندن يتمش دفعه سرعتلى حركت ايتدكلرى حالده، إنتظامنى بوزمييور، بربرينه چارپمييور، سونمييور، يانمق مادّهلرى توكنمييور.
اوقوديغڭز قوزموغرافيانڭ ديديگنه گوره، كُرهِٔ أرضدن بر ميليون دفعهدن زياده بيوك و بر ميليون سنهدن زياده ياشايان و بر مسافرخانهِٔ رحمانيهده بر لامبا و صوبا اولان گونشمزڭ يانماسنڭ دوامى ايچون، هر گون كُرهِٔ أرضڭ دڭزلرى قدر غازياغى و طاغلرى قدر كومور ويا بيڭ أرض قدر اودون ييغينلرى لازمدر كه سونمهسين.
و اونى و اونڭ گبى علوى ييلديزلرى غازياغسز، اودونسز، كومورسز يانديران و سوندورمهين و برابر چابوق گزديرن و بربرينه چارپديرميان بر نهايتسز قدرتى و سلطنتى، ايشيق پارمقلريله گوسترن بو كائنات شهرِ محتشمندهكى دنيا سراينڭ ألكتريق لامبالرى و إدارهلرى نه درجه او مثالدن داها بيوك، داها مكمّلدر. او درجهده سزڭ اوقوديغڭز ويا اوقويهجغڭز فنِّ ألكتريق مقياسيله بو مشهرِ أعظمِ كائناتڭ سلطاننى، منوّرينى، مدبّرينى، صانعنى، او نورانى ييلديزلرى شاهد گوسترهرك طانيتديرر. تسبيحاتله، تقديساتله سَوْديرر، پرستش ايتديرر.
هم مثلا، ناصلكه: بر كتاب بولونسه، كه بر سطرنده بر كتاب اينجه يازيلمش و هر بر كلمهسنده اينجه قلمله بر سورهِٔ قرآنيه يازيلمش، غايت معنيدار و بتون مسئلهلرى بربرينى تأييد ايدر و كاتبنى و مؤلّفنى فوق العاده مهارتلى و إقتدارلى گوسترن بر عجيب مجموعه؛ شكسز، گوندوز گبى، كاتب و مصنّفنى كمالاتيله، هنرلريله بيلديرر، طانيتديرر. ما شاء اللّٰه، بارك اللّٰه جملهلريله تقدير ايتديرر.
عينًا اويله ده، بو كائنات كتابِ كبيرى كه؛ بر تك صحيفهسى اولان زمين يوزنده و بر تك فورماسى اولان بهارده، اوچ يوز بيڭ آيرى آيرى كتابلر حكمندهكى اوچ يوز بيڭ نباتى و حيوانى طائفهلرى برابر، بربرى ايچنده، ياڭليشسز خطاسز، قاريشديرميهرق، شاشيرميهرق؛ مكمّل، منتظم و بعضًا آغاج گبى بر كلمهده بر قصيدهيى و چكردك گبى بر نقطهده بر كتابڭ تمام فهرستهسنى يازان بر قلم ايشلديگنى گوزيمزله گورديگمز بو نهايتسز معنيدار و هر كلمهسنده چوق حكمتلر بولونان شو مجموعهِٔ كائنات و بو مجسّم قرآنِ أكبرِ عالم، مذكور مثالدهكى كتابدن نه درجه بيوك و مكمّل و معنيدار ايسه، او درجهده سزڭ اوقوديغڭز فنِّ حكمت الأشيا و مكتبده بِالفعل مباشرت ايتديگڭز فنِّ قرائت و فنِّ كتابت، گنيش مقياسلريله و دوربين گوزلريله بو كتابِ كائناتڭ نقّاشنى، كاتبنى حدسز كمالاتيله طانيتديرر. ـ﴿اَللّٰهُ اَكْبَرُـ﴾ جملهسيله بيلديرر، ـ﴿سُبْحَانَ اللّٰهِـ﴾ تقديسيله تعريف ايدر، ـ﴿اَلْحَمْدُ ِللّٰهِـ﴾ ثنالريله سَوْديرر.
ايشته بو فنلره قياسًا، يوزر فنوندن هر بر فن، گنيش مقياسيله و خصوصى آيينهسيله و دوربينلى گوزيله و عبرتلى نظرلريله بو كائناتڭ خالقِ ذو الجلالنى أسماسيله بيلديرر؛ صفاتنى، كمالاتنى طانيتديرر.
ايشته بو محتشم و پارلاق بر برهانِ وحدانيت اولان مذكور حجّتى درس ويرمك ايچوندر كه: قرآنِ معجز البيان چوق تكرار ايله أڭ زياده
رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ
خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ
آيتلريله خالقمزى بزه طانيتديرييور، دييه او مكتبلى گنجلره ديدم. اونلر دخى تماميله قبول ايدوب تصديق ايدهرك: "حدسز شكر اولسون ربّمزه كه؛ تام قدسى و عينِ حقيقت بر درس آلدق. اللّٰه سندن راضى اولسون." ديديلر. بن ده ديدم:
إنسان بيڭلر چشيد ألملر ايله متألّم و بيڭلر نوع لذّتلر ايله متلذّذ اولاجق بر ذىحيات ماكينه و غايت درجه عجزيله برابر حدسز مادّى، معنوى دشمنلرى و نهايتسز فقريله برابر حدسز ظاهرى و باطنى إحتياجلرى بولونان و متماديًا زوال و فراق طوقاتلرينى يهين بر بيچاره مخلوق ايكن، بردن ايمان و عبوديتله بويله بر پادشاهِ ذو الجلاله إنتساب ايدوب بتون دشمنلرينه قارشى بر نقطهِٔ إستناد و بتون حاجاتنه مدار بر نقطهِٔ إستمداد بولارق، هركس منسوب اولديغى أفنديسنڭ شرفيله، مقاميله إفتخار ايتديگى گبى؛ او ده بويله نهايتسز قدير و رحيم بر پادشاهه ايمان ايله إنتساب ايتسه و عبوديتله خدمتنه گيرسه و أجلڭ إعدام إعلاننى كندى حقّنده ترخيص تذكرهسنه چويرسه نه قدر ممنون و منّتدار و نه قدر متشكّرانه إفتخار ايدهبيلير، قياس ايديڭز."
او مكتبلى گنجلره ديديگم گبى مصيبتزده محبوسلره ده تكرار ايله ديرم: اونى طانييان و إطاعت ايدن زندانده دخى اولسه بختياردر. اونى اونوتان سرايلرده ده اولسه زنداندهدر، بدبختدر. حتّى بر بختيار مظلوم إعدام اولونوركن بدبخت ظالملره ديمش: "بن إعدام اولمييورم. بلكه ترخيص ايله سعادته گيدييورم. فقط بن ده سزى إعدامِ أبدى ايله محكوم گورديگمدن سزدن تام إنتقاممى آلييورم." لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دييهرك سُرور ايله تسليمِ روح ايدر.
سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ
هو نكتهسى
وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا
چوق عزيز و صدّيق قارداشلرم؛
قارداشلرم، لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ دهكى هُوَ لفظنده يالڭز مادّى جهتده بر سياحتِ خياليهِٔ فكريهده هوا صحيفهسنڭ مطالعهسيله آنى بر صورتده گورونن بر ظريف نكتهِٔ توحيدده؛ مسلكِ ايمانيهنڭ حدسز درجه قولاى و وجوب درجهسنده سهولتلى بولونماسنى و شرك و ضلالتڭ مسلگنده حدسز درجهده مشكلاتلى، ممتنع بيڭلر محال بولونديغنى مشاهده ايتدم. غايت قيصه بر إشارتله او گنيش و اوزون نكتهيى بيان ايدهجگم.
أوت ناصلكه بر آووج طوپراق، يوزر چيچكلره نوبتله صاقسيلق ايدن قابنده أگر طبيعته، أسبابه حواله ايديلسه لازم گلير كه؛ يا او قابده كوچك مقياسده يوزر، بلكه چيچكلر عددنجه معنوى ماكينهلر، فابريقهلر بولونسون وياخود او پارچهجق طوپراقدهكى هر بر ذرّه، بتون او آيرى آيرى چيچكلرى، مختلف خاصيتلريله و حياتدار جهازاتيله ياپمالرينى بيلسين؛ عادتا بر إلٰه گبى حدسز علمى و نهايتسز إقتدارى بولونسون.
عينًا اويله ده: أمر و إرادهنڭ بر عرشى اولان هوانڭ، روزگارڭ هر بر پارچهسى و بر نَفَس و طيرناق قدر اولان هُوَ لفظندهكى هواده؛ كوچوجك مقياسده، بتون دنياده موجود تلفونلرڭ، تلغرافلرڭ، راديولرڭ و حدسز و مختلف قونوشمالرڭ مركزلرى، سانتراللرى، آخذه و ناقلهلرى بولونسون و او حدسز ايشلرى برابر و بر آنده ياپابيلسين وياخود او هُوَ دهكى هوانڭ بلكه عنصرِ هوانڭ هر بر پارچهسنڭ هر بر ذرّهسى، بتون تلفونجيلر و آيرى آيرى عموم تلغرافجيلر و راديو ايله قونوشانلر قدر معنوى شخصيتلرى و قابليتلرى بولونسون و اونلرڭ عموم ديللرينى بيلسين و عين زمانده باشقه ذرّهلره ده بيلديرسين، نشر ايتسين. چونكه بِالفعل او وضعيت قسمًا گورونويور و هوانڭ بتون أجزاسنده او قابليت وار.
ايشته أهلِ كفرڭ و طبيعيّون و مادّيونلرڭ مسلكلرنده دگل بر محال، بلكه ذرّهلر عددنجه محاللر و إمتناعلر و مشكلاتلر آشكاره گورونويور.
أگر صانعِ ذو الجلاله ويريلسه، هوا بتون ذرّاتيله اونڭ أمربر نفرى اولور. بر تك ذرّهنڭ منتظم بر تك وظيفهسى قدر قولايجه، حدسز كلّى وظيفهلرينى خالقنڭ إذنيله و قوّتيله و خالقه إنتساب و إستناد ايله و صانعنڭ جلوهِٔ قدرتى ايله بر آنده شمشك سرعتنده و هُوَ تلفّظى و هوانڭ تموّجى سهولتنده ياپيلير. يعنى، قلمِ قدرتڭ حدسز و خارقه و منتظم يازيلرينه بر صحيفه اولور و ذرّهلرى، او قلمڭ اوجلرى و ذرّهلرڭ وظيفهلرى دخى، قلمِ قدرڭ نقطهلرى بولونور. بر تك ذرّهنڭ حركتى درجهسنده قولاى چاليشير.
ايشته بن لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ دهكى حركتِ فكريه ايله سياحتمده هوا عالمنى تماشا و او عنصرڭ صحيفهسنى مطالعه ايدركن، بو مجمل حقيقتى تام واضح و مفصّل عين اليقين مشاهده ايتدم و هُوَ نڭ لفظنده، هواسنده بويله پارلاق بر برهان و بر لمعهِٔ واحديت بولونديغى گبى؛ معناسنده و إشارتنده غايت نورانى بر جلوهِٔ أحديت و چوق قوّتلى بر حجّتِ توحيد و هُوَ ضميرينڭ مطلق و مبهم إشارتى هانگى ذاته باقييور إشارتنه بر قرينهِٔ تعيّن او حجّتده بولونماسى ايچوندر كه، هم قرآنِ معجز البيان، هم أهلِ ذكر مقامِ توحيدده بو قدسى كلمهيى چوق تكرار ايدرلر دييه علم اليقين ايله بيلدم.
أوت مثلا بر نقطه بياض كاغدده، ايكى اوچ نقطه قونولسه قاريشديغى و بر آدم، مختلف چوق وظيفهلرى برابر ياپماسيله شاشيراجغى و بر كوچك ذىحياته، چوق يوكلر يوكلنمهسيله آلتنده أزيلديگى و بر لسان و بر قولاق، عين آنده متعدّد كلمهلرڭ برابر چيقماسى و گيرمهسى إنتظامنى بوزوب قاريشهجغى حالده؛ عين اليقين گوردم كه:
هُوَ نڭ آناختارى ايله و پوصولاسيله فكرًا سياحت ايتديگم هوا عنصرنده هر بر پارچهسى حتّى هر بر ذرّهسى ايچنه مختلف بيڭلر نقطهلر، حرفلر، كلمهلر قونولديغى ويا قونولهبيلهجگى حالده، قاريشمديغنى و إنتظامنى بوزماديغنى؛ هم آيرى آيرى پك چوق وظيفهلر ياپديغى حالده، هيچ شاشيرمادن ياپيلديغنى و او پارچهيه و ذرّهيه پك چوق آغير يوكلر يوكلنديگى حالده هيچ ضعف گوسترميهرك، گرى قالميهرق إنتظام ايله طاشيديغنى؛ هم بيڭلر آيرى آيرى كلمه، آيرى آيرى طرزده، معناده او كوچوجك قولاق و لسانلره كمالِ إنتظامله گلوب چيقوب، هيچ قاريشميهرق بوزولميهرق او كوچوجك قولاقلره گيروب، او غايت اينجهجك لسانلردن چيقديغى و او هر ذرّه و هر پارچهجق، بو عجيب وظيفهلرى گورمكله برابر كمالِ سربستيت ايله جذبهدارانه حال ديلى ايله و مذكور حقيقتڭ شهادتى و لسانيله لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ دييوب گزر و فورطنهلرڭ و شمشك و برق و گوك گورولتيسى گبى هوايى چارپيشديريجى طالغهلر ايچرسنده إنتظامنى و وظيفهلرينى هيچ بوزميور و شاشيرميور و بر ايش ديگر بر ايشه مانع اولمايور... بن عين اليقين مشاهده ايتدم.
ديمك يا هر بر ذرّه و هر بر پارچه هواده نهايتسز بر حكمت و نهايتسز بر علمى، إرادهسى و نهايتسز بر قوّتى، قدرتى و بتون ذرّاته حاكمِ مطلق بر خاصّهلرى بولونمق لازمدر كه؛ بو ايشلره مدار اولابيلسين. بو ايسه، ذرّهلر عددنجه محال و باطلدر. هيچ بر شيطان دخى بونى خاطره گتيرهمز.
اويله ايسه بو صحيفهِٔ هوانڭ حقّ اليقين، عين اليقين، علم اليقين درجهسنده بداهتله ذاتِ ذو الجلالڭ حدسز غيرِ متناهى علمى و حكمتله چاليشديرديغى قلمِ قدرت و قدرڭ متبدّل صحيفهسى و بر لوحِ محفوظڭ عالمِ تغيّرده و متبدّل شئوناتنده بر لوحِ محو إثبات نامنده يازار بوزار تختهسى حكمندهدر.
ايشته هوا عنصرينڭ يالڭز نقلِ أصوات وظيفهسنده مذكور جلوهِٔ وحدانيتى و مذكور عجائبى گوسترديگى و ضلالتڭ حدسز محاليتنى إظهار ايتديگى گبى، عنصرِ هوائينڭ سائر أهمّيتلى وظيفهلرندن برى ده ألكتريق، جاذبه، دافعه، ضيا گبى سائر لطائفڭ نقلنده شاشيرمادن منتظمًا، أصوات نقلندهكى وظيفهيى گورديگى عين زمانده، بو وظيفهلرى دخى گورديگى عين زماننده، بتون نباتات و حيواناته تنفّس و تلقيح گبى حياته لزومى بولونان لوازماتى كمالِ إنتظام ايله يتيشديرييور. أمر و إرادهِٔ إلٰهيهنڭ بر عرشى اولديغنى قطعى بر صورتده إثبات ايدييور.
و سرسرى تصادف و كور قوّت و صاغير طبيعت و قاريشق، هدفسز أسباب و عاجز، جامد، جاهل مادّهلر بو صحيفهِٔ هوائيهنڭ كتابتنه و وظيفهلرينه قاريشماسى هيچ بر جهتله إحتمال و إمكانى بولونماديغنى عين اليقين درجهسنده إثبات ايتديگنى قطعى قناعت گتيردم و هر بر ذرّه و هر بر پارچه لسانِ حال ايله لَا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ و قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ ديديكلرينى بيلدم و بو هُوَ آناختارى ايله هوانڭ مادّى جهتندهكى بو عجائبى گورديگم گبى، هوا عنصرى ده بر هُوَ اولارق عالمِ مثال و عالمِ معنايه بر آناختار اولدى.
متباقيسى شيمديلك يازديريلمادى.
عمومه بيڭلر سلام.
(↑Sayfa Başı↑)
Önceki Risale: On İkinci Söz ←Sözler → On Dördüncü Söz: Sonraki Risale