İkileme

İkileme cümledeki anlamı pekiştirmek, güçlendirmek ve daha çekici hale getirmek için aynı veya farklı kelimelerin yan yana getirilmesiyle oluşturulmuş sözcük grubudur. Çeşitli şekillerde olabilir.

Risalelerde çokça görüldüğü üzere, aynı veya çok yakın anlamda olan ve çoğunlukla biri Arapça veya Farsça kökenli diğeri Türkçe kökenli kelimelerin (misal: Hem herbiri birer mizan içindeki bütün intizamlı mevcudat ve herbiri birer intizam içindeki bütün mizanlı ve ölçülü hey'at, yine o ilm-i muhite işaret eder) veya biri daha eski diğeri yakın zamanda daha çok kullanılan kelimelerin (misal: Hem feda et. Çünki şu vücud, sende vedia ve emanettir) beraber kullanılması ile karıştırılmamalıdır.

1. Aynı kelimenin tekrarı

Risale-i Nur'dan örnekler:

• Yavaş yavaş istidadı müheyya olur, nurlanır, herşeyden ders alır, kibrit hükmüne geçer. (Sözler)
• Âleme tecelli eden esma-i kudsiye-i İlahiyenin bütün tecelliyatının aksamını, birer birer, size o cihazat vasıtasıyla bildirip tattırmaktır. (Sözler)
• ...bu Risalatü'l-Envâr ve Mektubatü'n-Nur, için için ateşlenen, feveran eden bir dağ gibi... (Barla Lahikası)
• ...efsah-ı füseha olan Hazret-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm, Kur'an-ı Kerim'i uzun uzun zamanlarda tekrar tekrar okuduğu halde o hataların farkında olmamış da... (İşarat-ül İ'caz)

2. Yakın anlamlı kelimeler

Risale-i Nur'dan örnekler:

• Zâten hapis müddetince halka dehşet verecek şekilde yalan-yanlış propagandalarla, Bedîüzzaman'ın imha edileceği gibi haberler etrafa yaydırılmıştı. (Tarihçe-i Hayat)
• Bir nahiyede iki müdür, bir vilayette iki vali bulunsa, herc ü merc ederler. (Sözler)
• Risale-i Nur'un neşrine vasıta olan üstadımız geldiği gün, Isparta'yı gayet hararetli ve yağmursuzluktan toz-toprak içinde görmüş. (Barla Lahikası)

3. Eş anlamlı kelimeler

• Sakalına, bıyığına, kılık kıyafetine karışılıyor; jandarma dipçikleri altında ölüme mahkûm ediliyor. (Tarihçe-i Hayat)

Risale-i Nur'dan örnekler:

4. Zıt anlamlı kelimeler

Risale-i Nur'dan örnekler:

• İşte enva'-ı dalalet derecatına göre az çok kâinatın yaratılmasındaki hikmet-i Rabbaniyeye ve dünyanın bekasındaki makasıd-ı Sübhaniyeye zarar verdiği için,... (Lem'alar)
• Çünki meselâ sen "ELHAMDÜLİLLAH" dedin; bu kelâm, milyonlarla büyük küçük "ELHAMDÜLİLLAH" kelimeleri, havada izn-i İlahî ile yazılır. (Lem'alar)
• ...ve gece gündüz yılanlarla harbeden Risale-i Nur müellifine... (Lem'alar)

5. Yansıma kelimeler

Risale-i Nur'dan örnekler:

• Zira yağmur gecikse sonra gelse toprak vız vız gibi bir savtı çıkartarak suyunu çeker. (Muhakemat)

6. Biri anlamlı biri anlamsız kelimeler

Risale-i Nur'dan örnekler:

• Bazı eğri büğrü hududlarda meyve ve faidelerin yerini tanır görür, bilir gibi durur, tevakkuf eder. (Sözler)
• ...azîm bir ziyafetgâh, güzel bir seyrangâh, yüksek bir nüzhetgâh bulunduğunu hayal meyal gördüm. (Sözler)
• Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler)
• Bu ahali çoluk çocuğuyla asker olmuşlar veya memur olmuşlar. (Sözler)
• ...bir büyük tiyatro teşekkülüyle ve oyuncu kızlardan dört güzelini çırılçıplak olarak alayişle çarşı ve pazarda gezdirerek,... (Kastamonu Lahikası)
• Bu karmakarışık, kararsız misafirhanelerden başka ve kurb-u şahanede bir diyar-ı saadet vardır; biz de ona namzediz... (Sözler)
• ...dinsizlik esaslarının temel taşlarını paramparça etmiş... (Sözler)
• Yoksa bütün maneviyat söner, rabıtalar kesilir, nisbetler darmadağınık olur, nizam da berheva olur. (İşarat-ül İ'caz)
• Şu muzlim ânımı nurlandıran huzur-u manevîniz muvacehesinde satırlarım gibi kapkara yüzümü,... (Barla Lahikası)

7. İki anlamsız kelime

Risale-i Nur'dan örnekler:

8. İkinci kelimenin başına m- eklenmesi

Risale-i Nur'dan örnekler:

• Bak, o kadar ünsiyet ettiğimiz ve tanıdığımız çiçekli-miçekli şeyler kayboldular. (Sözler)
• Kumara-mumara verip zayi' eder, bir tek altını kalır. (Sözler)
• Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler)