Risale:16. Mektup (Kur'an Hattı)
Önceki Risale: On Beşinci Mektup ←Mektubat → On Yedinci Mektup: Sonraki Risale
Bu risale hakkında bilgi edinmek için On Altıncı Mektup sayfasına ve bu risaleyi Latin harfleri ile okumak için On Altıncı Mektup okuma sayfasına gidin
اون آلتنجى مكتوب
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖيمِ
شو مكتوب فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا سرّينه مظهر اولمش، شدّتلى يازيلمامش.
چوقلر طرفندن صريحًا و معنًا گلن بر سؤاله جوابدر.
ـ(شو جوابى ويرمك بنم ايچون خوش دگل، آرزو ايتمييورم. هر شيئمى، جنابِ حقّڭ توكّلنه باغلامشدم. فقط بن كندى حالمده و عالممده راحت بيراقيلمديغم و يوزيمى دنيايه چويردكلرى ايچون، يڭى سعيد دگل، بِالمجبوريه أسكى سعيد لسانيله، شخصم ايچون دگل، بلكه دوستلريمى و سوزلريمى أهلِ دنيانڭ أوهام و أذيتندن قورتارمق ايچون؛ حقيقتِ حالى هم دوستلريمه، هم أهلِ دنيايه و أهلِ حكمه بيان ايتمك ايچون "بش نقطه"يى بيان ايدييورم.ـ)
برنجى نقطه
دينيلمش: "نه ايچون سياستدن چكيلدڭ؟ هيچ ياناشمييورسڭ؟"
الجواب: طوقوز اون سنه أوّلدهكى أسكى سعيد، بر مقدار سياسته گيردى. بلكه سياست واسطهسيله دينه و علمه خدمت ايدهجگم دييه بيهوده يورولدى.. و گوردى كه؛ او يول مشكوك و مشكلاتلى و بڭا نسبةً فضوليانه، هم أڭ لزوملى خدمته مانع و خطرلى بر يولدر. چوغى يالانجيلق و بيلميهرك أجنبى پارمغنه آلَت اولمق إحتمالى وار.
هم سياسته گيرن، يا موافق اولور ويا مخالف اولور. أگر موافق اولسه؛ مادام مأمور و مبعوث دگلم، او حالده سياستجيلك بڭا فضولى و مالايعنى بر شيدر. بڭا إحتياج يوق كه، بيهوده قاريشهيم. أگر مخالف سياسته گيرسهم، يا فكرله ويا قوّتله قاريشهجغم. أگر فكرله اولسه، بڭا إحتياج يوق. چونكه مسائل توضّح ايتمش، هركس بنم گبى بيلير. بيهوده چڭه چالمق معناسزدر. أگر قوّت ايله و حادثه چيقارمق ايله مخالفت ايتسهم، حصولى مشكوك بر مقصد ايچون بيڭلر گناهه گيرمك إحتمالى وار. برينڭ يوزندن چوقلر بلايه دوشر. هم اون إحتمالدن بر ايكى إحتماله بناءً گناهلره گيرمك، معصوملرى گناهه آتمق؛ وجدانم قبول ايتمييور دييه أسكى سعيد، سيغاره ايله برابر غزتهلرى و سياستى و صحبتِ دنيويهِٔ سياسيهيى ترك ايتدى.
بوڭا قطعى شاهد، او وقتدن بَرى سكز سنهدر بر تك غزته نه اوقودم و نه ديڭلهدم. اوقوديغمى و ديڭلهديگمى، برى چيقسين سويلهسين. حالبوكه سكز سنه أوّل، گونده بلكه سكز غزته أسكى سعيد اوقويوردى.
هم بش سنهدر بتون دقّت ايله بنم حالمه نظارت ايديلييور. سياستوارى بر ترشّح گورن سويلهسين. حالبوكه بنم گبى عصبى و اِنَّمَا الْحٖيلَةُ فٖى تَرْكِ الْحِيَلِ دستوريله، أڭ بيوك حيلهيى حيلهسزلكده بولان پرواسز، علاقهسز بر إنسانڭ، دگل سكز سنه، سكز گون بر فكرى گيزلى قالماز. سياسته إشتهاسى و آرزوسى اولسيدى؛ تدقيقاته، تحرّياته لزوم بيراقميهرق طوپ گلّهسى گبى صدا ويرهجكدى.
ايكنجى نقطه
يڭى سعيد نه ايچون بو قدر شدّتله سياستدن تجنّب ايدييور؟
الجواب: ميليارلر سنهدن زياده اولان حياتِ أبديهيه چاليشماسنى و قزانماسنى؛ مشكوك بر ايكى سنه حياتِ دنيويهيه لزومسز، فضولى بر صورتده قاريشمه ايله فدا ايتمهمك ايچون.. هم أڭ مهمّ، أڭ لزوملى، أڭ صاف و أڭ حقيقتلى اولان خدمتِ ايمان و قرآن ايچون شدّتله سياستدن قاچييور. چونكه دييور:
"بن إختيار اولويورم، بوندن صوڭره قاچ سنه ياشايهجغمى بيلمييورم. اويله ايسه بڭا أڭ مهمّ ايش، حياتِ أبديهيه چاليشمق لازم گلييور. حياتِ أبديهيى قزانمقده أڭ برنجى واسطه و سعادتِ أبديهنڭ آناختارى ايماندر؛ اوڭا چاليشمق لازم گلييور.
فقط علم إعتباريله إنسانلره دخى بر منفعت طوقونديرمق ايچون شرعًا خدمته مكلّف اولديغمدن، خدمت ايتمك ايسترم. لٰكن او خدمت، يا حياتِ إجتماعيه و دنيويهيه عائد اولاجق؛ او ايسه أليمدن گلمز. هم فورطنهلى بر زمانده صاغلام خدمت ايديلمز. اونڭ ايچون او جهتى بيراقوب، أڭ مهمّ، أڭ لزوملى، أڭ سلامتلى اولان ايمانه خدمت جهتنى ترجيح ايتدم. كندى نفسمه قزانديغم حقائقِ ايمانيهيى و نفسمده تجربه ايتديگم معنوى علاجلرى، سائر إنسانلرڭ ألنه گچمك ايچون او قپويى آچيق بيراقييورم. بلكه جنابِ حق بو خدمتى قبول ايدر و أسكى گناهمه كفّارت ياپار.
بو خدمته قارشى شيطانِ رجيمدن باشقه هيچ كيمسهنڭ، ـ(مؤمن اولسون كافر اولسون، صدّيق اولسون زنديق اولسونـ) قارشى گلمگه حقّى يوقدر. چونكه ايمانسزلق باشقه شيلره بڭزهمييور. ظلمده، فسقده، كبائرده برر منحوس لذّتِ شيطانيه بولونهبيلير. فقط ايمانسزلقده هيچ بر جهتِ لذّت يوق. ألم ايچنده ألمدر، ظلمت ايچنده ظلمتدر، عذاب ايچنده عذابدر.
ايشته بويله حدسز بر حياتِ أبديهيه چاليشمايى و ايمان گبى قدسى بر نوره خدمتى بيراقمق، إختيارلق زماننده لزومسز تهلكهلى سياست اويونجقلرينه آتيلمق؛ بنم گبى علاقهسز و يالڭز و أسكى گناهلرينه كفّارت آرامغه مجبور بر آدمده نه قدر خلافِ عقلدر، نه قدر خلافِ حكمتدر، نه درجه بر ديوانهلكدر، ديوانهلر ده آڭلايهبيليرلر.
امّا قرآن و ايمانڭ خدمتى نه ايچون بنى منع ايدييور ديرسهڭ، بن ده ديرم كه: حقائقِ ايمانيه و قرآنيه برر ألماس حكمنده اولديغى حالده، سياست ايله آلوده اولسه ايدم؛ أليمدهكى او ألماسلر إغفال اولونهبيلن عوام طرفندن، "عجبا طرفدار قزانمق ايچون بر پروپاغندهِٔ سياست دگل مى؟" دييه دوشونورلر. او ألماسلره، عادى شيشهلر نظريله باقهبيليرلر. او حالده بن او سياسته تماس ايتمكله، او ألماسلره ظلم ايدهرم و قيمتلرينى تنزيل ايتمك حكمنه گچر.
ايشته أى أهلِ دنيا! نهدن بنم ايله اوغراشييورسڭز؟ بنى كندى حالمده بيراقمييورسڭز؟
أگر ديرسهڭز: شيخلر بعضًا ايشمزه قاريشييورلر. سڭا ده بعضًا شيخ ديرلر.
بن ده ديرم: هَىْ أفنديلر! بن شيخ دگلم، بن خواجهيم. بوڭا دليل: درت سنهدر بورادهيم؛ بر تك آدمه طريقت ويرسه ايدم، شبههيه حقّڭز اولوردى. بلكه يانمه گلن هركسه ديمشم: ايمان لازم، إسلاميت لازم؛ طريقت زمانى دگل.
أگر ديرسهڭز: سڭا سعيدِ كردى ديرلر. بلكه سنده عنصريتپرورلك فكرى وار؛ او ايشمزه گلمييور.
بن ده ديرم: هَىْ أفنديلر! أسكى سعيد و يڭى سعيدڭ يازدقلرى ميدانده. شاهد گوسترييورم كه: بن اَلْاِسْلَامِيَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةَ فرمانِ قطعيسيله، أسكى زماندن بَرى منفى ملّيت و عنصريتپرورلگه، آوروپانڭ بر نوع فرنك علّتى اولديغندن، بر زهرِ قاتل نظريله باقمشم. و آوروپا، او فرنك علّتنى إسلام ايچنه آتمش؛ تا تفرقه ويرسين، پارچهلاسين، يوتماسنه حاضر اولسون دييه دوشونور. او فرنك علّتنه قارشى أسكيدن بَرى تداوىيه چاليشديغمى، طلبهلرم و بڭا تماس ايدنلر بيلييورلر.
مادام بويلهدر؛ هَىْ أفنديلر!. هر بر حادثهيى بهانه طوتوب، بڭا صيقنتى ويرمگه سبب نهدر عجبا؟ شرقده بر نفر خطا ايتسه، غربده بر نفره عسكرلك مناسبتيله زحمت و جزا ويرمك.. ويا إستانبولده بر أصنافڭ جنايتيله، بغدادده بر دكاّنجىيى أصنافلق مناسبتيله محكوم ايتمك نوعندن، هر حادثهِٔ دنيويهده بڭا صيقنتى ويرمك، هانگى اصول ايلهدر؟ هانگى وجدان حكم ايدر؟ هانگى مصلحت إقتضا ايدر؟
اوچنجى نقطه
حالمى، إستراحتمى دوشونن و هر مصيبته قارشى صبر ايله سكوتمى إستغراب ايدن دوستلريمڭ شويله بر سؤاللرى وار كه: "سڭا گلن زحمتلره، صيقنتيلره ناصل تحمّل ايدييورسڭ؟ حالبوكه أسكيدن چوق حدّتلى و عزّتلى ايدڭ، أدنا بر تحقيره تحمّل ايدهمزدڭ؟"
الجواب: ايكى كوچك حادثهيى و حكايهيى ديڭلهيڭز، جوابنى آليڭز:
برنجى حكايه: ايكى سنه أوّل بنم حقّمده بر مدير سببسز، غيابمده تزييفكارانه، حقارتلى سوزلر سويلهمشدى. صوڭره بڭا سويلهديلر. بر ساعت قدر أسكى سعيد طماريله متأثّر اولدم. صوڭره جنابِ حقّڭ رحمتيله شويله بر حقيقت قلبه گلدى، صيقنتىيى إزاله ايدوب او آدمى ده بڭا حلال ايتديردى. او حقيقت شودر:
نفسمه ديدم: أگر اونڭ تحقيرى و بيان ايتديگى قصورلر، شخصمه و نفسمه عائد ايسه؛ اللّٰه اوندن راضى اولسون كه، بنم نفسمڭ عيبلرينى سويلر. أگر طوغرى سويلهمش ايسه، بنى نفسمڭ تربيهسنه سَوق ايدر و غروردن بنى قورتارمغه يارديمدر. أگر يالان سويلهمش ايسه، بنى ريادن و ريانڭ أساسى اولان شهرتِ كاذبهدن قورتارمغه يارديمدر. أوت بن نفسم ايله مصالحه ايتمهمشم. چونكه تربيه ايتمهمشم. بنم بوينمده ويا قوينمده بر عقرب بولونديغنى برى سويلهسه ويا گوسترسه؛ اوندن طاريلمق دگل، بلكه ممنون اولمق لازم گلير.
أگر او آدمڭ تحقيراتى، بنم ايمانه و قرآنه خدمتكارلغم صفتمه عائد ايسه، او بڭا عائد دگل. او آدمى، بنى إستخدام ايدن صاحبِ قرآنه حواله ايدييورم. او عزيزدر، حكيمدر.
أگر صِرف بنى سوگمك، تحقير ايتمك، چوروتمك نوعندن ايسه؛ او ده بڭا عائد دگل. بن منفى و أسير و غريب و أليم باغلى اولديغندن، حيثيتمى كندى ألمله دوزلتمگه چاليشمق بڭا دوشمز. بلكه مسافر اولديغم و بڭا نظارت ايدن شو كويه، صوڭره قضايه، صوڭره ولايته حكم ايدنلره عائددر. بر إنسانڭ ألندهكى أسيرينى تحقير ايتمك، صاحبنه عائددر؛ او مدافعه ايدر.
مادام حقيقت بودر، قلبم إستراحت ايتدى. وَاُفَوِّضُ اَمْرٖٓى اِلَى اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ بَصٖيرٌ بِالْعِبَادِ ديدم. او واقعهيى اولمامش گبى صايدم، اونوتدم. فقط مع التأسّف صوڭره آڭلاشيلدى كه، قرآن اونى حلال ايتمهمش...
ايكنجى حكايه: شو سنهده ايشيتدم كه، بر حادثه اولمش. او حادثهنڭ وقوعندن صوڭره يالڭز إجمالًا وقوعنى ايشيتديگم حالده، او واقعه ايله جدّى علاقهدار ايميشم گبى بر معامله گوردم. ذاتًا مخابره ايتمييوردم؛ ايتسهم ده پك نادر اولارق بر مسئلهِٔ ايمانيهيى بر دوستمه يازاردم. حتّى درت سنهده قارداشمه بر تك مكتوب يازدم. و إختلاطدن هم بن كنديمى منع ايدييوردم، هم ده أهلِ دنيا بنى منع ايدييوردى. يالڭز بر ايكى أحباب ايله، هفتهده بر دفعه گوروشهبيلييوردم. كويه گلن مسافرلر ايسه؛ آيده بر ايكيسى، بعض بر ايكى دقيقه بر مسئلهِٔ آخرته دائر بنمله گوروشييوردى.
بو غربت حالمده؛ غريب، يالڭز، كيمسهسز، نفقه ايچون چاليشمغه بنم گبيلره موافق اولميان بر كويده، هر شيدن هركسدن منع ايديلدم. حتّى درت سنه أوّل، خراب اولمش بر جامعى تعمير ايتديردم. مملكتمده إماملق و واعظلك وثيقهم أليمده اولديغندن، او جامعده درت سنهدر ـ(اللّٰه قبول ايتسينـ) إماملق ايتديگم حالده، شو مبارك گچن رمضانده مسجده گيدهمدم. بعضًا يالڭز نمازيمى قيلدم. جماعتله قيلينان نمازڭ يگرمى بش ثوابندن و خيرندن محروم قالدم.
ايشته باشمه گلن بو ايكى حادثهيه قارشى، عينًا ايكى سنه أوّل، او مأمورڭ بڭا قارشى معاملهسنه گوسترديگم صبر و تحمّلى گوستردم. إن شاء اللّٰه دوام ده ايتديرهجگم. شويله ده دوشونويورم و دييورم كه:
أگر أهلِ دنيا طرفندن باشمه گلن شو أذيت، شو صيقنتى، شو تضييق؛ عيبلى و قصورلى نفسم ايچون ايسه، حلال ايدييورم. بنم نفسم بلكه بونڭله إصلاحِ حال ايدر؛ هم اوڭا كفّارت الذنوب اولور. دنيا مسافرخانهسنڭ صفاسنى چوق گوردم؛ آزيجق جفاسنى گورسهم، ينه شكر ايدرم.
أگر ايمانه و قرآنه خدمتكارلغم جهتيله أهلِ دنيا بنى تضييق ايدييورسه، اونڭ مدافعهسى بڭا عائد دگل، اونى عزيزِ جبّاره حواله ايدييورم.
أگر أصلسز و ريايه سبب و إخلاصى قيرهجق بر شهرتِ كاذبهيى قيرمق ايچون توجّهِ عامّهيى حقّمده بوزمق مراد ايسه اونلره رحمت. چونكه توجّهِ عامّهيه مظهر اولمق و خلقلرڭ نظرنده شهرت قزانمق، بنم گبى آدملره ضرردر ظن ايدرم. بنم ايله تماس ايدنلر بنى بيليرلر كه؛ شخصمه قارشى حرمت ايستهمييورم، بلكه نفرت ايدييورم. حتّى قيمتدار مهمّ بر دوستمى، فضله حرمتى ايچون بلكه أللى دفعه تكدير ايتمشم.
أگر بنى چوروتمك و أفكارِ عامّهدن دوشورتمك، إسقاط ايتديرمكدن مرادلرى، ترجمانلق ايتديگم حقائقِ ايمانيه و قرآنيهيه عائد ايسه بيهودهدر. زيرا قرآن ييلديزلرينه پرده چكيلمز. گوزينى قپايان يالڭز كندى گورمز، باشقهسنه گيجه ياپاماز.
دردنجى نقطه
أوهاملى بر قاچ سؤالڭ جوابيدر:
برنجيسى
أهلِ دنيا بڭا دير: "نه ايله ياشايورسڭ؟ چاليشمهدن ناصل گچينييورسڭ؟ مملكتمزده تنبلجه اوطورانلرى و باشقهسنڭ سعيى ايله گچيننلرى ايستهمييورز."
الجواب: بن إقتصاد و بركتله ياشايورم. رزّاقمدن باشقه كيمسهنڭ منّتنى آلمايورم و آلمامغه ده قرار ويرمشم. أوت گونده يوز پاره، بلكه قرق پاره ايله ياشايان بر آدم، باشقهسنڭ منّتنى آلماز. شو مسئلهنڭ ايضاحنى هيچ آرزو ايتمييوردم. بلكه بر غرورى و بر أنانيتى إحساس ايدر فكريله، بيان ايتمك بڭا پك ناخوشدر. فقط مادام أهلِ دنيا أوهاملى بر صورتده صورييورلر، بن ده ديرم كه:
كوچكلگمدن بَرى خلقلرڭ مالنى قبول ايتمهمك ـ(وَلَوْ زكات دخى اولسهـ) هم معاشى قبول ايتمهمك ـ(يالڭز بر ايكى سنه دار الحكمة الإسلاميهده دوستلريمڭ إجباريله قبول ايتمگه مجبور اولدم و او پارهيى ده معنًا ملّته إعاده ايتدكـ) هم معيشتِ دنيويه ايچون منّت آلتنه گيرمهمك، بتون عمرمده بر دستورِ حياتمدر. أهلِ مملكتم و باشقه يرلرده بنى طانييانلر بونى بيلييورلر. بو بش سنهكى نفيمده، چوق دوستلر بڭا هديهلرينى قبول ايتديرمك ايچون چوق چاليشديلر، قبول ايتمدم.
"اويله ايسه ناصل إداره ايدرسڭ؟" دينيلسه، ديرم:
بركت و إكرامِ إلٰهى ايله ياشايورم. نفسم چندان هر حقارته، هر إهانته مستحق ايسه ده؛ فقط قرآن خدمتنڭ كرامتى اولارق، أرزاق خصوصنده إكرامِ إلٰهى اولان بركته مظهر اولويورم. وَ اَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ سرّيله، جنابِ حقّڭ بڭا ايتديگى إحساناتى ياد ايدوب، بر شكرِ معنوى نوعنده بر قاچ نمونهسنى سويلهيهجگم. بر شكرِ معنوى اولمقله برابر، قورقويورم كه، بر ريا و غرورى إحساس ايدهرك او مبارك بركت كسيلسين. چونكه مفتخرانه گيزلى بركتى إظهار ايتمك، كسيلمهسنه سبب اولور. فقط نه چاره، سويلهمگه مجبور اولدم.
ايشته بريسى
شو آلتى آيدر اوتوز آلتى أكمكدن عبارت بر كيله بغداى بڭا كافى گلدى. داها وار، بيتمهمش. نه مقدار كفايت ـ﴿حاشيه[1]﴾ ايدهجك، بيلمييورم.
ايكنجيسى
شو مبارك رمضانده، يالڭز ايكى خانهدن بڭا يمك گلدى، ايكيسى ده بنى خسته ايتدى. آڭلادم كه، باشقهسنڭ يمگنى يمكدن ممنوعم. متباقيسى، بتون رمضانده بنم إدارهمه باقان مبارك بر خانهنڭ و صادق بر آرقداشم اولان او خانه صاحبى عبد اللّٰه چاوشڭ إخبارى و شهادتيله؛ اوچ أكمك، بر قِيّه ـ(كيلو ديمكـ) پرنج بڭا كافى گلمشدر. حتّى او پرنج، اون بش گون رمضاندن صوڭره بيتمشدر.
اوچنجيسى
طاغده، اوچ آى بڭا و مسافرلريمه بر قِيّه ترهياغى، ـ(هر گون أكمكله برابر يمك شرطيلهـ) كافى گلدى. حتّى سليمان إسمنده مبارك بر مسافرم واردى. بنم أكمگم ده و اونڭ أكمگى ده بيتييوردى. جهارشنبه گونى ايدى؛ ديدم اوڭا: گيت أكمك گتير. ايكى ساعت، هر طرفمزده كيمسه يوق كه، اورادن أكمك آلينسين. "جمعه گيجهسى سنڭ يانڭده بو طاغده برابر دعا ايتمك آرزو ايدييورم" ديدى. بن ده ديدم: "تَوَكَّلْنَا على اللّٰه، قال."
صوڭره هيچ مناسبتى اولماديغى حالده و بر بهانه يوقكن، ايكيمز يورىيه يورىيه بر طاغڭ تپهسنه چيقدق. إبريقده بر پارچه صو واردى. بر پارچه شكر ايله چايمز واردى. ديدم: "قارداشم، بر پارچه چاى ياپ." او اوڭا باشلادى، بن ده درين بر درهيه باقار بر قطران آغاجى آلتنده اوطوردم. متأسّفانه شويله دوشوندم كه: كوفلنمش بر پارچه أكمگمز وار؛ بو آقشام آنجق ايكيمزه يتر. ايكى گون ناصل ياپاجغز و بو صافىقلب آدمه نه دييهجگم؟ دييه دوشونمهده ايكن، بردن بره باشم چوريلير گبى باشمى چويردم؛ گوردم كه: قوجه بر أكمك، قطران آغاجنڭ اوستنده، داللرى ايچنده بزه باقييور. ديدم: "سليمان مژده! جنابِ حق بزه رزق ويردى." او أكمگى آلدق؛ باقييورز كه، قوشلر و حيواناتِ وحشيه هيچ برى ايليشمهمش. يگرمى اوتوز گوندر هيچ بر إنسان او تپهيه چيقمامشدى. او أكمك، ايكيمزه ايكى گون كافى گلدى. بز ييركن، بيتمك اوزره ايكن، درت سنه صادق بر صدّيقم اولان مستقيم سليمان، أكمكله آشاغيدن چيقهگلدى.
دردنجيسى
شو اوستمدهكى ساقويى، يدى سنه أوّل، أسكى اولارق آلمشدم. بش سنهدر ألبسه، چماشير، پاپوچ، چوراب ايچون درت بچق ليرا ايله إداره ايتدم. بركت إقتصاد و رحمتِ إلٰهيه بڭا كافى گلدى.
ايشته شو نمونهلر گبى چوق شيلر وار و بركتِ إلٰهيهنڭ چوق جهتلرى وار. بو كوى خلقى چوغنى بيليرلر. فقط صاقين بونلرى فخر ايچون ذكر ايدييورم ظن ايتمهيڭز، بلكه مجبور اولدم. هم بنم ايچون اييلگه بر مدار اولديغنى دوشونمهيڭز. بو بركتلر، يا يانمه گلن خالص دوستلريمه إحساندر ويا خدمتِ قرآنيهيه بر إكرامدر ويا إقتصادڭ بركتلى بر منفعتيدر وياخود "يا رحيم، يا رحيم" ايله ذكر ايدن و يانمده بولونان درت كدينڭ رزقلريدر كه، بركت صورتنده گلير، بن ده اوندن إستفاده ايدرم. أوت حزين ميرميرلرينى دقّتله ديڭلهسهڭ، "يا رحيم، يا رحيم" چكدكلرينى آڭلارسڭ.
كدى بحثى گلدى، طاووغى خاطره گتيردى. بر طاووغم وار. شو قيشده، يمورطه ماكينهسى گبى پك آز فاصله ايله هر گون رحمت خزينهسندن بڭا بر يمورطه گتيرييوردى. هم بر گون ايكى يمورطه گتيردى؛ بن ده حيرتده قالدم. دوستلرمدن صوردم: "بويله اولور مى؟" ديدم. ديديلر: "بلكه بر إحسانِ إلٰهيدر." هم شو طاووغڭ يازڭ چيقارديغى كوچك بر ياوروسى واردى. رمضانِ شريفڭ باشنده يمورطهيه باشلادى، تا قرق گون دوام ايتدى. هم كوچك، هم قيشده، هم رمضانده، بو مبارك حالى بر إكرامِ ربّانى اولديغنه، نه بنم و نه ده بڭا خدمت ايدنلرڭ شبههمز قالمادى. هم نه وقت آننهسى كسدى، همان او باشلادى.. بنى يمورطهسز بيراقمدى.
ايكنجى وهملى سؤال
أهلِ دنيا دييورلر كه: سڭا ناصل أمنيت ايدهجگز كه، سن دنيامزه قاريشميهجقسڭ؟ سنى سربست بيراقسهق، بلكه دنيامزه قاريشيرسڭ. هم ناصل بيلهجگز كه، سن قورنازلق ياپمييورسڭ؟ كنديڭى تاركِ دنيا گوستروب خلقڭ مالنى ظاهرًا آلماز، گيزلى آلير بر قورنازلق اولماديغنى ناصل بيلهجگز؟
الجواب: يگرمى سنه أوّلكى ديوانِ حربِ عُرفيده و حرّيتدن داها أوّل زمانده چوقلره معلوم حال و وضعيتم و "ايكى مكتبِ مصيبتڭ شهادتنامهسى" نامنده او زمان ديوانِ حربدهكى مدافعاتم قطعى گوسترر كه، دگل قورنازلق بلكه أدنا بر حيلهيه تنزّل ايتمز بر طرزده حيات گچيرمشم.
أگر حيله اولسه ايدى، بو بش سنه ظرفنده سزلره تملّقكارانه بر مراجعت ايديلهجكدى. حيلهلى آدم كندينى سَوْديرر، كندينى چكمز؛ إغفال و آلداتمغه دائما چاليشير. حالبوكه بڭا قارشى أڭ مهمّ هجوملره و تنقيدلره مقابل تذلّـله تنزّل ايتمدم. "تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ" دييوب، أهلِ دنيايه آرقهمى چويردم.
هم ده آخرتى بيلن و دنيانڭ حقيقتنى كشف ايدن؛ عقلى وارسه پشيمان اولماز، يڭيدن دنيايه دونوب اوغراشماز. أللى سنهدن صوڭره، علاقهسز، تك باشيله بر آدم؛ حياتِ أبديهسنى دنيانڭ بر ايكى سنه گوهزهلگنه، شارلاتانلغنه فدا ايتمز.. فدا ايتسه، قورناز اولماز، بلكه أبله بر ديوانه اولور. أبله بر ديوانهنڭ ألندن نه گلير كه، اونڭ ايله اوغراشيلسين.
امّا ظاهرًا تاركِ دنيا، باطنًا طالبِ دنيا شبههسى ايسه، وَمَٓا اُبَرِّئُ نَفْسٖٓى اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّٓوءِ سرّنجه: بن نفسمى تبرئه ايتمييورم، نفسم هر فنالغى ايستر. فقط شو فانى دنياده، شو موقّت مسافرخانهده، إختيارلق زماننده، قيصه بر عمرده، آز بر لذّت ايچون؛ أبدى، دائمى حياتنى و سعادتِ أبديهسنى برباد ايتمك، أهلِ عقلڭ كارى دگل. أهلِ عقلڭ و ذىشعورڭ كارى اولماديغندن، نفسِ أمّارهم ايستر ايستهمز عقله تابع اولمشدر.
اوچنجى وهملى سؤال
أهلِ دنيا دييورلر كه: سن بزى سَور ميسڭ؟ بگهنييور ميسڭ؟ أگر سَورسهڭ، نهدن بزه كوسوب قاريشمييورسڭ؟
أگر بگنمييورسهڭ بزه معارضسڭ؛ بز معارضلريمزى أزرز؟
الجواب: بن دگل سزى، بلكه دنياڭزى سوسه ايدم، دنيادن چكيلمزدم. نه سزى و نه ده دنياڭزى بگنمييورم. فقط قاريشمييورم. چونكه بن باشقه مقصددهيم؛ باشقه نقطهلر بنم قلبمى طولديرمش، باشقه شيلرى دوشونمگه قلبمده ير بيراقمامش. سزڭ وظيفهڭز أله باقمقدر، قلبه باقمق دگل! چونكه إدارهڭزى، آسايشڭزى ايستهيورسڭز. أل قاريشمديغى وقت، نه حقّڭز وار كه، هيچ لايق اولماديغڭز حالده "قلب ده بزى سوسين" ديمگه... قلبه قاريشسهڭز...
أوت بن ناصل بو قيش ايچنده بهارى تمنّى ايدييورم و آرزو ايدييورم؛ فقط إراده ايدهمييورم، گتيرمگه تشبّث ايدهمييورم. اويله ده: حالِ عالمڭ صلاحنى تمنّى ايدييورم، دعا ايدييورم و أهلِ دنيانڭ إصلاحنى آرزو ايدييورم؛ فقط إراده ايدهمييورم، چونكه أليمدن گلمييور. بِالفعل تشبّث ايدهمييورم؛ چونكه نه وظيفهمدر، نه ده إقتدارم وار.
دردنجى شبههلى سؤال
أهلِ دنيا دييورلر كه: او قدر بلالر گوردك كه، كيمسهيه أمنيتمز قالمادى. سڭا ناصل أمين اولابيليرز كه؛ فرصت سنڭ ألڭه گچسه، آرزو ايتديگڭ گبى قاريشمازسڭ؟
الجواب: أوّلكى نقطهلر سزه أمنيت ويرمكله برابر.. مملكتمده، طلبه و أقربام ايچنده، بنى ديڭلهينلرڭ اورتهسنده، هيجانلى حادثهلر ايچنده دنياڭزه قاريشمديغم حالده؛ ديارِ غربتده و يالڭز، تك باشيله، غريب، ضعيف، عاجز، بتون قوّتيله آخرته متوجّه، إختلاطدن، مخابرهدن كسيلمش، ايمان و آخرت مناسبتيله اوزاقدن اوزاغه يالڭز بعض أهلِ آخرتى دوست بولان و باشقه هركسه يبانى و هركس ده اوڭا يبانى نظريله باقان بر إنسان؛ ثمرهسز تهلكهلى دنياڭزه قاريشسه، مضاعف بر ديوانه اولمق گركدر.
بشنجى نقطه
بش كوچك مسئلهيه دائردر:
برنجيسى
أهلِ دنيا بڭا دييورلر كه: بزم اصولِ مدنيتمزى، طرزِ حياتمزى و صورتِ تلبّسمزى نه ايچون سن كنديڭه تطبيق ايتمييورسڭ؟ ديمك بزه معارضسڭ؟
بن ده ديرم: هَىْ أفنديلر! نه حق ايله بڭا اصولِ مدنيتڭزى تكليف ايدييورسڭز؟ حالبوكه سز، بنى حقوقِ مدنيتدن إسقاط ايتمش گبى، حقسز اولارق بش سنه بر كويده مخابرهدن و إختلاطدن ممنوع بر طرزده إقامت ايتديرديڭز. هر منفىيى شهرلرده دوست و أقرباسيله برابر بيراقديڭز و صوڭره وثيقه ويرديگڭز حالده، سببسز بنى تجريد ايدوب، بر ايكى دانه مستثنا هيچ بر همشهرى ايله گوروشديرمديڭز. ديمك بنى أفرادِ ملّتدن و رعيتدن صايمييورسڭز. ناصل قانونِ مدنيتڭزڭ بڭا تطبيقنى تكليف ايدييورسڭز؟ دنيايى بڭا زندان ايتديڭز. زندانده اولان بر آدمه بويله شيلر تكليف ايديلمز. سز بڭا دنيا قپوسنى قپاديڭز؛ بن ده آخرت قپوسنى چالدم؛ رحمتِ إلٰهيه آچدى. آخرت قپوسنده بولونان بر آدمه، دنيانڭ قارمهقاريشيق اصول و عاداتى اوڭا ناصل تكليف ايديلير؟ نه وقت بنى سربست بيراقوب مملكتمه إعاده ايدوب حقوقمى ويرديڭز، او وقت اصولڭزڭ تطبيقنى ايستيهبيليرسڭز.
ايكنجى مسئله
أهلِ دنيا دييورلر كه: بزه أحكامِ دينيهيى و حقائقِ إسلاميهيى تعليم ايدهجك رسمى بر دائرهمز وار. سن نه صلاحيتله نشرياتِ دينيه ياپييورسڭ؟ سن مادام نفيه محكومسڭ، بو ايشلره قاريشمغه حقّڭ يوق.
الجواب: حق و حقيقت إنحصار آلتنه آلينماز! ايمان و قرآن ناصل إنحصار آلتنه آلينهبيلير؟ سز دنياڭزڭ اصولنى، قانوننى إنحصار آلتنه آلابيليرسڭز. فقط حقائقِ ايمانيه و أساساتِ قرآنيه، رسمى بر شكلده و اجرت مقابلنده دنيا معاملاتى صورتنه صوقولماز؛ بلكه بر موهبهِٔ إلٰهيه اولان او أسرار، خالص بر نيّت ايله و دنيادن و حظوظاتِ نفسانيهدن تجرّد ايتمك وسيلهسيله او فيضلر گلهبيلير. هم ده سزڭ او رسمى دائرهڭز دخى، مملكتده ايكن بنى واعظ قبول ايتدى، تعيين ايتدى. بن او واعظلگى قبول ايتدم، فقط معاشنى ترك ايتدم. أليمده وثيقهم وار. واعظلك، إماملق وثيقهسيله هر يرده عمل ايدهبيليرم؛ چونكه بنم نفيم حقسز اولمشدر. هم منفيلر مادام إعاده ايديلدى، أسكى وثيقهلريمڭ حكمى باقيدر.
ثانيًا: يازديغم حقائقِ ايمانيهيى طوغريدن طوغرىيه نفسمه خطاب ايتمشم. هركسى دعوت ايتمييورم. بلكه روحلرى محتاج و قلبلرى يارهلى اولانلر، او أدويهِٔ قرآنيهيى آرايوب بولويورلر. يالڭز مدارِ معيشتم ايچون، يڭى حروف چيقمهدن أوّل، حشره دائر بر رسالهمى طبع ايتديردم. بونى ده، بڭا قارشى إنصافسز أسكى والى، او رسالهيى تدقيق ايدوب، تنقيد ايدهجك بر جهت بولامديغى ايچون ايليشهمدى.
اوچنجى مسئله
بنم بعض دوستلرم، أهلِ دنيا بڭا شبههلى باقدقلرى ايچون، أهلِ دنيايه خوش گورونمك ايچون؛ بندن ظاهرًا تبرّى ايدييورلر، بلكه تنقيد ايدييورلر. حالبوكه قورناز أهلِ دنيا، بونلرڭ تبرّيسنى و بڭا قارشى إجتنابلرينى، او أهلِ دنيايه صداقته دگل، بلكه بر نوع ريايه، وجدانسزلغه حمل ايدوب، او دوستلريمه قارشى فنا نظرله باقييورلر.
بن ده ديرم: أى آخرت دوستلرم! بنم قرآنه خدمتكارلغمدن تبرّى ايدوب قاچماييڭز. چونكه إن شاء اللّٰه بندن سزه ضرر گلمز. أگر فرضا مصيبت گلسه ويا بڭا ظلم ايديلسه، سز بندن تبرّى ايله قورتولامازسڭز.. او حال ايله، مصيبته و طوقاده داها زياده إستحقاق كسب ايدرسڭز. هم نه وار كه، أوهامه دوشويورسڭز؟
دردنجى مسئله
شو نفى زمانمده گورويورم كه: خودفروش و سياست باتاقلغنه دوشمش بعض إنسانلر، بڭا طرفگيرانه، رقيبانه بر نظرله باقييورلر. گويا بن ده اونلر گبى دنيا جريانلريله علاقهدارم.
هَىْ أفنديلر! بن ايمانڭ جريانندهيم. قارشيمده ايمانسزلق جريانى وار. باشقه جريانلرله علاقهم يوق. او آدملردن اجرت مقابلنده ايش گورنلر، بلكه كندينى بر درجه معذور گورويور. فقط اجرتسز، حميت نامنه بڭا قارشى طرفگيرانه، رقيبانه وضعيت آلمق و ايليشمك و أذيت ايتمك؛ غايت فنا بر خطادر. چونكه سابقًا إثبات ايديلديگى گبى، سياستِ دنيا ايله هيچ علاقهدار دگلم؛ يالڭز بتون وقتمى و حياتمى، حقائقِ ايمانيه و قرآنيهيه حصر و وقف ايتمشم. مادام بويلهدر، بڭا أذيت ويروب رقيبانه ايليشن آدم دوشونسون كه؛ او معاملهسى زندقه و ايمانسزلق نامنه ايمانه ايليشمك حكمنه گچر.
بشنجى مسئله
دنيا مادام فانيدر. هم مادام عمر قيصهدر. هم مادام غايت لزوملى وظيفهلر چوقدر. هم مادام حياتِ أبديه بوراده قزانيلاجقدر. هم مادام دنيا صاحبسز دگل. هم مادام شو مسافرخانهِٔ دنيانڭ غايت حكيم و كريم بر مدبّرى وار. هم مادام نه اييلك و نه فنالق، جزاسز قالميهجقدر. هم مادام لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا سرّنجه تكليفِ مالايُطاق يوقدر. هم مادام ضررسز يول، ضررلى يوله مرجّحدر. هم مادام دنيوى دوستلر و رتبهلر، قبر قپوسنه قدردر.
ألبته أڭ بختيار اودر كه: دنيا ايچون آخرتى اونوتماسين، آخرتنى دنيايه فدا ايتمهسين، حياتِ أبديهسنى حياتِ دنيويه ايچون بوزماسين، مالايعنى شيلرله عمرينى تلف ايتمهسين؛ كندينى مسافر تلقّى ايدوب مسافرخانه صاحبنڭ أمرلرينه گوره حركت ايتسين؛ سلامتله قبر قپوسنى آچوب سعادتِ أبديهيه گيرسين. ﴿حاشيه[2]﴾
اون آلتنجى مكتوبڭ ذيلى
وَ اِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
أهلِ دنيا سببسز، بنم گبى عاجز، غريب بر آدمدن توهّم ايدوب بيڭلر آدم قوّتنده تخيّل ايدهرك، بنى چوق قيدلر آلتنه آلمشلر. بارلانڭ بر محلّهسى اولان بدرهده و بارلانڭ بر طاغنده، بر ايكى گيجه قالمقلغمه مساعده ايتمهمشلر. ايشيتدم كه، دييورلر:
"سعيد أللى بيڭ نفر قوّتندهدر، اونڭ ايچون سربست بيراقمييورز."
بن ده ديرم كه: أى بدبخت أهلِ دنيا! بتون قوّتڭزله دنيايه چاليشديغڭز حالده، نهدن دنيانڭ ايشنى دخى بيلمييورسڭز؟ ديوانه گبى حكم ايدييورسڭز. أگر قورقوڭز شخصمدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، بلكه بر نفر أللى دفعه بندن زياده ايشلر گورهبيلير. يعنى، اوطهمڭ قپوسنده طوروب، بڭا "چيقميهجقسڭ" دييهبيلير.
أگر قورقوڭز مسلگمدن و قرآنه عائد دلّاللغمدن و قوّهِٔ معنويهِٔ ايمانيهدن ايسه؛ أللى بيڭ نفر دگل، ياڭليشسكز! مسلك إعتباريله أللى ميليون قوّتندهيم، خبريڭز اولسون! چونكه قرآنِ حكيمڭ قوّتيله سزڭ دينسزلريڭز داخل اولديغى حالده، بتون آوروپايه ميدان اوقويورم. بتون نشر ايتديگم أنوارِ ايمانيه ايله اونلرڭ فنونِ مثبته و طبيعت ديدكلرى محكم قلعهلرينى زير و زبر ايتمشم. اونلرڭ أڭ بيوك دينسز فيلسوفلرينى، حيواندن آشاغى دوشورمشم. دينسزلريڭز دخى ايچنده بولونان بتون آوروپا طوپلانسه، اللّٰهڭ توفيقيله بنى او مسلگمڭ بر مسئلهسندن گرى چويرهمزلر؛ إن شاء اللّٰه مغلوب ايدهمزلر!..
مادام بويلهدر، بن سزڭ دنياڭزه قاريشمييورم، سز ده بنم آخرتمه قاريشماييڭز! قاريشسهڭز ده بيهودهدر.
تقديرِ خدا، قوّتِ بازو ايله دونمز
بر شمعه كه، مولا ياقه، اوفلهمكله سونمز.
بنم حقّمده، مستثنا بر صورتده، پك زياده أهلِ دنيا توهّم ايدوب، عادتا قورقويورلر. بنده بولونميان و بولونسه دخى سياسى بر قصور تشكيل ايتمهين و إتهامه مدار اولميان شيخلك، بيوكلك، خانَدان، عشيرت صاحبى، نفوذلى، أتباعى چوق، همشهريلريله گوروشمك، دنيا أحواليله علاقهدار اولمق، حتّى سياسته گيرمك، حتّى مخالف اولمق گبى بنده بولونميان أمرلرى تخيّل ايدهرك أوهامه دوشمشلر. حتّى حپسده و خارجدهكى، يعنى كنديلرنجه قابلِ عفو اولميانلرڭ دخى عفولرينى مذاكره ايتدكلرى صيرهده، بنى عادتا هر شيدن منع ايتديلر. فنا و فانى بر آدمڭ، گوزل و باقى شويله بر سوزى وار:
ظلمڭ طوپى وار، گلّهسى وار، قلعهسى وارسه؛
حقّڭ ده بوكولمز قولى، دونمز يوزى واردر.
بن ده ديرم:
أهلِ دنيانڭ حكمى وار، شوكتى وار، قوّتى وارسه؛
قرآنڭ فيضيله، خادمنده ده:
شاشيرماز علمى، صوصماز سوزى واردر؛
ياڭيلماز قلبى، سونمز نورى واردر.
چوق دوستلرله برابر بڭا نظارت ايدن بر قوماندان، مكرّرًا سؤال ايتديلر:
نهدن وثيقه ايچون مراجعت ايتمييورسڭ؟ إستدعا ويرمييورسڭ؟
الجواب: بش آلتى سبب ايچون مراجعت ايتمييورم و ايدهمييورم:
برنجيسى
بن أهلِ دنيانڭ دنياسنه قاريشمادم كه اونلرڭ محكومى اولايم، اونلره مراجعت ايدهيم. بن، قدرِ إلٰهينڭ محكومىيم و اوڭا قارشى قصورم وار، اوڭا مراجعت ايدييورم.
ايكنجيسى
بو دنيا چابوق تبدّل ايدر بر مسافرخانه اولديغنى يقينًا ايمان ايدوب بيلدم. اونڭ ايچون، حقيقى وطن دگل، هر ير بردر. مادام وطنمده باقى قالميهجغم؛ بيهوده اوڭا قارشى چابالامق، اورايه گيتمك بر شيئه يارامييور. مادام هر ير مسافرخانهدر؛ أگر مسافرخانه صاحبنڭ رحمتى يار ايسه، هركس ياردر، هر ير يارار. أگر يار دگلسه، هر ير قلبه باردر و هركس دشمندر.
اوچنجيسى
مراجعت، قانون دائرهسنده اولور. حالبوكه بو آلتى سنهدر بڭا قارشى معامله، كيفى و فوق القانوندر. منفيلر قانونيله بڭا معامله ايديلمدى. حقوقِ مدنيتدن و بلكه حقوقِ دنيويهدن إسقاط ايديلمش بر طرزده بڭا باقديلر. بو فوق القانون معامله ايدنلره، قانون نامنه مراجعت معناسز اولور.
دردنجيسى
بو سنه بورانڭ مديرى، بنم ناممه، بارلانڭ بر محلّهسى حكمنده اولان بدره قريهسنده، تبديلِ هوا ايچون بر قاچ گون قالمغه دائر مراجعت ايتدى؛ مساعده ايتمديلر. بويله أهمّيتسز بر إحتياجمه جوابِ ردّ ويرنلره ناصل مراجعت ايديلير؟ مراجعت ايديلسه، ذلّت ايچنده فائدهسز بر تذلّل اولور.
بشنجيسى
حقسزلغى حق إدّعا ايدنلره قارشى حق دعوا ايتمك و اونلره مراجعت ايتمك؛ بر حقسزلقدر، حقّه قارشى بر حرمتسزلكدر. بن بو حقسزلغى و حقّه قارشى حرمتسزلگى إرتكاب ايتمك ايستهمم والسلام.
آلتنجى سبب
بڭا قارشى أهلِ دنيانڭ ويردكلرى صيقنتى، سياست ايچون دگل؛ چونكه اونلر ده بيليرلر كه، سياسته قاريشمييورم، سياستدن قاچييورم. بلكه بيلهرك ويا بيلميهرك زندقه حسابنه، بنم دينه مربوطيتمدن بنى تعذيب ايدييورلر. اويله ايسه اونلره مراجعت ايتمك، ديندن پيشمانلق گوسترمك و مسلكِ زندقهيى اوقشامق ديمكدر.
هم بن اونلره مراجعت و دخالت ايتدكجه؛ عادل اولان قدرِ إلٰهى، بنى اونلرڭ ظالم أليله تعذيب ايدهجكدر. چونكه اونلر ديانته مربوطيتمدن بنى صيقييورلر. قدر ايسه، بنم ديانتده و إخلاصده نقصانيّتم وار؛ آرا صيره أهلِ دنيايه رياكارلقلرمدن ايچون بنى صيقييور.
اويله ايسه، شيمديلك شو صيقنتيدن قورتولوشم يوق. أگر أهلِ دنيايه مراجعت ايتسهم، قدر دير: "أى رياكار! بو مراجعتڭ جزاسنى چك!" أگر مراجعت ايتمزسهم، أهلِ دنيا دير: "بزى طانيمييورسڭ، صيقنتيده قال!"
يدنجى سبب
معلومدر كه، بر مأمورڭ وظيفهسى، هيئتِ إجتماعيهيه مضر أشخاصه ميدان ويرمهمك و نافعلره يارديم ايتمكدر. حالبوكه بنى نظارت آلتنه آلان مأمور، قبر قپوسنه گلن، مسافر بر إختيار آدمه ـ﴿لَا اِلٰهَ اِلَا اللّٰهُـ﴾ دهكى ايمانڭ لطيف بر ذوقنى ايضاح ايتديگم وقت، ـ(بر جُرمِ مشهود حالنده بنى ياقالامق گبىـ) چوق زمان يانمه گلمديگى حالده، او وقت گويا بر قباحت ايشلهيورم گبى يانمه گلدى. إخلاص ايله ديڭلهين او بيچارهيى ده محروم بيراقدى؛ بنى ده حدّته گتيردى. حالبوكه بوراده بعض آدملر واردى؛ او اونلره أهمّيت ويرمييوردى. صوڭره أدبسزلكلرده و كويدهكى حياتِ إجتماعيهيه زهر ويرهجك صورتده بولوندقلرى وقت، اونلره إلتفات ايتمگه و تقدير ايتمگه باشلادى.
هم معلومدر كه: زندانده يوز جنايتى بولونان بر آدم، نظارته مأمور ضابط اولسون، نفر اولسون، هر زمان اونلرله گوروشهبيلير. حالبوكه بر سنهدر، هم آمر، هم نظارته مأمور حكومتِ ملّيهجه ايكى مهمّ ذات قاچ دفعه اوطهمڭ يانندن گچدكلرى حالده، قطعا و أصلا نه بنم ايله گوروشديلر و نه ده حالمى صورديلر. بن أوّل ظن ايتدم كه، عداوتلرندن ياناشمييورلر. صوڭره تحقّق ايتدى كه، أوهاملرندن... گويا بن اونلرى يوتهجغم گبى قاچييورلر.
ايشته شو آدملر گبى أجزاسى و مأمورلرى بولونان بر حكومتى، حكومت دييهرك مرجع طانييوب مراجعت ايتمك، كارِ عقل دگل، بيهوده بر ذلّتدر. أسكى سعيد اولسه ايدى عنتره گبى دييهجكدى:
مَاءُ الْحَيَاةِ بِذِلَّةٍ كَجَهَنَّمَ § وَ جَهَنَّمُ بِالْعِزِّ فَخْرُ مَنْزِلٖى
أسكى سعيد يوق؛ يڭى سعيد ايسه، أهلِ دنيا ايله قونوشمهيى معناسز گورويور. دنيالرى باشلرينى يسين! نه ياپارلرسه ياپسينلر! محكمهِٔ كبراده اونلرله محاكمه اولاجغز دير، سكوت ايدر.
عدمِ مراجعتمڭ سببلرندن سكزنجيسى
"غيرِ مشروع بر محبّتڭ نتيجهسى، مرحمتسز بر عداوت اولديغى" قاعدهسنجه، عادل اولان قدرِ إلٰهى، لايق اولمادقلرى حالده مَيل ايتديگم شو أهلِ دنيانڭ ظالم أليله بنى تعذيب ايدييور. بن ده بو عذابه مستحقم دييوب سكوت ايدييورم.
چونكه حربِ عموميده گوڭللى آلاى قوماندانى اولارق ايكى سنه چاليشدم، چارپيشدم. اوردو قوماندانى و أنور پاشا تقديراتى آلتنده قيمتدار طلبهلريمى، دوستلريمى فدا ايتدم. يارهلانوب أسير دوشدم. أسارتدن گلدكدن صوڭره خطواتِ ستّه گبى أثرلرمله كنديمى تهلكهيه آتوب، إنگليزلرڭ إستانبوله تسلّطى آلتنده، إنگليزلرڭ باشلرينه ووردم. شو بنى إشكنجهلى و سببسز أسارت آلتنه آلانلره يارديم ايتدم. ايشته اونلر ده بڭا، او يارديم جزاسنى بويله ويرييورلر. اوچ سنه روسيهده أسارتمده چكديگم زحمت و صيقنتىيى، بوراده بو دوستلرم بڭا اوچ آيده چكديرديلر.
حالبوكه روسلر، بنى كرد گوڭللى قوماندانى صورتنده، قازاقلرى و أسيرلرى كسن غدّار آدم نظريله بڭا باقدقلرى حالده، بنى درسدن منع ايتمديلر. آرقداشم اولان طقسان أسير ضابطلرڭ قسمِ أكثريسنه درس ويرييوردم. بر دفعه روس قوماندانى گلدى، ديڭلهدى. توركجه بيلمديگى ايچون سياسى درس ظن ايتدى؛ بر دفعه بنى منع ايتدى، صوڭره ينه إذن ويردى. هم عين قيشلهده بر اوطهيى جامع ياپدق. بن إماملق ياپييوردم. هيچ مداخله ايتمديلر، إختلاطدن منع ايتمديلر، بنى مخابرهدن كسمديلر.
حالبوكه بو دوستلرم گويا وطنداشلرم و دينداشلرم و اونلرڭ منفعتِ ايمانيهلرينه اوغراشديغم آدملر، هيچ بر سبب يوقكن، سياستدن و دنيادن علاقهمى كسديگمى بيليرلركن.. اوچ سنه دگل، بلكه بنى آلتى سنه صيقنتيلى بر أسارت آلتنه آلديلر؛ إختلاطدن منع ايتديلر. وثيقهم اولديغى حالده درسدن، حتّى اوطهمده خصوصى درسمى ده منع ايتديلر؛ مخابرهيه سد چكديلر. حتّى وثيقهم اولديغى حالده، كندم تعمير ايتديگم و درت سنه إماملق ايتديگم مسجدمدن بنى منع ايتديلر. شيمدى دخى جماعت ثوابندن بنى محروم ايتمك ايچون، ـ(دائمى جماعتم و آخرت قارداشلرمـ) مخصوص اوچ آدمه دخى إمامت ايتمهمى قبول ايتمييورلر.
هم ايستهمديگم حالده، بريسى بڭا ايى ديسه، بڭا نظارت ايدن مأمور قيصقانارق قيزييور؛ نفوذينى قيرهيم دييه وجدانسزجهسنه تدبيرلر ياپييور؛ آمرلرندن إلتفات گورمك ايچون بنى تعجيز ايدييور.
ايشته بويله وضعيتده بر آدم، جنابِ حقدن باشقه كيمه مراجعت ايدر؟ حاكم، كندى مدّعى اولسه، ألبته اوڭا شكوا ايديلمز. گل سن سويله بو حاله نه دييهجگز؟ سن نه ديرسهڭ دى.. بن ديرم كه: بو دوستلرم ايچنده چوق منافقلر وار. منافق كافردن أشددر. اونڭ ايچون، كافر روسڭ بڭا چكديرمديگنى چكديرييورلر.
هَىْ بدبختلر! بن سزه نه ياپدم و نه ياپييورم؟ ايمانڭزڭ قورتولمسنه و سعادتِ أبديهڭزه خدمت ايدييورم! ديمك خدمتم خالص، ِللّٰه ايچون اولمامش كه عكس العمل اولويور. سز اوڭا مقابل، هر فرصتده بنى اينجيتييورسڭز. ألبته محكمهِٔ كبراده سزڭله گوروشهجگز.
حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖيلُ
نِعْمَ الْمَوْلٰى وَنِعْمَ النَّصٖيرُ
ديرم.
سعيد النورسى
(↑Sayfa Başı↑)
Önceki Risale: On Beşinci Mektup ←Mektubat → On Yedinci Mektup: Sonraki Risale