-beste

-beste (veya -bes), sonuna geldiği kelimeye "bağlanmış, bağlı, kapalı" anlamı katarak Farsça usulüyle birleşik sıfat yapan Farsça bir sonektir.

Bilgiler

Kökeni olan Farsça fiil ve anlamı: Besten (بستن): bağlamak

Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, Anlamları ve Örnek Cümleler

• Gerdenbeste veya gerdanbeste: Boynu bağlı, itâatli, Boyun eğmiş.

Cenab-ı Kādir-i Mutlak Hazretlerine hadsiz ve hesapsız hamd ü sena ediyorum ki siz Üstadıma kavuştum ve bi’n-netice bu nurları, bu hakikatleri gördüm, okudum, yazdım ve gerden-beste-i inkıyad oldum. (Barla L.)

• Kemerbeste: Kuşak bağlamış, hazır olup emri bekler hâlde olan

...huzur-u kibriyasında kemer-beste-i ubudiyet olmak demek olan asr namazını kılmak,... (9. Söz)

• Safbeste: Harekete geçmek üzere saf bağlayıp hazır olan

Nizam-ı hilkat-i âlem denilen şeriat-ı fıtriye-i İlahiye; mevlevî gibi cezbe tutan meczup ve misafir olan küre-i arza, güneşe iktida eden safbeste yıldızların safında durup itaat etmesini farz ve vâcib kılmıştır. (Muhakemat)

• Serbest: Hür (Lügat anlamı: başı bağlı)

Âdi bir esir ve başı bozuğa bedel, âlî bir padişahın has, serbest bir yaver-i askeri olursunuz. (6. Söz)

• Vâbeste: -e bağlı, ancak … olursa olabilir (Farsça- vâ: geride)

Bir fikre davet, cumhur-u ulemanın kabulüne vâbestedir. Yoksa davet bid’attır, reddedilir. (Hakikat Çekirdekleri)