-keş

-keş (çoğulu keşan), sonuna geldiği kelimeye "çeken, çekici" anlamı katarak Farsça usulüyle birleşik sıfat yapan Farsça bir sonektir.

Bilgiler

Kökeni olan Farsça fiil ve anlamı: Keşiden (کشيدن): çekmek

Risale-i Nur'da Bu Eki Taşıyan Kelimeler, Anlamları ve Örnek Cümleler

• Arzukeş: Arzu eden, arzulu

Çünkü herkes, büyükçe bir veliyy-i nimet, yahut muhsin bir padişahının uzaktan arzularını anlamaya ne kadar arzukeş ve anlasa ne kadar memnun olur. (31. Söz)

• Besmelekeş: Besmele çeken

Risale-i Nur'un tercümanı, Risale-i Nur'un basamakları olan mebadi-i ulûma besmele-keş olduğu ve fütuhat-ı Nuriyede besmelesini çektiği ve fatiha-i hayat-ı ilmiyede "Bismillahirrahmanirrahîm" okuduğu zamanına... (1. Şua)

• Dâmenkeş: Eteğini çeken, karışmayan

Tevhid ve celal ister ki esbab-ı tabiî, dâmenkeş-i tesir-i hakiki ola kudret eserinde. (Lemeat)

• Kehkeş/Kehkeşan: Samanyolu (Saman çeken(ler))

Tûbâ-i hilkatten semavat şıkkına, hep kehkeşan ağsanına (17. Söz)

• Keşmekeş/keşmakeş: Çekişme

Üssülesas esbab, fırkaların taraftarane ve garazkârane münakaşatı ve gazetelerin belâgat yerine mübalâgat ve yalan ve ifratperverane keşmâkeşleri idi. (Divan-ı Harbi-i Örfi)

• Peşkeş: Hediye (Öne çekilen)

Havas ve rüesaya o şey peşkeş edilir. (Lemeat)

• Serkeş: Dikbaşlı

Ey acz ve hakareti içinde mağrur ve mütemerrid ve zaaf ve fakrı içinde serkeş ve muannid olan ins ve cin! (24. Mektup)