-ân: Revizyonlar arasındaki fark
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 5 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
[[Kategori:Farsça Ekler]] | [[Kategori:Farsça Ekler]] | ||
[[Kategori:Ekler]] | [[Kategori:Ekler]] | ||
'''-ân''' veya sonu -â, -î, -û ile biten kelimelerde '''-yân''' veya sonu -e ile biten kelimelerde '''-gân''' Farsça'da canlılar için kullanılan çoğul ekidir. Cansız isimlerin Farsçada çoğulu -ha ekiyle yapılır. | '''-ân''' veya sonu -â, -î, -û ile biten kelimelerde '''-yân''' veya sonu -e ile biten kelimelerde '''-gân''' Farsça'da canlılar için kullanılan çoğul ekidir. Cansız isimlerin Farsçada çoğulu '''-ha''' ekiyle yapılır. | ||
==Bilgiler== | ==Bilgiler== | ||
| 40. satır: | 40. satır: | ||
Sen ol Mahbûb‑u âlemsin ki, zülf‑ü ''ebruvânındır'', (Şuaat-ı Marifetinnebi) | Sen ol Mahbûb‑u âlemsin ki, zülf‑ü ''ebruvânındır'', (Şuaat-ı Marifetinnebi) | ||
*'''Ejderha:''' Ejderler | |||
Kabir ile ''ejderha'' ağzını kapatır, güzel bir bahçeye kapı açar. (32. Söz) | |||
*'''Füruzân:''' Parlak şeyler | *'''Füruzân:''' Parlak şeyler | ||
| 60. satır: | 64. satır: | ||
Hep ''kehkeşân'' ağsânına. (Mektubat) | Hep ''kehkeşân'' ağsânına. (Mektubat) | ||
*'''Kudsiyan:''' Kudsiler | |||
Feyzine müştak felek, manana meftun ''kudsiyan'' (Konferans) | |||
*'''Küngân:''' Künkler, su boruları | *'''Küngân:''' Künkler, su boruları | ||
Bazı Sözlerde ulema-i ilm-i kelâmın mesleğiyle, Kur’an’dan alınan minhac-ı hakikinin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki mesela, bir su getirmek için bazıları ''küngân'' (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. (26. Mektup) | Bazı Sözlerde ulema-i ilm-i kelâmın mesleğiyle, Kur’an’dan alınan minhac-ı hakikinin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki mesela, bir su getirmek için bazıları ''küngân'' (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. (26. Mektup) | ||
*'''Mebusân:''' Milletvekilleri | |||
Bu Fârisî münâcâtın akabinde: “Ey Mücâhidîn‑i İslâm!” başlığı altında Türkçe olarak ''mebûsâna'' on maddelik bir hitap vardır. (Mesnevi Fihrist) | |||
*'''Merdân:''' Adamlar | *'''Merdân:''' Adamlar | ||
| 76. satır: | 88. satır: | ||
...bütün pîr, pîrân ve ''mürşidân'' ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.) | ...bütün pîr, pîrân ve ''mürşidân'' ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.) | ||
*'''Müslüman:''' Müslimler | |||
Çünkü, bir İsevî, Müslüman olsa, İsâ Aleyhisselâm’ı daha ziyâde sever. (Emirdağ L.) | |||
*'''Müştahan:''' İştiyaklılar | *'''Müştahan:''' İştiyaklılar | ||
| 89. satır: | 105. satır: | ||
Bütün ''Peygamberân-ı'' İzam hazarâtını birer birer ziyaret eder, Peygamber Efendimizi de ziyarete mazhar olunca uyanır. (Tarihçe) | Bütün ''Peygamberân-ı'' İzam hazarâtını birer birer ziyaret eder, Peygamber Efendimizi de ziyarete mazhar olunca uyanır. (Tarihçe) | ||
*''' | *'''Pirân:''' Pirler, büyükler | ||
...bütün pîr, ''pîrân'' ve mürşidân ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.) | ...bütün pîr, ''pîrân'' ve mürşidân ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.) | ||
| 96. satır: | 112. satır: | ||
''YÂRÂN'' İSTERSEN KUR'ÂN YETER. (Mektubat) | ''YÂRÂN'' İSTERSEN KUR'ÂN YETER. (Mektubat) | ||
*'''Zabitân:''' Subaylar | |||
Nasıl bir pâdişahı tanımayan ve ordudaki ''zâbitân'' ve efrat onun askerleri olduğunu kabûl etmeyen vahşî bir adam, herkese, her askere bir nev'i pâdişahlık ve bir gûnâ hâkimiyet verir. (15. Mektup) | |||
==İlgili Maddeler== | ==İlgili Maddeler== | ||
==Kaynakça== | ==Kaynakça== | ||
08.15, 25 Temmuz 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
-ân veya sonu -â, -î, -û ile biten kelimelerde -yân veya sonu -e ile biten kelimelerde -gân Farsça'da canlılar için kullanılan çoğul ekidir. Cansız isimlerin Farsçada çoğulu -ha ekiyle yapılır.
Bilgiler
Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, Anlamları ve Örnek Cümleler
Gözden kaçmış misaller olabilir
- Aşıkân: Aşıklar
Rûz sâim, leyl kâim,/Çû makam‑ı âşıkan (Lahikalar)
- Bendegan: Kullar, köleler
O vakit Hàlık’ın sanat-ı Rabbâniye’sinden ve Sultan’ın nezâret‑i şâhânesinden ve ziyâ ve hava ve toprağın hizmet‑i bendegânesinden başka... (14. Söz)
- Bezirgan: Aşıklar
...o sahte siyaset bezirgânlarının, çocukları dahi kandıramayacakları acemîce bir iftira ve bir uydurmalarından ibarettir. (Lahikalar)
- Biçaregân: Biçareler
Bîçaregân-ı ümmete, izn-i İlahî ile beyan buyurduğunuz i'caz-ı Kur'an hürmetine, Allah-u Zülcelal muhterem üstadımızdan ebeden razı olsun. (Barla L.)
- Canân: Canlar, sevgili (Anlam kayması ile "sevgili" anlamındadır)
Risale‑i Nur, rûhların sevgilisi, kalplerin mahbûbu, âşıkların mâşuku, canların cânânı olmuş; icâbında bu cânân için canlar fedâ edilmiştir. (Tarihçe)
- Cavidân: Cavidler, ebedi kalanlar
İşte Risale-i Nur dahi bu asırda bütün âlem-i beşeriyete hayat-ı câvidân ve âdeme kâmil-i insan ve kulûbe neş'e-i îman ve ukule yakîn-i itmi'nan ve efkâra inkişaf ve nüfusa teslim-i rıza ve can şuâlarını Kur'an-ı Mu'ciz-ül-Beyandan alıp saçmaktadır. (Lahikalar)
- Destan: (Eller kelimesinden) Öğreti, anlatı
Üstad’ın, hayatı boyunca cemiyetimizin her tabakasına vermekte olduğu binlerle istiğnâ örnekleri, dillere destan olmuş bir ulviyeti hâizdir. (Önsöz)
- Ebruvan: Kaşlar
Sen ol Mahbûb‑u âlemsin ki, zülf‑ü ebruvânındır, (Şuaat-ı Marifetinnebi)
- Ejderha: Ejderler
Kabir ile ejderha ağzını kapatır, güzel bir bahçeye kapı açar. (32. Söz)
- Füruzân: Parlak şeyler
Biinâyetillâhi teâla meyân-ı Ümmet-i Muhammed’de Şem’a-i hidayet nurunu füruzân eden bir Zât-ı âli kadrın ... (Hulusi Ağabey'e Mektuplar)
- Hâcegân: Hocalar
Risale-i Nur şakirdlerinin etrafınızda olarak Nakşî’de, hatme-i hacegân tarzında fakat çok büyük bir mikyasta... (Kastamonu L.)
- Hezarân: Binler
Nefrin, hezârân nefrin, cehlin yüzüne… (Muhakemat)
- Kalbân: Kalpler
Sensin hakîm-i kalbân. (Lahikalar)
- Kehkeşan: Kehkeşler, Samanyolu
Hep kehkeşân ağsânına. (Mektubat)
- Kudsiyan: Kudsiler
Feyzine müştak felek, manana meftun kudsiyan (Konferans)
- Küngân: Künkler, su boruları
Bazı Sözlerde ulema-i ilm-i kelâmın mesleğiyle, Kur’an’dan alınan minhac-ı hakikinin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki mesela, bir su getirmek için bazıları küngân (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. (26. Mektup)
- Mebusân: Milletvekilleri
Bu Fârisî münâcâtın akabinde: “Ey Mücâhidîn‑i İslâm!” başlığı altında Türkçe olarak mebûsâna on maddelik bir hitap vardır. (Mesnevi Fihrist)
- Merdân: Adamlar
Sensin ol dellâl‑ı Kur'ân, yoluna canlar fedâ,/İltifat‑ı Şah-ı Merdân ile sensin muktedâ. (Lahikalar)
- Muhibbân: Dostlar
Bu hafta Otuzbirinci Mektûbun Yedinci Lem'ası ile Üçüncü Lem'ası’nı, hazine‑i Mektûbat’a ilâve ve muhibbân ve müştâkâna tilâvet eylemekle,... (Barla L.)
- Mürşidan: Mürşitler
...bütün pîr, pîrân ve mürşidân ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.)
- Müslüman: Müslimler
Çünkü, bir İsevî, Müslüman olsa, İsâ Aleyhisselâm’ı daha ziyâde sever. (Emirdağ L.)
- Müştahan: İştiyaklılar
Bu hafta Otuzbirinci Mektûbun Yedinci Lem'ası ile Üçüncü Lem'ası’nı, hazine‑i Mektûbat’a ilâve ve muhibbân ve müştâkâna tilâvet eylemekle,... (Barla L.)
- Pehlivan: Yiğitler
Birinci defaki yazdığım yazılarımla son yazdığım yazılarımı karşılaştırdığım vakit, böyle çapraşık bir yazı ile, nasıl olur da dilâver bir pehlivan gibi ortaya atıldığımı düşünerek evvelce çok meyûs oldum. (Barla L.)
- Peygamberan: Peygamberler
Bütün Peygamberân-ı İzam hazarâtını birer birer ziyaret eder, Peygamber Efendimizi de ziyarete mazhar olunca uyanır. (Tarihçe)
- Pirân: Pirler, büyükler
...bütün pîr, pîrân ve mürşidân ve Şah‑ı Nakşibend Kuddise Sırruhu Hazretlerinden... (Barla L.)
- Yarân: Dostlar
YÂRÂN İSTERSEN KUR'ÂN YETER. (Mektubat)
- Zabitân: Subaylar
Nasıl bir pâdişahı tanımayan ve ordudaki zâbitân ve efrat onun askerleri olduğunu kabûl etmeyen vahşî bir adam, herkese, her askere bir nev'i pâdişahlık ve bir gûnâ hâkimiyet verir. (15. Mektup)