Dal (د) Kök Harfi İle Başlayan Kelimeler

Önceki Harf: Hı (خ) ← Arapça Kökenli Kelimeler Ana Sayfası → Zel (ذ): Sonraki Harf

Bu sayfada Bediüzzaman'ın eserlerinde geçen ve Dal (د) kök harfi ile başlayan Arapça kelimeler listelenmiştir.

İlk Kök Harfe Göre Kelime Sayısı

Arapça Harf	Türkçe Okunuşu	2 Harfli Kelime Sayısı	3 Harfli Kök Sayısı	3 Kök Harfli Kelime Sayısı	4 Harfli Kök Sayısı	4 Kök Harfli Kelime Sayısı	Risalelerdeki Toplam Kök Sayısı	Kur'an'daki Toplam Kök Sayısı	Kur'an'daki Köklerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı	Risalelerdeki Toplam Kelime Sayısı	Kur'an'daki Toplam Kelime Sayısı	Kur'an'daki Kelimelerden Risalelerde Geçenlerin Sayısı
د	Dal	-	40	149	7	8	48	47	30	157	108	28

Kelime	Anlamı	Kur'an'da Geçiyor mu?	Örnek Cümle
Dal-Elif-Be (1)		+
De'b/Deb	Kaide, usul	+	De'b-i edeb ebed-müddet Kur'ân-ı ziyâbâr-ı şifâkâr-ı hüdâdâr
Dal-Be-Be (1)		+
Dabbe	Yerde yürüyen hayvan	+	Allahu a'lem, o dâbbe bir nevidir.
Dal-Be-Cim (1)
Dibace	Giriş (yazısı)		Zaman-ı salifte, şuara divanlarından hüsnünü; bir çok ulema, dibace-i te'liflerinden "Hulefa-i Raşidinin mesleğinden olmayan" bir şahs-ı hakime mehasin-i milleti gasben ona vermek..
Dal-Be-Ra (5)		+
Müdebbir (Müdebbire)	Her şeyin tedbirini gören Allah; İdare eden	+	Evet, dünya dârü'l-hikmet ve âhiret dârü'l-kudret olduğundan, dünyada Hakîm, Mürettib, Müdebbir, Mürebbî gibi çok isimlerin iktizasıyla, dünyada icad-ı eşya bir derece tedrici ve zamanla olması, hikmet-i Rabbâniyenin muktezası olmuş.
İstidbar	Yüzünü çevirmek		İstibdad, istikbale istidbar ediyor.
Tedbir	Önceden gerekenleri yapma		Sonra şu ağaç, dal ve budak salıp tekessür ve intişar ettikten sonra, bütün hakikatini bir meyvede toplar, bütün mânâsını bir çekirdekte derc eder, onunla Hâlık-ı Zülcelâlinin halk ve tedbirindeki hikmetini gösterir.
Tedabir	Tedbirler		... rububiyetinin rahîmâne ve kerîmâne olan tedâbirinin mehâsinine ve inâyetinin ihtiyatlı letâifine pek zâhir bir surette işaret ve delâlet ederler.
Tedebbür	Sonunu düşünme		Birinci Mukaddemede tedebbür et, sonra bunu da dinle ki:
Dal-Be-Ğayn (1)
Debbağ (Debbağhane)	Deri tabaklayan kişi (tabaklanan yer)		Debbağhane'de iki ev çökmüş, bazı köylerde sarsıntıyı müteakip yangınlar olmuş.
Dal-Se-Ra (1)		+
Müddessir	Örtüsüne bürünen; Sure adı	+	Rumuzat-ı Semaniye
Dal-Cim-Lam (1)
Deccal	Büyük yalancı		Öyle ise, o eşhas, hattâ o müthiş Deccal dahi çıktığı zaman, çokları, hattâ kendisi de bidâyeten Deccal olduğunu bilmez.
Dal-Cim-Nun (1)
Dacin	Evcil, alışık		Güvercin gibi, dâcin denilen bir kuş hanemizde vardı.
Dal-Hı-Lam (9)		+
Dahil (Dahili)	İçinde (İçe ait)	+	Bu kuvvet dahile karşı değil, ancak hâricî tecavüze karşı istimal edilebilir.
Dahl	Katılma, girme		Eğer zerre miktar dahlim olsaydı, zaten elbisem beni ilân ediyor, istemediğim bir şöhret de beni herkese gösteriyordu.
Dehalet	Sığınma		Öyleyse o fikir kudsiyet almak için İslâmiyete dehalet etmeye mecburdur.
Duhul	İçine girme		Nasıl ki küfür, Cehenneme duhulüne sebeptir.
İdhal	Dahil etme		Nefh-i surdan, muhasebenin hitâmına intikal ediyor ve ondan Cehenneme idhali zikrediyor.
Medhal	Giriş		Şeytanların kâinatta icad cihetinde hiçbir medhalleri olmadığı, hem Cenâb-ı Hak rahmet ve inâyetiyle ehl-i hakka taraftar olduğu, hem hak ve hakikatin cazibedar güzellikleri ve mehâsinleri ehl-i hakka müeyyid ve müşevvik bulunduğu, hem dalâletin müstekreh çirkinlikleri ehl-i dalâleti tenfir ettikleri halde, hizbüşşeytanın çok defa galebe etmesinin hikmeti nedir?
Müdahale	Karışma		Bazı risalelerde gayet kat'î ispat ettiğimiz gibi, hâkimiyetin şe'ni, müdahaleyi reddetmektir.
Mütedahil	Birbirinin içine girmiş		Birbiri içinde mütedâhil daireler gibi her insanın kalp ve mide dairesinden ve ceset ve hane dairesinden, mahalle ve şehir dairesinden ve vatan ve memleket dairesinden ve küre-i arz ve nev-i beşer dairesinden tut tâ zîhayat ve dünya dairesine kadar, birbiri içinde daireler var.
Tedahül	İçine (birbirine) girme		Öyle ise mevâni tedahül edemez.
Dal-Hı-Nun (1)		+
Duhan	Duman; Sure adı	+	...ve haşir ve kıyametin bir alâmeti olan duhan, hem Leyle-i Berâtın senevî olarak hikmetli tefrik ve taksim-i umûr noktalarıyla ve başka karineler ile îmaen ve remzen haber veriyor.
Dal-Ra-Cim (7)		+
Derc	İçine alma, dahil etme		Sözler Mecmuasının sonunda neşredilmiş, buraya derc edilmemiştir.
Derece	Kademe	+	Hem ehemmiyetsizliği, kıymetsizliği iktiza eden gayet derecede mebzuliyet ve nihayet derecede ucuzluk dahi, yeryüzünde masnuatça, san'atça, nihayet derecede kıymettar ve pahalı bir keyfiyette görünüyor.
İstidrac/İstidraç	Dinden uzak kişilerdeki harikuladelik		Kerâmet ve ikram ve inâyet ve istidrâca dair mühim bir kaideyi beyan eder.
Münderecat	İçindekiler		Şu kadar ki, mu'cizat-ı Ahmediyenin en büyüğü Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyan olduğuna göre, i'câz-ı Kur'ân'ın ruhumda husule getirdiği tebeddülât ve münderecatından ettiğim istifade çok azîmdir.
Münderic	İçinde olma		Bu kefarete mânâ-yı ukubetle mânâ-yı ibadet ikisi dahi münderic olduğu için, hem kerhen icbar edilmeyecek, hem tedahül eder.
Tederrüc	Adım adım ilerleme		Ve nizamsız iştibaktan tevakki ve maâni-i müteselsilede tederrüc lâzımdır.
Tedric (Tedricen)	Derecelere ayırma (ayırarak)		Bazılara bir an bir senedir Fıtratların bir kısmı birden bire parlıyor. Bir kısmı tedricîdir,...
Dal-Ra-Ra (3)		+
Derari	Parlak ve renkli yıldız		Bu semaların bir kısmı, seyyarat balıklarına denizdir; bir kısmı da sabit yıldızlara mezraadır; bir kısmı da sema çiçekleri hükmünde olan derâri yıldızlara bahçe ve bostandır.
Dürer	İnciler		Belki hikâyâtın bakırları ve İsrailiyatın müzahrafatı ve teşbihatın mümevvehatı elmas-ı akidede, cevher-i şeriatta, dürer-i ahkâmda idhal etmek, kıymetini daha ziyade tenzil ve müteharrî-i hakikat olan müşterisini daha ziyade tenfir ve pişman eder.
Dürr	İnci	+	Güya o dürr-i yetim ile hâmile olan o asır, Peygamberden istifaza ile istifade ederek keramet sahibi olmuş.
Dal-Ra-Ze (1)
Dürzi	Çok bozuk dalalet ehli (bir fırka)		"Çünkü kanun-u İlahîden hariç kalan bu gibi dürzilerin gözleri, kulakları daima sağ kalsın ki azapları işitmekten ve ikabları görmekten zevk alsınlar.” diye sâmi' efendiye cevap vermiştir.
Dal-Ra-Sin (7)		+
Ders	Öğrenmek için muallimden azar azar alınan vazife		Hem ihlas ve hakperestlik ise Müslümanların nereden ve kimden olursa olsun, istifadelerine taraftar olmaktır. Yoksa “Benden ders alıp sevap kazandırsınlar.” düşüncesi, nefsin ve enaniyetin bir hilesidir.
Dürus	Dersler		Bu durûs-u Kur'âniyenin dairesi içinde olanlar, allâme ve müctehidler de olsalar, vazifeleri, ulûm-u imaniye cihetinde, yalnız yazılan şu Sözlerin şerhleri ve izahlarıdır veya tanzimleridir.
Medaris	Medreseler		Hattâ, şu memleketin maâbid ve medâris-i diniyesinden başka, makberistanın mezar taşları dahi birer telkin edici, birer muallim hükmündedir ki, o maânî-i mukaddeseyi ehl-i imana ihtar ediyorlar.
Medrese	Okul		Medrese usulünce hiç olmazsa on beş sene tahsil-i ilim lâzım geliyor ki, hakaik-i diniye ve ulûm-u İslâmiye tam elde edilsin.
Müderris	Ders veren		Ben henüz sinn-i bülûğa vâsıl olmadığımdan, muhterem bir müderris kıyafetini kendime yakıştıramıyorum.
Tedris (Tedrisat)	Ders verme		Risale-i Nur adı verdiği dinî tedrisat sayesinde mahkûmların on beş haftada ıslah olacaklarını—ki, Denizli ve Afyon hapishaneleri, adliyenin, gardiyan ve müdürlerin şehadetiyle sabittir—söylemektedir.
Tederrüs	Ders alma		Buna da her kitaptan bir veya iki ders, nihayet on ders tederrüs etmekle muvaffak oldu ve mütebakisini terk eyledi.
Dal-Ra-Kef (5)		+
Dereke	(En) aşağı mertebe		Meselâ dildeki kuvve-i zâikayı Fâtır-ı Hakîmine satmazsan, belki nefis hesabına, mide namına çalıştırsan, o vakit midenin tavlasına ve fabrikasına bir kapıcı derekesine iner, sukut eder.
Derk	Anlama	+ (Aşağı anlamında)	...istiğfara müncer olan derk-i kusur, gurura incirar eden rü'yet-i hüsn-ü amele müreccahtır.
İdrak	Anlama		Asrın idrâkine, zamanın tefehhümüne, anlayışına hitap eden, ihtiyaca en muvafık tarzı gösteren, ders veren ve doğrudan doğruya feyiz ve ilham tarikiyle âyetlerin yıldızlarından gelen ders-i Kur'ânîdir, küllî mârifetullah burhanlarıdır.
Müdrik (Müdrike)	Anlamış (idrak etme duyusu)		Ve keza, hardaleden daha küçük kuvve-i hâfızasında öyle bir lâtife-i müdrike bırakılmıştır ki, o hardalenin tazammun ettiği geniş âlemde o lâtife daimî seyir ve cevelân etmekte ise de, sahiline vâsıl olamaz.
Tedarik	Temin		O üç dört hâcâtını tedarik etmeyen, on adette ancak ikisiydi.
Dal-Ra-He-Mim (1)		+
Dirhem	Küçük (gümüş) para birimi; 3,2 gram		...şehriyeden beş dirhem, yoğurt süzülse on dirhem, muhallebi susuz altı yedi dirhem, beşinci gecede, tanesiz gibi gayet hafif şehriye beş altı kaşık, sahurda altı yedi kaşık pirinç çorbası, mecmuu otuz dirhem (96 gr.) gıdayla...
Dal-Ra-Ye (1)		+
Dirayet	Beceriklilik, iktidar		O Üstadımızdan, Cenâb-ı Hak ebediyen razı olsun ve bütün talebelerine ve bilhassa benim gibi biçare, zavallı ve âcizlere akıl, dirayet, azim ve ihlâs ihsan buyursun. Âmin.
Dal-Sin-Te-Ra (2)
Desatir	Düsturlar		Altı günde, o sarayın, o şecerenin esâsâtını desâtir-i hikmet ve kavânin-i ilm-i ezelîsi ile vaz' etti.
Düstur	İlke, kural		Evet, düstur-u cidâli o kadar esaslı ve küllî kabul etmişler ki, "Hayat bir cidaldir" diye eblehâne hükmetmişler.
Dal-Sin-Sin (3)		+
Desais	Hileler		...hem ehl-i imanın desâis-i şeytaniyeye kapılmaları imansızlıktan ve imanın zayıflığından olmadığını;...
Dessas	Hileci		Dessas zalimler, bu korku damarından çok istifade etmektedirler;...
Desise	Hile		İşte bu desise-i şeytaniyeye mâruz olan biçare adam, hakaik-i imaniyeye yakînini böyle zâtî imkânlarla kaybediyor zanneder.
Dal-Ayn-Vav (10)		+
Daavat/Deavat	Dualar		Ve o istemekle, dâr-ı saadetin ve Cennetin en mühim bir sebeb-i vücudu olan ubudiyet-i beşeriyeye ve daavât-ı insaniyeye kendisi dahi iştirak etmektir.
Dava/Da'va	İddia	+	İşte bu ehemmiyetli, azîm dâvâyı kazandıracak ve yirmi seneden beri tecrübeler ile ondan sekizine o dâvâyı kazandıran bir dâvâ vekili bulunsa, elbette aklı başında her adam, o dâvâyı kazandıran öyle bir dâvâ vekilini vazifeye sevk edecek olan bir hizmete her hadisenin fevkinde ehemmiyet vermeye mükelleftir.
Davet/Da'vet	Çağırma	+	Kur'ân hem bir kitab-ı zikir, hem bir kitab-ı dua, hem bir kitab-ı davet olduğundan, içinde tekrar müstahsendir, belki elzemdir ve eblâğdır.
Dua	Yakarış, niyaz	+	Dua ubûdiyetin ruhudur ve hâlis bir imanın neticesidir.
Eddai/Dai	Dua eden; çağıran; sebep olan	+	Ubudiyetin dâîsi emr-i İlâhî ve neticesi rıza-yı Haktır.
Ed'iye/Ediye	Dualar		...Zât-ı Üstadânelerinin makbul ed'iyelerinden gece ve gündüz hissemend olmamızı niyaz ediyorum...
İddia	Savunulan düşünce		Mahkemede kırk sahife iddianame iki saate yakın dinlettirildi.
İstida	Dilekçe		Bu noktayı izah için Afyon mahkeme reisine gönderdiğim istidayı size de berâ-yı malûmat gönderiyorum.
Müddei	İddia eden		Ey müddei, senin, şiddet-i zaafından, ferâizi tamamıyla senden göstermeyen sönük imanın nerede?
Tedai	Çağrışım		Bu münasebetle gelen tahattura "tedâi-yi efkâr" tabir edilir.
Dal-Ğayn-Dal-Ğayn (1)
Dağdağa	Gürültü, telaş		Ve o mezkûr hakikatleri iktiza ettiği için, kâinatı dağdağa-i tagayyür ve fenâdan, tahavvül ve zevâlden kurtarmak...
Dal-Fe-Te-Ra (1)
Defter	Kağıt destesi		İmam-ı Mübîn, kader-i İlâhînin bir defteri, bir mecmua-i desâtiridir.
Dal-Fe-Ayn (7)		+
Dafi (Dafia)	Defeden, engelleyen	+	Halbuki, zekât, her şahıs için sebeb-i bereket ve dâfi-i beliyyattır.
Def'	Kovma	+	Hem siz, hem onlar bilsinler ki, sadaka belâyı def ettiği gibi, Risaletü'n-Nur Anadolu'dan, hususan Isparta, Kastamonu'dan âfât-ı semaviye ve arziyeyi def ve ref'ine vesiledir.
Def'a/Defa (Def'aten/Defaten)	(Bir) kere(de)		Ecsâdın def'aten inşasının misâli ise:
Eddifa	Savunma (Gazete ismi)		Bağdat'ta çıkan ed-Difa gazetesinin muharriri İsa Abdülkadir'in Arabî makalesinin tercümesi.
Müdafaa	Savunma		Ceza Hâkimine Son Müdafaa
Müdafi	Savunan		...Hâlık-ı Zülcelâl, kâinatta ezdâdı birbirine mezc edip, birbirine mukabil getirip ve birbirine mütecaviz ve müdafi bir vaziyet verip,...
Tedafü	Birbirini savma		Hariç etse tecavüz, o da eder tedafü. İşte şimdi anladın, sırrı nedir ki küsmüş, almadı medeniyet.
Dal-Fe-Nun (3)
Defain	Defineler		İmanı elde eden ruh-u beşer, mânisiz, müdahalesiz, hâilsiz, mümanaatsız, her halinde, her arzusunda, her anda, her yerde o ezel ve ebed ve hazâin-i rahmet maliki ve defâin-i saadet sahibi olan Cemîl-i Zülcelâl, Kadîr-i Zülkemâlin huzuruna girip hâcâtını arz edebilir.
Defin (Define)	Gömü		Meselâ, envâ-ı cevâhiri hâvi ziynetli ve kıymetli bir defineyi keşfetmek için birkaç adam denizin dibine dalarlar.
Medfun	Gömülü		Evet, sevgili Üstadım, senelerden beri Kur'ân-ı Azîmü'l-Burhanın bahr-i ummanında medfun defineleri, Risaletü'n-Nur ve Mektubatü'n-Nur'la meydana çıkarmıştınız.
Dal-Kaf-Kaf (8)
Dakk	Kapı çalma		Fakat bazan seni şu vazifede istihdam eder ki, hazain-i rahmetinin kapılarını kavl ve hâl ve fiil ve sualle dakk-ı bab etmek ile ubudiyet sûretinde hizmet edersin.
Dekaik/Dakaik	Dakikalar		Anladım ki, bu çok ince ve çok harika olan dekaik-i san'at, yalnız zîşuurların nazarlarına ifade-i mânâ için değildir.
Dakik	İnce		Bu sırr-ı dakîkin vücûh-u kesîresinden birkaç veçhi Risalelerde zikredilmiştir.
Dakika	Saatin 60'ta biri		Ey nefis! Eğer şu dünya hayatına müştaksan, mevtten kaçarsan, kat'iyen bil ki, hayat zannettiğin hâlât, yalnız bulunduğun dakikadır.
Dikkat	İncelik		Dikkat ediniz, gözünüzle görseniz dahi perdeyi yırtmayınız.
Men Dakka Dukka	Kapı çalanın kapısı çalınır (Eden bulur)		"Men dakka dukka" kaidesiyle, sûizan eden, sûizanna mâruz olur.
Müdakkik	İnceliklere dikkat eden		İşte böyle müdakkik ve ilim ve şeriat ve Kur'ân cihetinde bu zamanda söz sahibi en büyük âlim böyle hükmetmiş.
Tedkik	İnceleme		Ehl-i imanı dalâletten muhafaza etmek ve bu vazife hem dünya, hem herşeyi bırakmakla, çok zaman tedkikat ile meşguliyeti iktiza ettiğinden, Hazret-i Mehdinin, o vazifesini bizzat kendisi görmeye vakit ve hal müsaade edemez.
Dal-Lam-Dal-Lam (1)
Düldül	Hz. Ali'nin katırı (aslen kirpi demektir)		Fahr-i Âlem, Arştan bu yere indi,/Şâh-ı Velâyet gelip Düldül'e bindi,
Dal-Lam-Sin (1)
Tedlis	Gizlemek		Hak ise tedlis ve tağlit etmekten müstağnidir.
Dal-Lam-Lam (8)		+
Dâl/Dal	Delil olan		Vahdet-i Bârî'nin tahakkukuna dâl olan hadsiz hüccet ve alâmetlerden üç hücceti beyan eder.
Delail	Deliller		Bu Sekizinci Hüccet-i İmaniye1, vücub-u vücuda ve vahdâniyete delâlet ettiği gibi, hem delâil-i kat'iye ile rububiyetin ihatasına ve kudretinin azametine delâlet eder.
Delalet	Yol gösterme		Öyle ise, biz de gayet muhtasar bir hülâsa ile vech-i delâletini ve sıhhatini beyan edeceğiz.
Dellal	Yol gösteren		Ve elbette o sıfatların ve o fiillerin medar-ı zuhurları, belki medar-ı kemalleri, belki medar-ı tahakkukları olan rehber-i ekber, muallim-i ekmel ve dellâl-ı âzam ve tılsım-ı kâinatın keşşafı ve âyine-i Samedânî ve Habib-i Rahmânî olan Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâmın risaleti hiçbir cihetle inkâr edilmez.
Delil	Doğru yolu gösteren	+	Delil ve imamımız inâyet ve Kur'ân'dır, şehbâz-ı edvar-pervaz.
Edille	Deliller		Bunun edillesi, zevi'l-ihsâsı hayrette bırakacak gayet derin ve dakik on iki hemhemler ve şuur-u imanlarla Risale-i Hasbiyede beyan edilmiştir.
İstidlal	Delil getirme		Ateşin dumana olan delâleti gibi, müessirden esere yapılan istidlâle "burhan-ı limmî" denildiği gibi; dumanın ateşe olan delâleti gibi eserden müessire olan istidlâle de "burhan-ı innî" denir.
Medlul	Gösterilen		Ruhum, onunla o hazineyi keşfetti" diyerek sâir işarâtın karinesiyle bir mânâ-yı işârî ve bir medlûl-ü mecazî suretinde...
Dal-Lam-Vav (2)		+
Delv	Kova (burcu)	+	...küre-i arz Delv burcundan koşup Hût'taki tedellî eden kanunu tutup, şecere-i hilkatin bir dalıyla semere gibi asıldı.
Tedelli	Eğilme, tevazu gösterme		Tedelli eden bu dala biz de asılmalıyız, oraya alsın bizi.
Dal-Mim-Dal-Mim (1)		+
Demdeme	Kızgın ses		Dinle, havadaki demdeme, kuşlardaki civcive, yağmurdaki zemzeme, denizdeki gamgama, ra'dlardaki rakraka, taşlardaki tıktıka birer mânidar nevaz.
Dal-Mim-Ğayn (1)		+
Dimağ	Beyin		İmanın yeri kalbdir; dimağ ise oluyor mâkes-i nur-u iman.
Dal-Mim-Nun (1)
İdman	Alıştırma		Mâsum çocukların hastalıklarını, o nazik vücudlara bir idman, bir riyazet ve ileride dünyanın dağdağalarına mukavemet verdirmek için bir şırınga ve bir terbiye-i Rabbâniye gibi, ...
Dal-Mim-Ye/Vav (1)		+
Dem	Kan	+	Bu vaziyete karşı gayet ihtiyat ve mümkün olduğu kadar eski mahpuslardan gücenmemek ve gücendirmemek ve ikiliğe meydan vermemek ve itidal-i dem ve tahammül etmek ve mümkün olduğu derecede bizim arkadaşlar uhuvvetlerini ve tesanüdlerini tevazu ile ve mahviyetle ve terk-i enâniyetle takviye etmek gayet lâzım ve zarurîdir.
Dal-Nun-Ra (1)		+
Dinar	Altın para (eski)	+	Hem bâhemdir bir dinar ve bir dirhem o lezzet, berhem-zened.
Dal-Nun-Vav (5)		+
Deni (Deniyyet)	Aşağı(lık) (Mimsiz medeniyyet)		Şeytan gibi şahısların, bir menfaat-i hasise için ayağını öpmekle zillet gösterir denî bir muanniddir.
Dünya	Yerküre	+	Dünya kazûratından temizlenmek üzere bir gusül lâzımdır.
Edna	En/daha alçak	+	Zira hayat-ı dünyeviyesine lâzım olan amel ve iktidar cihetinde en ednâ bir serçe kuşuna yetişmez.
Tedenni	Gerileme		Ve ondan terakkiyat ve tedenniyat çıkmış.
Denaet	Alçaklık, aşağılık		Muîn-i zâlimîn dünyada erbâb-ı denâettir,
Dal-He-Ra (2)		+
Dehr/Dehir	Uzun zaman dilimi, dönem		Herkes, zaman ve dehirden şikâyet ediyor.
Dehri (Dehriyyun)	Zamana tapan sapık fırka mensubu (Bu sapık fırka)		...kuvve-i akliye dalında, âlem-i insaniyetin dimağına dehriyyun, maddiyyun, tabiiyyun gibi meyveleri vermiş, beşerin beynini bin parça etmiştir.
Dal-He-Şın (3)
Dehşet	Kokup kaçılacak şey		Dehşet aldığın zaman, İbrahim Hakkı gibi "Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler" de,...
Müthiş/Müdhiş	Dehşetli		Müthiş bir halecan ve heyecan hisseder.
Tedehhüş	Korkmak		Acaba, dünya gibi koca, büyük ve gafletle karanlıklı, vahşetli ve hâlî bir haneye birisi girse, ne kadar tedehhüş, tevahhuş, telâş eder,...
Dal-He-Lam-Ze (1)
Dehliz	Koridor		...ehl-i Kur'ân ve imana, dehliz-i cinandan rahmet-i Rahmân'a ve zindan-ı dünyadan bostan-ı bekaya açılan bir kapıya döner.
Dal-He-Nun (3)		+
Dühn	Yağ	+	Meselâ incirin meyvesine halis bir süt, narın semeresine bir şarab-ı tahur, zeytininkine bir dühn-ü mübarek ve cevizinkine bir zeyt-i münevver ve hakeza, her birisine lâyık ve muvafık rızık i'ta etmektedir.
Müdahene	Dalkavukluk		Zilleti olan, herkese karşı kendisini zelil gösterir. Bu ise riyadır. Riya ise müdahenedir. Müdahene dahi kizbdir.
Müdahin	Dalkavuk		Hem de, mağlûp biçare bir reise yahut müdahin memurlara veyahut mantıksız bir kısım zabitlere itimat edilirse ve dinin himayesi onlara bırakılırsa mı daha iyidir;...
Dal-He-Ye (3)		+
Dahi (Dahiye)	Çok zeki; afet		Sol tarafıma baktım; müthiş zulümat dalgaları içinde azîm fırtınalar, dağdağalar, dâhiyeler hazırlandığını görüyor gibi oldum.
Deha	Yüksek zeka		Dehâ dimağda işler; kalbi de karıştırır.
Devahi	Felaketler		İşte, küre-i zemin gibi ağır ve âlem-i İslâmiyete çökmüş olan mesâib ve devâhiye karşı nokta-i istinadınız, muhabbetle ittihadı, mârifetle imtizac-ı efkârı, uhuvvetle teavünü emreden nokta-i İslâmiyettir.
Dal-Vav-Elif (1)
Dâ'/Da'	Hastalık		Visal nefs-i zeval oldu * Devayı ayn-ı dâ' gördüm.
Dal-Vav-Ra (16)		+
Dair	Bir şey etrafında dönen, hakkında		Ecnebî Feylesofların Kur'ân'ı Tasdiklerine Dair Şehadetleri
Daire	Yuvarlak; ofis	+ (Hezimet anlamında)	Daire daire üstünde, ayrı ayrı nazik vazifelerle saray ehli meşguldürler.
Dâr/Dar	Mekan, ev	+	Hem dünyada gençliğe muhabbet, yani, ibadette gençlik kuvvetini sarf etmenin neticesi, dâr-ı saâdette ebedî bir gençliktir.
Devair	Daireler		Elbette, bütün devâir-i rububiyetle alâkadardır.
Deveran	Dönme		İşte, şu kâinattaki raks ve deveran, seyr ü cevelân ve temâşâ-i tesbihfeşan ve fusul-ü erbaa ve gece-gündüzdeki seyeran gibi ef'al, eğer vahdete verilse,...
Devr/Devir (Devre/Devire)	Dönüş		Sonra, İhtilâl-i Kebîr gibi çok inkılâplarla, o devir de ecîr devrine inkılâp etmiş.
Devran	Dönme		Madem bu kâinatın heyet-i mecmuasından, arzın yevmî ve senevî devranından tâ insanın simasına ve başının duygular manzumesine ve kandaki beyaz ve kırmızı küreyvâtın devranına ve cereyanına kadar küllî olsun cüz'î olsun herbir şeyde hikmetli ve dikkatli bir intizam var.
Devvar	Durmayıp dönen		Şu semâvât ehli ne birer mescid-i seyyar/Birer hane-i devvar, birer ulvî âşiyâne,
Diyar	Dârlar, mekanlar		Çünkü, ecnebî diyarına, lisan-ı şeriatta "dâr-ı harp" denilir.
Edvar	Devirler, devreler		Zira beşer, edvarda esirlik istemedi, kanıyla parçaladı.
İdare	Çekip çevirmek, yönetim		İdare ve âsâyişe ilişmeyen şiddetli muhalifler, her hükûmette bulunur.
Medar	Sebep; etrafında dönülen şey; yörünge		...insanın ehl-i sevâhil kısmının kısm-ı âzamının medar-ı taayyüşleri balıktır ...
Müdevver (Müdevveriyet)	Yuvarlak(lık)		Kim dine istinadla, himayet yolunda müdevveriyet-i arzı inkâr ederse, sadîk-ı ahmaktır, adüvv-ü şedidden daha ziyade zarar vermiş olur.
Müdir/Müdür	İdare eden		Çünkü kadının—aile hayatında müdir-i dahilî olmak haysiyetiyle kocasının bütün malına, evlâdına ve herşeyine muhafaza memuru olduğundan—en esaslı hasleti sadakattir, emniyettir.
Mütedair	Alakalı, dair		Bu maksatla yaptıkları muhabere mektuplarının münderecatında, hükûmete karşı kötü maksat beslemedikleri ve bir cemiyet veya tarikat kurmak fikriyle hareket etmedikleri anlaşılmış olduğuna mütedair olduğu görülmüş;...
Tedvir	Döndürmek		Şu kâinatın Sahip ve Mutasarrıfı, elbette bilerek yapıyor ve hikmetle tasarruf ediyor ve her tarafı görerek tedvir ediyor ve herşeyi bilerek, görerek terbiye ediyor ve herşeyde görünen hikmetleri, gayeleri, faideleri irade ederek tedvir ediyor.
Dal-Vav-Lam (4)		+
Devlet	Ülke; Kuvvet		Azametli Bahtsız Bir Kıt'anın, Şanlı Tali'siz Bir Devletin, Değerli Sahipsiz Bir Kavmin Reçetesi
Düvel	Devletler		Düvel-i İslâmiyede velev nadiren olsun gayr-ı müslim, askerlikte istihdam olunmuştur.
Müdavele	Alış-veriş, dolaşma		Şu Risale, bir meclis-i nuranîdir ki Kur'ân'ın şu münevver, mübarek şakirdleri, içinde birbiriyle mânen müzâkere ve müdâvele-i efkâr ediyorlar.
Tedavül	Dolaşma		Bugün ellerde tedavül eden Kur'ân'ın Hazret-i Muhammed'e (a.s.m.) vahyolunan kitabın aynı olmasıdır.
Dal-Vav-Mim (5)		+
Daim (Daime, Daimi, Daima)	Sürekli	+	Mertebece birbirine yakın olanlar birbirinin makamlarını taklit edebilirler, muvakkaten insanları iğfal ederler; fakat daimi iğfal edemezler.
Devam	Sürme		Belki, Risale-i Nur şakirtlerinin taifesi ne kadar devam edeceğini düşündüğüme binaen ihtar edildi.
İdame	Sürdürme		Yine o nuru ışıklandırır ve vazifesini idame ettirir.
Müdavemet	Devamlılık		Namazda lâzım olan tâdil-i erkân, müdavemet, muhafaza gibi "ikame"nin mânâlarını müraat etmeye işarettir.
Müdavim	Devam eden		Cümlenin cümle-i ismiye şeklinde zikredilmesi, tesbihin melâikeye bir seciye olduğuna ve melâikenin tesbihata mülâzım ve müdavim olduklarına işarettir.
Dal-Vav-Nun (4)		+
Divan	Büyük meclis; şiirlerin toplandığı kitap		Risale-i Nur şakirtlerine küçük bir mesnevî ve imanî bir divandır.
Dûn/Dun	Aşağı	+	Ve keza bir sivrisineğin yaratılışı, san'atça filin hilkatinden dûn değildir.
Madun	Alt		Evet, acaib-i san'at ve garaib-i hilkat noktasında cüz'iyat külliyattan geri değil; çiçekler yıldızlardan aşağı değil; çekirdekler ağaçların mâdûnunda değil; belki çekirdekteki nakş-ı kader olan mânevî ağaç, bağdaki nesc-i kudret olan mücessem ağaçtan daha aciptir.
Tedvin	Düzenleme		...tesis-i İslâmiyette ve tedvin-i şeriatta Sahabelerin cüz'î hadiselerini dahi nazar-ı ehemmiyete almasında,...
Dal-Vav-Ye (3)
Deva	İlaç		Birinci kelimenin ırkını kesecek tek bir devâsı var ki, o da vücub-u zekâttır.
Edviye	Devalar		Elbette böyle küllî ve dehşetli tahribata ve rahnelere ve yaralara, hakkalyakîn derecesinde, dağlar kuvvetinde hüccetler, cihazlar ve bin tiryak hâsiyetinde mücerreb ilâçlar ve hadsiz edviyeler bulunmak gerektir ki, ...
Tedavi	İyileştirme		Tedavi için ilâçları almak, istimal etmek meşrudur; fakat tesiri ve şifayı Cenâb-ı Haktan bilmek gerektir.
Dal-Ye-Nun (8)		+
Deyn	Borç	+	Halbuki, bağındaki meyveleri, kaç senede deynine kâfi gelmeyecek.
Deyyan	Herkesin hesabını bilen Allah		Yâ Deyyân! Beni çirkin günahlarımın arkadaşlıklarından kurtar!
Din	Hak yol	+	Din-i hak, saadetin fihristesidir.
Diyanet	Din işleri		Hattâ siz isterseniz kendi hesabınıza, onları müftüler neşretmek niyetiyle Diyanet Reisine verirsiniz.
Edyan	Dinler		Bütün ehl-i edyan, "melekü'l-cibal, melekü'l-bihar, melekü'l-emtar" gibi, her nev'e göre birer melek-i müekkel, vahyin ilhamı ve irşadıyla bulunduğunu kabul ederek, o namlarla tesmiye ediyorlar.
Medyun	Borçlu		Borcu çok, ziyade medyun; borç sahipleri de Yahudiler.
Müdayene	Bakara 282. ayet		En büyük olan Müdayene âyeti sahifeler için, Sûre-i İhlâs ve Kevser, satırlar için bir vahid-i kıyasî ittihaz edildiğinden, Kur'ân-ı Hakîmin bu güzel meziyeti ve i'câz alâmeti görülüyor.
Mütedeyyin	Dindar		Hâzık, mütedeyyin hekimlerin tavsiyelerini tutmak, ehemmiyetli bir ilâçtır.