Bal Yeme Hadisesi

Bal Yeme Hadisesi Bediüzzaman'ın yazdığı İktisat Risalesinde ders vermek maksadıyla zikrettiği bir hadisedir. Bir talebesi Bediüzzaman'a 2,5 kilo bal hediye getirir. Hediyeleri kabul etmeyen Bediüzzaman talebesinin aşırı ısrarı üzerine Şaban ve Ramazan aylarında yanındaki 3 talebesine yedirmek ve balı getirene de sevap kazandırmak için kabul etmek zorunda kalır. Kendisinin de 1 kilo kadar balı vardır. Talebesi Mehmed Gülırmak, Üstad'a gelen bu petek oğul balının ekserisini üç günde yer, diğer nur talebeleri Hüsrev, Refet ve Rüşdü'ye de biraz verir ve balı bitirirler. Bediüzzaman kendi balını ise iktisatla sarf ederek Şaban ve Ramazan aylarında hem kendi yer hem de yanındaki talebelerine yedirir. Bediüzzaman İktisat risalesinde bu hadiseyi naklederek talebelerinin görünüşte civanmertlik olan davranışının iktisatsızlık, kendisinin görünüşte cimlilik zannedilen davranışının ise iktisat olduğunu izah eder.

Gerçekleştiği Tarih ve Yer

Şükrü Efendinin Konağı, Isparta, 1934-35

Hadiseye Dahil Olanlar

• Bediüzzaman Said Nursi
• Mehmed Gülırmak
• Hüsrev Altınbaşak
• Refet Barutçu
• Süleyman Rüşdü Çakın

Risale-i Nur'da Nerede ve Nasıl Bahsedildiği

Beşinci Nükte

Cenab-ı Hak kemal-i kereminden, en fakir adama en zengin adam gibi ve gedaya (yani fakire) padişah gibi lezzet-i nimetini ihsas ettiriyor. Evet bir fakirin, kuru bir parça siyah ekmekten açlık ve iktisat vasıtasıyla aldığı lezzet, bir padişahın ve bir zenginin israftan gelen usanç ve iştahsızlık ile yediği en a’lâ baklavadan aldığı lezzetten daha ziyade lezzetlidir. Cây-ı hayrettir ki bazı müsrif ve mübezzir insanlar, böyle iktisatçıları “hısset” ile ittiham ediyorlar. Hâşâ… İktisat, izzet ve cömertliktir. Hısset ve zillet, ehl-i israf ve tebzirin zahirî merdane keyfiyetlerinin içyüzüdür. Bu hakikati teyid eden, bu risalenin telifi senesinde Isparta’da hücremde cereyan eden bir vakıa var. Şöyle ki:

Kaideme ve düstur-u hayatıma muhalif bir surette, bir talebem iki buçuk okkaya yakın bir balı, bana hediye kabul ettirmeye ısrar etti. Ne kadar kaidemi ileri sürdüm, kanmadı. Bilmecburiye, yanımdaki üç kardeşime yedirmek ve şaban-ı şerif ve ramazanda o baldan iktisat ile otuz kırk gün üç adam yesin ve getiren de sevap kazansın ve kendileri de tatlısız kalmasın diyerek “Alınız!” dedim. Bir okka bal da benim vardı. O üç arkadaşım, gerçi müstakim ve iktisadı takdir edenlerdendi. Fakat her ne ise birbirine ikram etmek ve her biri ötekinin nefsini okşamak ve kendi nefsine tercih etmek olan bir cihette ulvi bir haslet ile iktisadı unuttular. Üç gecede iki buçuk okka balı bitirdiler. Ben gülerek dedim: “Sizi, otuz kırk gün o bal ile tatlandıracaktım. Siz, otuz günü üçe indirdiniz. Âfiyet olsun.” dedim. Fakat, ben kendi o bir okka balımı iktisat ile sarf ettim. Bütün şaban ve ramazanda hem ben yedim hem lillahi’l-hamd o kardeşlerimin her birisine iftar vaktinde birer kaşık (Hâşiye) verip mühim sevaba medar oldu.

Benim halimi görenler, o vaziyetimi belki hısset telakki etmişlerdir. Öteki kardeşlerimin üç gecelik vaziyetlerini bir civanmertlik telakki edebilirler. Fakat hakikat noktasında, o zahirî hısset altında ulvi bir izzet ve büyük bir bereket ve yüksek bir sevap gizlendiğini gördük. Ve o civanmertlik ve israf altında, eğer vazgeçilmese idi, bir dilencilik ve gayrın eline tama’kârane ve muntazırane bakmak gibi hıssetten çok aşağı bir haleti netice verir idi.

(Lem'alar, 19. Lem'a, 5. Nükte)

İlgili Maddeler

• İktisat Risalesi: Bu hadisenin nakledildiği 19. Lem'a
• Bal:
• İktisat:
• Cimrilik: