Der-: Revizyonlar arasındaki fark
Değişiklik özeti yok |
|||
| (Aynı kullanıcının aradaki diğer 6 değişikliği gösterilmiyor) | |||
| 1. satır: | 1. satır: | ||
[[Kategori:Farsça Ekler]] | [[Kategori:Farsça Ekler]] | ||
[[Kategori:Ekler]] | [[Kategori:Ekler]] | ||
'''Der-''', başına geldiği kelimelere "-de, -da, içinde" anlamı katarak zarflar yapan Farsça bir önektir. Bir örnekte aynı anlamda "-derun" şeklinde sonek olarak kullanılmıştır. | |||
'''Der-''', başına geldiği kelimelere "-de, -da, içinde" anlamı katarak zarflar yapan Farsça bir önektir. | |||
==Bilgiler== | ==Bilgiler== | ||
| 8. satır: | 7. satır: | ||
'''Kökeni olan Farsça fiil ve anlamı:''' - | '''Kökeni olan Farsça fiil ve anlamı:''' - | ||
==Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, | ==Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, Anlamları ve Örnek Cümleler== | ||
*'''Derakab:''' Akabinde | *'''Derakab:''' Akabinde | ||
| 14. satır: | 13. satır: | ||
Yalnız göründü ve ''derakab'' kapandı. (Rumuzat-ı Semaniye) | Yalnız göründü ve ''derakab'' kapandı. (Rumuzat-ı Semaniye) | ||
*'''Derhal:''' | *'''Der-i âl-i abâ:''' Al-i Aba'nın Altında | ||
Bu âciz nâtuvan onların bir hakir kemteri,/Halil İbrahime "hâk-i ''der-i âl-i abâ''" tam düşürdün. (Lahikalar) | |||
*'''Dercan:''' Can içinde | |||
Sıddıkınız, elhamdülillâh, mübârek eserlerde delâlet ettikleri mânâlarda, işâret ettikleri hakâikta, bütün mevcûdiyetle kabûl ve tasdik ve kudsî maânîsini ''dercân'' etmekten başka bir his asla taşımamıştır. (Barla L.) | |||
*'''Derdest:''' Ele geçirme, tutma | |||
Senin Kürdistan'da neşr-i maarif olan maksadın meclis-i vükela'da ''derdest''-i tezekkürdür. (Asar-ı B.) | |||
*'''Dergah:''' Tekke | |||
Her kim ki ''der-i dergâh''-ı İlâhîde sâil (Hulusi Ağabeye Mektuplar) | |||
*'''Derhal:''' Anında | |||
Sorulan her ilmi suale ''derhal'' ve bilâtereddüd cevap verirdi. (Tarihçe-i H.) | Sorulan her ilmi suale ''derhal'' ve bilâtereddüd cevap verirdi. (Tarihçe-i H.) | ||
| 21. satır: | 36. satır: | ||
Eskiden vatanımda ve sair memleketlerde gördüğüm o cins sarıçiçekleri ''derhatır'' ettirdi. (33. Söz) | Eskiden vatanımda ve sair memleketlerde gördüğüm o cins sarıçiçekleri ''derhatır'' ettirdi. (33. Söz) | ||
*'''Derkenar:''' Kenara çıkma şeklinde yazılmış | |||
Hem, en münteşir ve mütedâvil ''derkenar'' Mushaflarda Lafzullâhın tevâfukât‑ı latîfe-i i'câziyesinden birisi şudur ki: (Lemalar) | |||
*'''Dermeyan:''' Ortada | |||
...bu bâbda bir mütâlaa ''dermeyânına'' imkân göremiyorum (Lahikalar) | |||
*'''Deruhde:''' Uhdesinde bulundurmak | |||
Şu meclisin şahsiyet‑i maneviyesi, sâhip olduğu kuvvet cihetiyle, mânâ‑yı saltanatı ''deruhte'' etmiştir. (Mesnevi) | |||
*'''Peyderpey:''' Adım adım | |||
Hem de bununla beraber, kavga ve müzâhemetin meydânı olan dağdağa‑i hayata ''peyderpey'' hücum gösteren âlemin binler musîbet ve mezâhimlere karşı yegâne nokta-i istinat, mârifet‑i Sâni'dir… (Muhakemat) | |||
*'''Safderun:''' İçi temiz olduğu için kolay aldatılabilen | |||
Bu asırdaki ehl‑i îmânın fevkalâde ''sâfderunluğu'' ve dehşetli cânîleri âlîcenâbâne affetmesi ve bir tek haseneyi, binler seyyiâtı işleyen ve binler manevî ve maddî hukuk‑u ibâdı mahveden adamdan görse, ona bir nev'i taraftar çıkmasıdır. (Sikke-i T. G.) | |||
==İlgili Maddeler== | ==İlgili Maddeler== | ||
==Kaynakça== | ==Kaynakça== | ||
21.43, 14 Temmuz 2026 itibarı ile sayfanın şu anki hâli
Der-, başına geldiği kelimelere "-de, -da, içinde" anlamı katarak zarflar yapan Farsça bir önektir. Bir örnekte aynı anlamda "-derun" şeklinde sonek olarak kullanılmıştır.
Bilgiler
Kökeni olan Farsça fiil ve anlamı: -
Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, Anlamları ve Örnek Cümleler
- Derakab: Akabinde
Yalnız göründü ve derakab kapandı. (Rumuzat-ı Semaniye)
- Der-i âl-i abâ: Al-i Aba'nın Altında
Bu âciz nâtuvan onların bir hakir kemteri,/Halil İbrahime "hâk-i der-i âl-i abâ" tam düşürdün. (Lahikalar)
- Dercan: Can içinde
Sıddıkınız, elhamdülillâh, mübârek eserlerde delâlet ettikleri mânâlarda, işâret ettikleri hakâikta, bütün mevcûdiyetle kabûl ve tasdik ve kudsî maânîsini dercân etmekten başka bir his asla taşımamıştır. (Barla L.)
- Derdest: Ele geçirme, tutma
Senin Kürdistan'da neşr-i maarif olan maksadın meclis-i vükela'da derdest-i tezekkürdür. (Asar-ı B.)
- Dergah: Tekke
Her kim ki der-i dergâh-ı İlâhîde sâil (Hulusi Ağabeye Mektuplar)
- Derhal: Anında
Sorulan her ilmi suale derhal ve bilâtereddüd cevap verirdi. (Tarihçe-i H.)
- Derhatır: Hatırda
Eskiden vatanımda ve sair memleketlerde gördüğüm o cins sarıçiçekleri derhatır ettirdi. (33. Söz)
- Derkenar: Kenara çıkma şeklinde yazılmış
Hem, en münteşir ve mütedâvil derkenar Mushaflarda Lafzullâhın tevâfukât‑ı latîfe-i i'câziyesinden birisi şudur ki: (Lemalar)
- Dermeyan: Ortada
...bu bâbda bir mütâlaa dermeyânına imkân göremiyorum (Lahikalar)
- Deruhde: Uhdesinde bulundurmak
Şu meclisin şahsiyet‑i maneviyesi, sâhip olduğu kuvvet cihetiyle, mânâ‑yı saltanatı deruhte etmiştir. (Mesnevi)
- Peyderpey: Adım adım
Hem de bununla beraber, kavga ve müzâhemetin meydânı olan dağdağa‑i hayata peyderpey hücum gösteren âlemin binler musîbet ve mezâhimlere karşı yegâne nokta-i istinat, mârifet‑i Sâni'dir… (Muhakemat)
- Safderun: İçi temiz olduğu için kolay aldatılabilen
Bu asırdaki ehl‑i îmânın fevkalâde sâfderunluğu ve dehşetli cânîleri âlîcenâbâne affetmesi ve bir tek haseneyi, binler seyyiâtı işleyen ve binler manevî ve maddî hukuk‑u ibâdı mahveden adamdan görse, ona bir nev'i taraftar çıkmasıdır. (Sikke-i T. G.)