Risale:19. Söz (Kur'an Hattı)
Önceki Risale: On Sekizinci Söz ←Sözler → Yirminci Söz: Sonraki Risale
Bu risale hakkında bilgi edinmek için On Dokuzuncu Söz sayfasına ve bu risaleyi Latin harfleri ile okumak için On Dokuzuncu Söz okuma sayfasına gidin
اون طوقوزنجى سوز
رسالتِ أحمديهيه دائردر
وَ مَا مَدَحْتُ مُحَمَّدًا بِمَقَالَتٖى § وَ لٰكِنْ مَدَحْتُ مَقَالَتٖى بِمُحَمَّدٍ (ع.ص.م)
أوت شو سوز گوزلدر. فقط اونى گوزللشديرن، گوزللرڭ گوزلى اولان أوصافِ محمّديهدر.
اون درت رشحاتى تضمّن ايدن اون دردنجى لمعهنڭ
برنجى رشحهسى
ربّمزى بزه تعريف ايدن اوچ بيوك، كلّى معرّف وار.
بريسى: شو كتابِ كائناتدر كه، بر نبذه شهادتنى اون اوچ لمعه ايله عربى نور رسالهسندن اون اوچنجى درسدن ايشيتدك.
بريسى: شو كتابِ كبيرڭ آيتِ كبراسى اولان خاتم الأنبيا عليه الصلاة والسلامدر.
بريسى ده قرآنِ عظيم الشاندر.
شيمدى شو ايكنجى برهانِ ناطقى اولان خاتم الأنبيا عليه الصلاة والسلامى طانيمالىيز، ديڭلهملىيز.
أوت، او برهانڭ شخصِ معنويسنه باق: سطحِ أرض بر مسجد، مكّه بر محراب، مدينه بر منبر... او برهانِ باهر اولان پيغمبريمز عليه الصلاة والسلام بتون أهلِ ايمانه إمام، بتون إنسانلره خطيب، بتون أنبيايه رئيس، بتون أوليايه سيّد، بتون أنبيا و أوليادن مركّب بر حلقهِٔ ذكرڭ سرذاكرى... بتون أنبيا حياتدار كوكلرى، بتون أوليا طراوتدار ثمرهلرى بر شجرهِٔ نورانيهدر كه؛ هر بر دعواسنى، معجزاتلرينه إستناد ايدن بتون أنبيا و كرامتلرينه إعتماد ايدن بتون أوليا تصديق ايدوب إمضا ايدييورلر.
زيرا او، لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ دير، دعوا ايدر. بتون صاغ و صول، يعنى ماضى و مستقبل طرفلرنده صف طوتان او نورانى ذاكرلر، عين كلمهيى تكرار ايدهرك، إجماع ايله معنًا صَدَقْتَ وَ بِالْحَقِّ نَطَقْتَ ديرلر. هانگى وهمڭ حدّى وار كه، بويله حسابسز إمضالرله تأييد ايديلن بر مدّعايه پارمق قاريشديرسين.
ايكنجى رشحه
او نورانى برهانِ توحيد، ناصلكه ايكى جناحڭ إجماع و تواتريله تأييد ايديلييور. اويله ده، تورات و إنجيل گبى كتبِ سماويهنڭ ﴿حاشيه[1]﴾ يوزلر إشاراتى و إرهاصاتڭ بيڭلر رموزاتى و هاتفلرڭ مشهور بشاراتى و كاهنلرڭ متواتر شهاداتى و شقِّ قمر گبى بيڭلر معجزاتنڭ دلالاتى و شريعتڭ حقّانيتى ايله تأييد و تصديق ايتدكلرى گبى، ذاتنده غايت كمالدهكى أخلاقِ حميدهسنى و وظيفهسنده نهايت حُسنندهكى سجاياىِ غاليهسنى و كمالِ أمنيتنى و قوّتِ ايماننى و غايت إطمئناننى و نهايت وثوقنى گوسترن فوق العاده تقواسى، فوق العاده عبوديتى، فوق العاده جدّيتى، فوق العاده متانتى؛ دعواسنده نهايت درجهده صادق اولديغنى گونش گبى آشكاره گوسترييور.
اوچنجى رشحه
أگر ايسترسهڭ گل عصرِ سعادته، جزيرة العربه گيدرز. خيالًا اولسون اونى وظيفه باشنده گوروب زيارت ايدرز. ايشته باق: حسنِ سيرت و جمالِ صورت ايله ممتاز بر ذاتى گورويورز كه؛ ألنده معجزنما بر كتاب، لساننده حقائقآشنا بر خطاب، بتون بنى آدمه، بلكه جنّ و إنسه و مَلگه، بلكه بتون موجوداته قارشى بر خطبهِٔ أزليهيى تبليغ ايدييور. سرِّ خلقتِ عالم اولان معمّاءِ عجيبانهسنى حلّ و شرح ايدوب و سرِّ كائنات اولان طلسمِ مغلقنى فتح و كشف ايدهرك، بتون موجوداتدن صوريلان، بتون عقولى حيرت ايچنده مشغول ايدن اوچ مشكل و مدهش سؤالِ عظيم اولان "نهجيسڭ؟ نرهدن گلييورسڭ؟ نرهيه گيدييورسڭ؟" سؤاللرينه مقنع، مقبول جواب ويرر.
دردنجى رشحه
باق! اويله بر ضياىِ حقيقت نشر ايدر كه: أگر اونڭ او نورانى دائرهِٔ حقيقتِ إرشادندن خارج بر صورتده كائناته باقسهڭ؛ ألبته كائناتڭ شكلنى بر ماتمخانهِٔ عمومى حكمنده و موجوداتى بربرينه أجنبى، بلكه دشمن و جامداتى دهشتلى جنازهلر و بتون ذوى الحياتى زوال و فراقڭ سيللهسيله آغلايان يتيملر حكمنده گورورسڭ.
شيمدى باق: اونڭ نشر ايتديگى نور ايله او ماتمخانهِٔ عمومى، شوق و جذبه ايچنده بر ذكرخانهيه إنقلاب ايتدى. او أجنبى، دشمن موجودات، برر دوست و قارداش شكلنه گيردى. او جامداتِ ميّتهِٔ صامته؛ برر مونس مأمور، برر مسخّر خدمتكار وضعيتنى آلدى و او آغلاييجى و شكوا ايديجى كيمسهسز يتيملر، برر تسبيح ايچنده ذاكر ويا وظيفه پايدوسندن شاكر صورتنه گيردى.
بشنجى رشحه
هم او نور ايله؛ كائناتدهكى حركات، تنوّعات، تبدّلات، تغيّرات معناسزلقدن و عبثيتدن و تصادف اويونجقلغندن چيقوب برر مكتوباتِ ربّانيه، برر صحيفهِٔ آياتِ تكوينيه، برر مراياىِ أسماءِ إلٰهيه و عالم دخى بر كتابِ حكمتِ صمدانيه مرتبهسنه چيقديلر.
هم إنسانى بتون حيواناتڭ مادوننه دوشورن حدسز ضعف و عجزى، فقر و إحتياجاتى و بتون حيوانلردن داها بدبخت ايدن، واسطهِٔ نقلِ حزن و ألم و غم اولان عقلى، او نور ايله نورلانديغى وقت، إنسان بتون حيوانات، بتون مخلوقات اوستنه چيقار. او نورلانمش عجز، فقر، عقل ايله نياز ايله نازنين بر سلطان و فيزار ايله نازدار بر خليفهِٔ زمين اولور.
ديمك او نور اولمازسه كائنات ده، إنسان ده، حتّى هر شى دخى هيچه اينر. أوت ألبته بويله بديع بر كائناتده، بويله بر ذات لازمدر. يوقسه كائنات و أفلاك اولمامليدر.
آلتنجى رشحه
ايشته او ذات، بر سعادتِ أبديهنڭ مخبرى، مژدهجيسى، بر رحمتِ بىنهايهنڭ كاشفى و إعلانجيسى و سلطنتِ ربوبيتڭ محاسننڭ دلّالى، سيرجيسى و كنوزِ أسماءِ إلٰهيهنڭ كشّافى، گوستريجيسى اولديغندن؛ بويله باقسهڭ (يعنى عبوديتى جهتيله) اونى بر مثالِ محبّت، بر تمثالِ رحمت، بر شرفِ إنسانيت، أڭ نورانى بر ثمرهِٔ شجرهِٔ خلقت گورهجكسڭ. شويله باقسهڭ، (يعنى رسالتى جهتيله) بر برهانِ حق، بر سراجِ حقيقت، بر شمسِ هدايت، بر وسيلهِٔ سعادت گورورسڭ.
ايشته باق ناصل برقِ خاطف گبى اونڭ نورى، شرقدن غربى طوتدى. و نصفِ أرض و خُمسِ بشر، اونڭ هديهِٔ هدايتنى قبول ايدوب حرزِ جان ايتدى. بزم نفس و شيطانمزه نه اولويور كه؛ بويله بر ذاتڭ بتون دعوالرينڭ أساسى اولان لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ ى، بتون مراتبيله برابر قبول ايتمهسين؟
يدنجى رشحه
ايشته باق: شو جزيرهِٔ واسعهده وحشى و عادتلرينه متعصّب و عنادجى مختلف أقوامى، نه چابوق عادات و أخلاقِ سيّئهِٔ وحشيانهلرينى دفعةً قلع و رفع ايدهرك بتون أخلاقِ حسنه ايله تجهيز ايدوب بتون عالمه معلّم و مدنى اُممه استاد أيلدى. باق! دگل ظاهرى بر تسلّط، بلكه عقللرى، روحلرى، قلبلرى، نفسلرى فتح و تسخير ايدييور. محبوبِ قلوب، معلّمِ عقول، مربّئِ نفوس، سلطانِ أرواح اولدى.
سكزنجى رشحه
بيليرسڭ كه، سيغاره گبى كوچك بر عادتى، كوچك بر قَومده بيوك بر حاكم، بيوك بر همّتله آنجق دائمى قالديرهبيلير. حالبوكه باق بو ذات، بيوك و چوق عادتلرى؛ هم عنادجى، متعصّب بيوك قَوملردن، ظاهرى كوچك بر قوّتله، كوچك بر همّتله، آز بر زمانده رفع ايدوب يرلرينه اويله سجاياىِ عاليهيى كه، دم و طمارلرينه قاريشمش درجهده ثابت اولارق وضع و تثبيت أيلييور. بونڭ گبى داها پك چوق خارقه إجراآتى ياپييور.
ايشته شو عصرِ سعادتى گورمهينلره، جزيرة العربى گوزلرينه صوقويورز. هايدى يوزر فيلسوفى آلسينلر، اورايه گيتسينلر. يوز سنه چاليشسينلر. او ذاتڭ، او زمانه نسبةً بر سنهده ياپديغنڭ يوزدن بريسنى عجبا ياپهبيليرلر مى؟
طوقوزنجى رشحه
هم بيليرسڭ: كوچك بر آدم، كوچك بر حيثيتله، كوچك بر جماعتده، كوچك بر مسئلهده، مناظرهلى بر دعواده حجابسز، پرواسز؛ كوچك، فقط خجالتآور بر يالانى، دشمنلرى ياننده حيلهسنى حسّ ايتديرميهجك درجهده تأثّر و تلاش گوسترمهدن سويلهيهمز. شيمدى باق بو ذاته؛ پك بيوك بر وظيفهده، پك بيوك بر وظيفهدار، پك بيوك بر حيثيتله، پك بيوك أمنيته محتاج بر حالده، پك بيوك بر جماعتده، پك بيوك خصومت قارشيسنده، پك بيوك مسئلهلرده، پك بيوك دعواده، پك بيوك بر سربستيتله، بِلا پروا، بِلا تردّد، بِلا حجاب، تلاشسز، صميمى بر صفوتله، بيوك بر جدّيتله، خصملرينڭ طمارلرينه طوقونديرهجق شديد، علوى بر صورتده سويلهديگى سوزلرنده هيچ خلاف بولونهبيلير مى؟ هيچ حيله قاريشماسى ممكن ميدر؟ كلّا! اِنْ هُوَ اِلَّا وَحْىٌ يُوحٰى
أوت، حق آلداتماز، حقيقتبين آلدانماز. حق اولان مسلگى حيلهدن مستغنيدر. حقيقتبينڭ گوزينه خيالڭ نه حدّى وار كه، حقيقت گورونسون آلداتسين؟
اوننجى رشحه
ايشته باق: نه قدر مراق آور، نه قدر جاذبهدار، نه قدر لزوملى، نه قدر دهشتلى حقائقى گوسترر و مسائلى إثبات ايدر.
بيليرسڭ كه: أڭ زياده إنسانى تحريك ايدن مراقدر. حتّى أگر سڭا دينلسه: "يارى عمريڭى، يارى مالڭى ويرسهڭ؛ قمردن و مشتريدن برى گلير، قمرده و مشتريده نه وار نه يوق، أحوالنى سڭا خبر ويرهجك. هم طوغرى اولارق سنڭ إستقبالڭى و باشڭه نه گلهجگنى طوغرى اولارق خبر ويرهجك." مراقڭ وارسه ويرهجكسڭ.
حالبوكه شو ذات، اويله بر سلطانڭ أخبارينى سويلهيور كه: مملكتنده قمر بر سينك گبى بر پروانه أطرافنده دونر. او أرض اولان او پروانه ايسه، بر لامبا أطرافنده پرواز ايدر. و او گونش اولان لامبا ايسه، او سلطانڭ بيڭلر منزللرندن بر مسافرخانهسنده بيڭلر مصباحلر ايچنده بر لامباسيدر.
هم اويله عجائب بر عالمدن حقيقى اولارق بحث ايدييور و اويله بر إنقلابدن خبر ويرييور كه: بيڭلر كُرهِٔ أرض بومبا اولسه پاطلاسهلر، او قدر عجيب اولماز. باق! اونڭ لساننده
گبى سورهلرى ايشيت
هم اويله بر إستقبالدن طوغرى اولارق خبر ويرييور كه: شو دنيوى إستقبال، اوڭا نسبةً بر قطره سراب حكمندهدر. هم اويله بر سعادتدن پك جدّى اولارق خبر ويرييور كه؛ بتون سعادتِ دنيويه اوڭا نسبةً بر برقِ زائلڭ، بر شمسِ سرمده نسبتى گبيدر.
اون برنجى رشحه
بويله عجيب و معمّاآلود شو كائناتڭ پردهِٔ ظاهريهسى آلتنده ألبته و ألبته بويله عجائب بزى بكلهيور. بويله عجائبى خبر ويرهجك، بويله خارقه و فوق العاده معجزنما بر ذات لازمدر. هم بو ذاتڭ گيديشاتندن گورونويور كه؛ او گورمش و گورويور و گورديگنى سويلهيور. هم بزى نعمتلريله پرورده ايدن شو سماوات و أرضڭ إلٰهى بزدن نه ايستهيور، مرضياتى نهدر، پك صاغلام اولارق بزه درس ويرييور.
هم بونلر گبى داها پك چوق مراقآور، لزوملى حقائقى درس ويرن بو ذاته قارشى هر شيئى بيراقوب اوڭا قوشمق، اونى ديڭلهمك لازم گليركن؛ أكثر إنسانلره نه اولمش كه صاغير اولوب، كور اولمشلر، بلكه ديوانه اولمشلر كه؛ بو حقّى گورمييورلر، بو حقيقتى ايشيتمهيورلر، آڭلامييورلر؟
اون ايكنجى رشحه
ايشته شو ذات، شو موجودات خالقنڭ وحدانيتنڭ حقّانيتى درجهسنده حق بر برهانِ ناطق، بر دليلِ صادق اولديغى گبى؛ حشرڭ و سعادتِ أبديهنڭ دخى بر برهانِ قاطعى، بر دليلِ ساطعيدر. بلكه ناصلكه او ذات؛ هدايتيله سعادتِ أبديهنڭ سببِ حصولى و وسيلهِٔ وصوليدر. اويله ده؛ دعاسيله، نيازيله او سعادتڭ سببِ وجودى و وسيلهِٔ ايجاديدر. حشر مسئلهسنده گچن شو سرّى، مقام مناسبتيله تكرار ايدرز:
ايشته باق: او ذات اويله بر صلاتِ كبراده دعا ايدييور كه: گويا شو جزيره، بلكه أرض، اونڭ عظمتلى نمازيله نماز قيلار، نياز ايدر. باق، هم اويله بر جماعتِ عظماده نياز ايدييور كه: گويا بنى آدمڭ زمانِ آدمدن عصريمزه، قيامته قدر بتون نورانى كامل إنسانلر، اوڭا إتّباع ايله إقتدا ايدوب دعاسنه آمين دييورلر.
هم باق، اويله بر حاجتِ عامّه ايچون دعا ايدييور كه: دگل أهلِ أرض، بلكه أهلِ سماوات، بلكه بتون موجودات، نيازينه "أوت يا ربّنا وير، بز دخى ايستهيورز" دييوب إشتراك ايدييورلر. هم اويله فقيرانه، اويله حزينانه، اويله محبوبانه، اويله مشتاقانه، اويله تضرّعكارانه نياز ايدييور كه؛ بتون كائناتى آغلاتديرييور، دعاسنه إشتراك ايتديرييور.
باق! هم اويله بر مقصد، اويله بر غايه ايچون دعا ايدييور كه: إنسانى و عالمى، بلكه بتون مخلوقاتى أسفلِ سافليندن، سقوطدن، قيمتسزلكدن، فائدهسزلكدن أعلاىِ علّيّينه، يعنى قيمته، بقايه، علوى وظيفهيه چيقارييور.
باق! هم اويله يوكسك بر فيزارِ إستمدادكارانه و اويله طاتلى بر نيازِ إسترحامكارانه ايله ايستهيور، يالوارييور كه: گويا بتون موجوداته و سماواته و عرشه ايشيتديروب، وجده گتيروب دعاسنه "آمين اَللّٰهمّ آمين" ديديرتييور.
باق! هم اويله سميع، كريم بر قديردن، اويله بصير، رحيم بر عليمدن حاجتنى ايستهيور كه: بِالمشاهده أڭ خفى بر ذىحياتڭ أڭ خفى بر حاجتنى، بر نيازينى گورور، ايشيتير، قبول ايدر، مرحمت ايدر. چونكه ايستديگنى، (وَلَوْ لسانِ حال ايله اولسون) ويرر. و اويله بر صورتِ حكيمانه، بصيرانه، رحيمانهده ويرر كه، شبهه بيراقماز بو تربيه و تدبير اويله بر سميع و بصير و اويله بر كريم و رحيمه خاصدر. اون
اوچنجى رشحه
عجبا بتون أفاضلِ بنى آدمى آرقهسنه آلوب، أرض اوستنده طوروب، عرشِ أعظمه متوجّهًا أل قالديروب دعا ايدن شو شرفِ نوعِ إنسان و فريدِ كون و زمان و بِحقٍّ فخرِ كائنات نه ايستهيور؟ باق ديڭله:
سعادتِ أبديه ايستهيور، بقا ايستهيور، لقا ايستهيور، جنّت ايستهيور. هم مراياىِ موجوداتده أحكامنى و جماللرينى گوسترن بتون أسماءِ قدسيهِٔ إلٰهيه ايله برابر ايستهيور.
حتّى أگر رحمت، عنايت، حكمت، عدالت گبى حسابسز او مطلوبڭ أسبابِ موجبهسى اولماسه ايدى؛ شو ذاتڭ تك دعاسى، بهاريمزڭ ايجادى قدر قدرتنه خفيف گلن شو جنّتڭ بناسنه سببيت ويرهجكدى. أوت ناصلكه اونڭ رسالتى شو دارِ إمتحانڭ آچيلمهسنه سببيت ويردى. اويله ده، اونڭ عبوديتى دخى اوتهكى دارڭ آچيلمهسنه سببدر.
عجبا أهلِ عقل و تحقيقه لَيْسَ فِى الْاِمْكَانِ اَبْدَعُ مِمَّا كَانَ ديديرن شو مشهود إنتظامِ فائق، شو رحمت ايچنده قصورسز حسنِ صنعت و مِثلسز جمالِ ربوبيت؛ هيچ بويله بر چركينلگى، بويله بر مرحمتسزلگى، بويله بر إنتظامسزلغى قبول ايدر مى كه: أڭ جزئى، أڭ أهمّيتسز آرزولرى، سسلرى أهمّيتله ايشيدوب ايفا ايتسين... أڭ أهمّيتلى، أڭ لزوملى آرزولرى أهمّيتسز گوروب ايشيتمسين، آڭلاماسين، ياپماسين؟ حاشا و كلّا!. يوز بيڭ دفعه حاشا! بويله بر جمال، بويله بر چركينلگى قبول ايتمز، چركين اولماز.
ياهو أى خيالى آرقداشم! شيمديلك كافيدر، گرى گيتملىيز. يوقسه يوز سنه شو زمانده، شو جزيرهده قالسهق، ينه او ذاتڭ غرائبِ إجراآتنى و عجائبِ وظائفنى، يوزدن بريسنه تمامًا إحاطه ايدوب تماشاسنده طويامايز.
شيمدى گل! اوستنده دونهجگمز هر عصره برر برر باقهجغز. باق ناصل هر عصر، او شمسِ هدايتدن آلدقلرى فيض ايله چيچك آچمشلر! أبو حنيفه، شافعى، بايزيدِ بسطامى، شاهِ گيلانى، شاهِ نقشبند، إمامِ غزالى، إمامِ ربّانى گبى ميليونلر منوّر ميوهلر ويرييور.
مشهوداتمزڭ تفصيلاتنى باشقه وقته تعليق ايدوب، او معجزنما و هدايتأدايه بر قسم قطعى معجزاتنه إشارت ايدن بر صلوات گتيرملىيز:
عَلٰى مَنْ بَشَّرَ بِرِسَالَتِهِ التَّوْرٰيةُ وَ الْاِنْجٖيلُ وَ الزَّبُورُ
وَ انْشَقَّ بِاِشَارَتِهِ الْقَمَرُ
سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ اَلْفُ اَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَلَامٍ بِعَدَدِ اَنْفَاسِ اُمَّتِهٖ
(شعاعاتِ معرفة النبى نامندهكى توركجه بر رسالهده و اون طوقوزنجى مكتوبده و شو سوزده إجمالًا إشارت ايتديگمز دلائلِ نبوّتِ أحمديهيى (عصم) بيان ايتمشم. هم اونده قرآنِ حكيمڭ وجوهِ إعجازى إجمالًا ذكر ايديلمش. ينه "لمعات" نامنده توركجه بر رسالهده و يگرمى بشنجى سوزده قرآنڭ قرق وجهله معجزه اولديغنى إجمالًا بيان و قرق وجوهِ إعجازينه إشارت ايتمشم. او قرق وجهده، يالڭز نظمده اولان بلاغتى، "إشارات الإعجاز" نامندهكى بر تفسيرِ عربىده قرق صحيفه ايچنده يازمشم. أگر إحتياجڭ وارسه شو اوچ كتابه مراجعت ايدهبيليرسڭ.)
اون دردنجى رشحه
مخزنِ معجزات و معجزهِٔ كبرا اولان قرآنِ حكيم؛ نبوّتِ أحمديه (عصم) ايله وحدانيتِ إلٰهيهيى، او درجه قطعى إثبات ايدييور كه، باشقه برهانه حاجت بيراقمييور. بز ده اونڭ تعريفنه و مدارِ تنقيد اولمش بر ايكى لمعهِٔ إعجازينه إشارت ايدرز.
ايشته ربّمزى بزه تعريف ايدن قرآنِ حكيم؛ شو كتابِ كبيرِ كائناتڭ بر ترجمهِٔ أزليهسى...
شو صحائفِ أرض و سماده مستتر كنوزِ أسماءِ إلٰهيهنڭ كشّافى...
شو سطورِ حادثاتڭ آلتنده مضمر حقائقڭ مفتاحى...
شو عالمِ شهادت پردهسى آرقهسندهكى عالمِ غيب جهتندن گلن إلتفاتاتِ رحمانيه و خطاباتِ أزليهنڭ خزينهسى...
شو عالمِ معنويهِٔ إسلاميهنڭ گونشى، تملى، هندسهسى...
عوالمِ اُخرويهنڭ خريطهسى...
ذات و صفات و شئونِ إلٰهيهنڭ قَولِ شارحى، تفسيرِ واضحى، برهانِ ناطقى، ترجمانِ ساطعى...
شو عالمِ إنسانيتڭ مربّيسى، حكمتِ حقيقيسى، مرشد و هاديسى...
هم بر كتابِ حكمت و شريعت، هم بر كتابِ دعا و عبوديت، هم بر كتابِ أمر و دعوت، هم بر كتابِ ذكر و معرفت گبى؛ بتون حاجاتِ معنويهسنه قارشى برر كتاب و بتون مختلف أهلِ مسالك و مشارب اولان أوليا و صدّيقينڭ، أصفيا و محقّقينڭ (هر برينڭ) مشربلرينه لايق برر رساله إبراز ايدن بر "كتبخانهِٔ مقدّسه"در.
سببِ قصور توهّم ايديلن تكراراتندهكى لمعهِٔ إعجازه باق كه: قرآن هم بر كتابِ ذكر، هم بر كتابِ دعا، هم بر كتابِ دعوت اولديغندن ايچنده تكرار مستحسندر، بلكه ألزمدر و أبلغدر. أهلِ قصورڭ ظنّى گبى دگل... زيرا ذكرڭ شأنى؛ تكرار ايله تنويردر. دعانڭ شأنى؛ ترداد ايله تقريردر. أمر و دعوتڭ شأنى؛ تكرار ايله تأكيددر.
هم هركس هر وقت بتون قرآنى اوقومغه مقتدر اولاماز. فقط بر سورهيه غالبًا مقتدر اولور. اونڭ ايچون أڭ مهمّ مقاصدِ قرآنيه أكثر اوزون سورهلرده درج ايديلهرك هر بر سوره بر كوچك قرآن حكمنه گچمش. ديمك، هيچ كيمسهيى محروم ايتمهمك ايچون، توحيد و حشر و قصّهِٔ موسى گبى بعض مقصدلر تكرار ايديلمش.
هم جسمانى إحتياج گبى، معنوى حاجات دخى مختلفدر. بعضسنه إنسان هر نَفَس محتاج اولور. (جسمه هوا، روحه هو گبى). بعضسنه هر ساعت (بسم اللّٰه گبى) و هكذا... ديمك تكرارِ آيت، تكرّرِ إحتياجدن ايلرى گلمش و او إحتياجه إشارت ايدهرك اويانديروب تشويق ايتمك، هم إشتياقى و إشتهايى تحريك ايتمك ايچون تكرار ايدر.
هم قرآن مؤسّسدر. بر دينِ مبينڭ أساسيدر و شو عالمِ إسلاميتڭ تمللريدر و حياتِ إجتماعيهِٔ بشريهيى دگيشديروب، مختلف طبقاته، مكرّر سؤاللرينه جوابدر. مؤسِّسه، تثبيت ايتمك ايچون تكرار لازمدر. تأكيد ايچون ترداد لازمدر. تأييد ايچون تقرير، تحقيق، تكرير لازمدر.
هم، اويله مسائلِ عظيمه و حقائقِ دقيقهدن بحث ايدييور كه: عمومڭ قلبلرنده يرلشديرمك ايچون چوق دفعه مختلف صورتلرده تكرار لازمدر. بونڭله برابر صورةً تكراردر، فقط معنًا هر بر آيتڭ چوق معنالرى، چوق فائدهلرى، چوق وجوه و طبقاتى واردر. هر بر مقامده آيرى بر معنا و فائده و مقصدلر ايچون ذكر ايديلييور.
هم قرآنڭ، مسائلِ كونيهنڭ بعضسنده إبهام و إجمالى ايسه؛ إرشادى بر لمعهِٔ إعجازدر. أهلِ إلحادڭ توهّم ايتدكلرى گبى مدارِ تنقيد اولاماز و سببِ قصور دگلدر.
أگر ديسهڭ: "عجبا نهدن قرآنِ حكيم فلسفهنڭ موجوداتدن بحث ايتديگى گبى ايتمييور؟ بعض مسائلى مجمل بيراقير، بعضسنى نظرِ عمومىيى اوقشايهجق، حسِّ عامّهيى رنجيده ايتميهجك، فكرِ عوامى تعجيز ايدوب يورميهجق بر صورتِ بسيطانهِٔ ظاهرانهده سويلهيور؟
جوابًا ديرز كه: فلسفه، حقيقتڭ يولنى شاشيرمش اونڭ ايچون... هم، گچمش درسلردن و سوزلردن ألبته آڭلامشسڭ كه: قرآنِ حكيم، شو كائناتدن بحث ايدييور؛ تا، ذات و صفات و أسماءِ إلٰهيهيى بيلديرسين. يعنى بو كتابِ كائناتڭ معانيسنى آڭلاتديروب، تا خالقنى طانيتديرسين. ديمك موجوداته كنديلرى ايچون دگل، بلكه موجدلرى ايچون باقييور. هم عمومه خطاب ايدييور. علمِ حكمت ايسه، موجوداته موجودات ايچون باقييور. هم خصوصًا أهلِ فنّه خطاب ايدييور.
اويله ايسه مادام كه قرآنِ حكيم، موجوداتى دليل ياپييور، برهان ياپييور. دليل ظاهرى اولمق، نظرِ عمومه چابوق آڭلاشيلمق گركدر. هم مادام كه قرآنِ مرشد، بتون طبقاتِ بشره خطاب ايدر. كثرتلى طبقه ايسه، طبقهِٔ عوامدر. ألبته إرشاد ايستر كه؛ لزومسز شيلرى إبهام ايله إجمال ايتسين و دقيق شيلرى تمثيل ايله تقريب ايتسين و مغالطهلره دوشورمهمك ايچون ظاهرى نظرلرنده بديهى اولان شيلرى، لزومسز بلكه ضررلى بر صورتده تغيير ايتمهمكدر.
مثلا گونشه دير: "دونر بر سراجدر، بر لامبادر." زيرا گونشدن، گونش ايچون، ماهيتى ايچون بحث ايتمهيور. بلكه بر نوع إنتظامڭ زنبرگى و نظامڭ مركزى اولديغندن، إنتظام و نظام ايسه صانعڭ آيينهِٔ معرفتى اولديغندن بحث ايدييور. أوت دير: اَلشَّمْسُ تَجْرٖى "گونش دونر." بو دونر تعبيريله؛ قيش ياز، گيجه گوندوزڭ دورانندهكى منتظم تصرّفاتِ قدرتى إخطار ايله عظمتِ صانعى إفهام ايدر. ايشته بو دونمك حقيقتى نه اولورسه اولسون، مقصود اولان و هم منسوج، هم مشهود اولان إنتظامه تأثير ايتمز.
هم دير: وَجَعَلْنَا (الشَّمْسَ) سِرَاجًا شو سراج تعبيريله، عالمى بر قصر صورتنده، ايچنده اولان أشيا ايسه؛ إنسانه و ذىحياته إحضار ايديلمش مزيّنات و مطعومات و لوازمات اولديغنى و گونش دخى مسخّر بر مومدار اولديغنى إخطار ايله رحمت و إحسانِ خالقى إفهام ايدر.
شيمدى باق شو سرسم و گوهزه فلسفه نه دير؟ باق دييور كه:
"گونش، بر كتلهِٔ عظيمهِٔ مايعهِٔ ناريهدر. اوندن فيرلامش اولان سيّاراتى أطرافنده دونديروب، جسامتى بو قدر، ماهيتى بويلهدر شويلهدر." موحش بر دهشتدن، مدهش بر حيرتدن باشقه، روحه بر كمالِ علمى ويرمييور. بحثِ قرآن گبى ايتمييور. بوڭا قياسًا باطنًا قوف، ظاهرًا مطنطن فلسفى مسئلهلرڭ نه قيمتده اولديغنى آڭلارسڭ. اونڭ شعشعهِٔ صوريسنه آلدانوب، قرآنڭ غايت معجزنما بياننه قارشى حرمتسزلك ايتمه!..
إخطار: عربى رسالة النورده اون دردنجى رشحهنڭ آلتى قطرهسى، باخصوص دردنجى قطرهنڭ آلتى نكتهسى؛ قرآنِ حكيمڭ قرق قدر أنواعِ إعجازندن اون بشنى بيان ايدر. اوڭا إكتفاءً بوراده إختصار ايتدك. ايسترسهڭ اوڭا مراجعت ايت، بر خزينهِٔ معجزات بولورسڭ.
(↑Sayfa Başı↑)
Önceki Risale: On Sekizinci Söz ←Sözler → Yirminci Söz: Sonraki Risale
- ↑ حسينِ جسرى "رسالهِٔ حميديه"سنده يوز اون درت إشاراتى، او كتابلردن چيقارمشدر. تحريفدن صوڭره بو قدر بولونسه، ألبته داها أوّل چوق تصريحات وارمش.