İkileme: Revizyonlar arasındaki fark
Gezinti kısmına atla
Arama kısmına atla
Değişiklik özeti yok |
Değişiklik özeti yok |
||
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 9 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
[[Kategori:Dil ve Edebiyat]] | [[Kategori:Dil ve Edebiyat]] | ||
'''İkileme''' cümledeki anlamı pekiştirmek, güçlendirmek ve daha çekici hale getirmek için aynı veya farklı kelimelerin yan yana getirilmesiyle oluşturulmuş sözcük grubudur.<ref | [[Kategori:Mefhum]] | ||
'''İkileme''' cümledeki anlamı pekiştirmek, güçlendirmek ve daha çekici hale getirmek için aynı veya farklı kelimelerin yan yana getirilmesiyle oluşturulmuş sözcük grubudur.<ref>https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0kileme</ref> Çeşitli şekillerde olabilir. | |||
Risalelerde çokça görüldüğü üzere, aynı veya çok yakın anlamda olan ve çoğunlukla biri Arapça veya Farsça kökenli diğeri Türkçe kökenli kelimelerin (misal: Hem herbiri birer mizan içindeki bütün intizamlı mevcudat ve herbiri birer intizam içindeki bütün ''mizanlı ve ölçülü'' hey'at, yine o ilm-i muhite işaret eder) veya biri daha eski diğeri yakın zamanda daha çok kullanılan kelimelerin (misal: Hem feda et. Çünki şu vücud, sende ''vedia ve emanettir'') beraber kullanılması ile karıştırılmamalıdır. | |||
'''1. Aynı kelimenin tekrarı''' | '''1. Aynı kelimenin tekrarı''' | ||
| 6. satır: | 9. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* Yavaş yavaş istidadı müheyya olur, nurlanır, herşeyden ders alır, kibrit hükmüne geçer. (Sözler) | * ''Yavaş yavaş'' istidadı müheyya olur, nurlanır, herşeyden ders alır, kibrit hükmüne geçer. (Sözler) | ||
* Âleme tecelli eden esma-i kudsiye-i İlahiyenin bütün tecelliyatının aksamını, birer birer, size o cihazat vasıtasıyla bildirip tattırmaktır. (Sözler) | * Âleme tecelli eden esma-i kudsiye-i İlahiyenin bütün tecelliyatının aksamını, ''birer birer'', size o cihazat vasıtasıyla bildirip tattırmaktır. (Sözler) | ||
* ...bu Risalatü'l-Envâr ve Mektubatü'n-Nur, için için ateşlenen, feveran eden bir dağ gibi... (Barla Lahikası) | * ...bu Risalatü'l-Envâr ve Mektubatü'n-Nur, ''için için'' ateşlenen, feveran eden bir dağ gibi... (Barla Lahikası) | ||
* ...efsah-ı füseha olan Hazret-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm, Kur'an-ı Kerim'i ''uzun uzun'' zamanlarda ''tekrar tekrar'' okuduğu halde o hataların farkında olmamış da... (İşarat-ül İ'caz) | |||
'''2. Yakın anlamlı kelimeler''' | '''2. Yakın anlamlı kelimeler''' | ||
| 14. satır: | 18. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* Zâten hapis müddetince halka dehşet verecek şekilde yalan-yanlış propagandalarla, Bedîüzzaman'ın imha edileceği gibi haberler etrafa yaydırılmıştı. (Tarihçe-i Hayat) | * Zâten hapis müddetince halka dehşet verecek şekilde ''yalan-yanlış'' propagandalarla, Bedîüzzaman'ın imha edileceği gibi haberler etrafa yaydırılmıştı. (Tarihçe-i Hayat) | ||
* Bir nahiyede iki müdür, bir vilayette iki vali bulunsa, herc ü merc ederler. (Sözler) | * Bir nahiyede iki müdür, bir vilayette iki vali bulunsa, ''herc ü merc'' ederler. (Sözler) | ||
* Risale-i Nur'un neşrine vasıta olan üstadımız geldiği gün, Isparta'yı gayet hararetli ve yağmursuzluktan ''toz-toprak'' içinde görmüş. (Barla Lahikası) | |||
'''3. Eş anlamlı kelimeler''' | '''3. Eş anlamlı kelimeler''' | ||
* Sakalına, bıyığına, kılık kıyafetine karışılıyor; jandarma dipçikleri altında ölüme mahkûm ediliyor. (Tarihçe-i Hayat) | * Sakalına, bıyığına, ''kılık kıyafetine'' karışılıyor; jandarma dipçikleri altında ölüme mahkûm ediliyor. (Tarihçe-i Hayat) | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
| 27. satır: | 32. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* İşte enva'-ı dalalet derecatına göre az | * İşte enva'-ı dalalet derecatına göre ''az ço''k kâinatın yaratılmasındaki hikmet-i Rabbaniyeye ve dünyanın bekasındaki makasıd-ı Sübhaniyeye zarar verdiği için,... (Lem'alar) | ||
* Çünki meselâ sen "ELHAMDÜLİLLAH" dedin; bu kelâm, milyonlarla büyük küçük "ELHAMDÜLİLLAH" kelimeleri, havada izn-i İlahî ile yazılır. (Lem'alar) | * Çünki meselâ sen "ELHAMDÜLİLLAH" dedin; bu kelâm, milyonlarla ''büyük küçük'' "ELHAMDÜLİLLAH" kelimeleri, havada izn-i İlahî ile yazılır. (Lem'alar) | ||
* ...ve gece gündüz yılanlarla harbeden Risale-i Nur müellifine... (Lem'alar) | * ...ve ''gece gündüz'' yılanlarla harbeden Risale-i Nur müellifine... (Lem'alar) | ||
'''5. Yansıma kelimeler''' | '''5. Yansıma kelimeler''' | ||
| 35. satır: | 40. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* Zira yağmur gecikse sonra gelse toprak vız vız gibi bir savtı çıkartarak suyunu çeker. (Muhakemat) | * Zira yağmur gecikse sonra gelse toprak ''vız vız'' gibi bir savtı çıkartarak suyunu çeker. (Muhakemat) | ||
'''6. Biri anlamlı biri anlamsız kelimeler''' | '''6. Biri anlamlı biri anlamsız kelimeler''' | ||
| 41. satır: | 46. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* Bazı eğri büğrü hududlarda meyve ve faidelerin yerini tanır görür, bilir gibi durur, tevakkuf eder. (Sözler) | * Bazı ''eğri büğrü'' hududlarda meyve ve faidelerin yerini tanır görür, bilir gibi durur, tevakkuf eder. (Sözler) | ||
* ...azîm bir ziyafetgâh, güzel bir seyrangâh, yüksek bir nüzhetgâh bulunduğunu hayal meyal gördüm. (Sözler) | * ...azîm bir ziyafetgâh, güzel bir seyrangâh, yüksek bir nüzhetgâh bulunduğunu ''hayal meyal'' gördüm. (Sözler) | ||
* Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler) | * Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ''ufak tefeklerini'', pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler) | ||
* Bu ahali çoluk çocuğuyla asker olmuşlar veya memur olmuşlar. (Sözler) | * Bu ahali ''çoluk çocuğuyla'' asker olmuşlar veya memur olmuşlar. (Sözler) | ||
* ...bir büyük tiyatro teşekkülüyle ve oyuncu kızlardan dört güzelini çırılçıplak olarak alayişle çarşı ve pazarda gezdirerek,... (Kastamonu Lahikası) | * ...bir büyük tiyatro teşekkülüyle ve oyuncu kızlardan dört güzelini ''çırılçıplak'' olarak alayişle çarşı ve pazarda gezdirerek,... (Kastamonu Lahikası) | ||
* Bu karmakarışık, kararsız misafirhanelerden başka ve kurb-u şahanede bir diyar-ı saadet vardır; biz de ona namzediz... (Sözler) | * Bu ''karmakarışık'', kararsız misafirhanelerden başka ve kurb-u şahanede bir diyar-ı saadet vardır; biz de ona namzediz... (Sözler) | ||
* ...dinsizlik esaslarının temel taşlarını paramparça etmiş... (Sözler) | * ...dinsizlik esaslarının temel taşlarını ''paramparça'' etmiş... (Sözler) | ||
* Yoksa bütün maneviyat söner, rabıtalar kesilir, nisbetler ''darmadağınık'' olur, nizam da berheva olur. (İşarat-ül İ'caz) | |||
* Şu muzlim ânımı nurlandıran huzur-u manevîniz muvacehesinde satırlarım gibi ''kapkara'' yüzümü,... (Barla Lahikası) | |||
'''7. İki anlamsız kelime''' | '''7. İki anlamsız kelime''' | ||
| 57. satır: | 64. satır: | ||
Risale-i Nur'dan örnekler: | Risale-i Nur'dan örnekler: | ||
* Bak, o kadar ünsiyet ettiğimiz ve tanıdığımız çiçekli-miçekli şeyler kayboldular. (Sözler) | * Bak, o kadar ünsiyet ettiğimiz ve tanıdığımız ''çiçekli-miçekli'' şeyler kayboldular. (Sözler) | ||
* Kumara-mumara verip zayi' eder, bir tek altını kalır. (Sözler) | * ''Kumara-mumara'' verip zayi' eder, bir tek altını kalır. (Sözler) | ||
* Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler) | * Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, ''pırtı-mırtılarını'' temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler) | ||
==İlgili Maddeler== | ==İlgili Maddeler== | ||
==Kaynakça== | ==Kaynakça== | ||
09.49, 4 Aralık 2025 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
İkileme cümledeki anlamı pekiştirmek, güçlendirmek ve daha çekici hale getirmek için aynı veya farklı kelimelerin yan yana getirilmesiyle oluşturulmuş sözcük grubudur.[1] Çeşitli şekillerde olabilir.
Risalelerde çokça görüldüğü üzere, aynı veya çok yakın anlamda olan ve çoğunlukla biri Arapça veya Farsça kökenli diğeri Türkçe kökenli kelimelerin (misal: Hem herbiri birer mizan içindeki bütün intizamlı mevcudat ve herbiri birer intizam içindeki bütün mizanlı ve ölçülü hey'at, yine o ilm-i muhite işaret eder) veya biri daha eski diğeri yakın zamanda daha çok kullanılan kelimelerin (misal: Hem feda et. Çünki şu vücud, sende vedia ve emanettir) beraber kullanılması ile karıştırılmamalıdır.
1. Aynı kelimenin tekrarı
Risale-i Nur'dan örnekler:
- Yavaş yavaş istidadı müheyya olur, nurlanır, herşeyden ders alır, kibrit hükmüne geçer. (Sözler)
- Âleme tecelli eden esma-i kudsiye-i İlahiyenin bütün tecelliyatının aksamını, birer birer, size o cihazat vasıtasıyla bildirip tattırmaktır. (Sözler)
- ...bu Risalatü'l-Envâr ve Mektubatü'n-Nur, için için ateşlenen, feveran eden bir dağ gibi... (Barla Lahikası)
- ...efsah-ı füseha olan Hazret-i Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm, Kur'an-ı Kerim'i uzun uzun zamanlarda tekrar tekrar okuduğu halde o hataların farkında olmamış da... (İşarat-ül İ'caz)
2. Yakın anlamlı kelimeler
Risale-i Nur'dan örnekler:
- Zâten hapis müddetince halka dehşet verecek şekilde yalan-yanlış propagandalarla, Bedîüzzaman'ın imha edileceği gibi haberler etrafa yaydırılmıştı. (Tarihçe-i Hayat)
- Bir nahiyede iki müdür, bir vilayette iki vali bulunsa, herc ü merc ederler. (Sözler)
- Risale-i Nur'un neşrine vasıta olan üstadımız geldiği gün, Isparta'yı gayet hararetli ve yağmursuzluktan toz-toprak içinde görmüş. (Barla Lahikası)
3. Eş anlamlı kelimeler
- Sakalına, bıyığına, kılık kıyafetine karışılıyor; jandarma dipçikleri altında ölüme mahkûm ediliyor. (Tarihçe-i Hayat)
Risale-i Nur'dan örnekler:
4. Zıt anlamlı kelimeler
Risale-i Nur'dan örnekler:
- İşte enva'-ı dalalet derecatına göre az çok kâinatın yaratılmasındaki hikmet-i Rabbaniyeye ve dünyanın bekasındaki makasıd-ı Sübhaniyeye zarar verdiği için,... (Lem'alar)
- Çünki meselâ sen "ELHAMDÜLİLLAH" dedin; bu kelâm, milyonlarla büyük küçük "ELHAMDÜLİLLAH" kelimeleri, havada izn-i İlahî ile yazılır. (Lem'alar)
- ...ve gece gündüz yılanlarla harbeden Risale-i Nur müellifine... (Lem'alar)
5. Yansıma kelimeler
Risale-i Nur'dan örnekler:
- Zira yağmur gecikse sonra gelse toprak vız vız gibi bir savtı çıkartarak suyunu çeker. (Muhakemat)
6. Biri anlamlı biri anlamsız kelimeler
Risale-i Nur'dan örnekler:
- Bazı eğri büğrü hududlarda meyve ve faidelerin yerini tanır görür, bilir gibi durur, tevakkuf eder. (Sözler)
- ...azîm bir ziyafetgâh, güzel bir seyrangâh, yüksek bir nüzhetgâh bulunduğunu hayal meyal gördüm. (Sözler)
- Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler)
- Bu ahali çoluk çocuğuyla asker olmuşlar veya memur olmuşlar. (Sözler)
- ...bir büyük tiyatro teşekkülüyle ve oyuncu kızlardan dört güzelini çırılçıplak olarak alayişle çarşı ve pazarda gezdirerek,... (Kastamonu Lahikası)
- Bu karmakarışık, kararsız misafirhanelerden başka ve kurb-u şahanede bir diyar-ı saadet vardır; biz de ona namzediz... (Sözler)
- ...dinsizlik esaslarının temel taşlarını paramparça etmiş... (Sözler)
- Yoksa bütün maneviyat söner, rabıtalar kesilir, nisbetler darmadağınık olur, nizam da berheva olur. (İşarat-ül İ'caz)
- Şu muzlim ânımı nurlandıran huzur-u manevîniz muvacehesinde satırlarım gibi kapkara yüzümü,... (Barla Lahikası)
7. İki anlamsız kelime
Risale-i Nur'dan örnekler:
8. İkinci kelimenin başına m- eklenmesi
Risale-i Nur'dan örnekler:
- Bak, o kadar ünsiyet ettiğimiz ve tanıdığımız çiçekli-miçekli şeyler kayboldular. (Sözler)
- Kumara-mumara verip zayi' eder, bir tek altını kalır. (Sözler)
- Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrif ediniz. (Sözler)